Ông Trump từ chối ký, dự luật nhà ở vẫn thành luật
Trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026, nước Mỹ vừa chứng kiến một diễn biến hiếm thấy: một dự luật lớn về nhà ở được Quốc hội thông qua với sự ủng hộ của cả hai đảng đã chính thức trở thành luật mà không có chữ ký của Tổng thống Donald Trump.
Dự luật Con đường sở hữu nhà ở thế kỷ 21 (21st Century ROAD to Housing Act) chính thức có hiệu lực từ ngày 11/7 sau khi Tổng thống Donald Trump để hết thời hạn 10 ngày theo quy định hiến pháp mà không ký cũng không phủ quyết. Nguyên nhân không nằm ở nội dung của dự luật nhà ở, mà xuất phát từ sự bất đồng giữa Nhà Trắng và Thượng viện về một dự luật cải cách bầu cử khác.
Dự luật Con đường sở hữu nhà ở thế kỷ 21 được đánh giá là gói cải cách nhà ở toàn diện nhất tại Mỹ trong nhiều thập niên. Mục tiêu của luật là tăng nguồn cung nhà ở, giảm chi phí cho người dân và tạo thêm cơ hội sở hữu nhà trong bối cảnh giá nhà và tiền thuê nhà liên tục tăng cao trên toàn nước Mỹ.
Dự luật đã được cả Hạ viện và Thượng viện thông qua với tỷ lệ ủng hộ áp đảo từ cả đảng Cộng hòa lẫn đảng Dân chủ. Nhà Trắng ban đầu cũng lên kế hoạch tổ chức lễ ký ban hành vào tháng trước.
Tuy nhiên, chỉ vài giờ trước buổi lễ, Tổng thống Donald Trump bất ngờ hủy sự kiện và tuyên bố sẽ không ký dự luật cho đến khi Quốc hội thông qua Đạo luật Cứu nước Mỹ (SAVE America Act) - một dự luật bầu cử mà ông đang thúc đẩy.
Dự luật này đề xuất nhiều thay đổi trong quy trình bầu cử, bao gồm yêu cầu chặt chẽ hơn đối với việc đăng ký cử tri, chứng minh quốc tịch và bỏ phiếu.
Ngày 11/7, ông Trump tiếp tục khẳng định lập trường trên mạng xã hội Truth Social. “Tôi sẽ không ký Dự luật Nhà ở đã được Quốc hội thông qua hoàn toàn và gửi tới Nhà Trắng, để phản đối việc Thượng viện không thể thông qua Đạo luật Cứu nước Mỹ”, ông viết.
Tuy nhiên, theo Hiến pháp Mỹ, nếu Tổng thống không ký hoặc không phủ quyết một dự luật trong vòng 10 ngày (không tính Chủ nhật), dự luật đó sẽ tự động trở thành luật. Vì vậy, đến nửa đêm ngày 11/7, đạo luật nhà ở chính thức có hiệu lực mà không cần chữ ký của người đứng đầu Nhà Trắng.
Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, một trong những người thúc đẩy mạnh mẽ dự luật tại Thượng viện, đã lên tiếng chỉ trích gay gắt quyết định của Tổng thống Trump.
Theo bà, việc dự luật phải chờ đợi hơn hai tuần tại Nhà Trắng cho thấy Tổng thống không thực sự quan tâm đến việc giảm gánh nặng chi phí nhà ở cho các gia đình Mỹ. Bà cho rằng dự luật không mang lại lợi ích chính trị hay cá nhân cho ông Trump nên không nhận được sự ưu tiên từ Nhà Trắng.
Những phát biểu này nhanh chóng làm gia tăng tranh cãi giữa hai đảng về vấn đề nhà ở - lĩnh vực vốn đang trở thành một trong những mối quan tâm hàng đầu của cử tri Mỹ.
Quyết định của Tổng thống Trump cũng tạo ra không ít khó khăn cho các nghị sĩ Cộng hòa tại Quốc hội.
Trong nhiều tháng qua, các nghị sĩ của cả hai đảng đã nỗ lực xây dựng hình ảnh về một dự luật có thể giúp giải quyết cuộc khủng hoảng nhà ở và chi phí sinh hoạt đang ảnh hưởng đến hàng triệu người dân Mỹ. Việc Tổng thống từ chối ký khiến đảng Cộng hòa không thể tận dụng thành quả lập pháp này như một điểm nhấn chính trị trước bầu cử.
Đáng chú ý, ngay cả nhiều lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Thượng viện cũng thừa nhận rằng Đạo luật Cứu nước Mỹ hiện không có đủ sự ủng hộ để được thông qua.
Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đã nhiều lần trao đổi với Tổng thống Trump về dự luật nhà ở và công khai bày tỏ mong muốn ông ký ban hành. Theo Chủ tịch Hạ viện Mỹ, đạo luật sẽ mang lại những kết quả tích cực cho người dân Mỹ và là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực giải quyết vấn đề chi phí sinh hoạt.
Tuy nhiên, ông Johnson cũng thừa nhận rằng Tổng thống Trump muốn sử dụng dự luật như một cách gây sức ép để thúc đẩy chương trình cải cách bầu cử của mình.
Cuối cùng, dù Dự luật Nhà ở mới chính thức có hiệu lực đánh dấu một trong số ít thành công lập pháp mang tính lưỡng đảng tại Washington trong những năm gần đây, nhưng sự kiện này cũng phản ánh rõ tình trạng chia rẽ chính trị ngày càng sâu sắc ở Mỹ, khi ngay cả một dự luật nhận được sự đồng thuận rộng rãi cũng có thể trở thành công cụ trong cuộc đấu giữa Nhà Trắng và Quốc hội.
Dự luật Nhà ở mới ở Mỹ sẽ thay đổi điều gì?
Dự luật Con đường sở hữu nhà ở thế kỷ 21 gồm hơn 45 điều khoản, tập trung vào việc tăng nguồn cung nhà ở và giảm các rào cản đối với hoạt động xây dựng ở Mỹ.
Một trong những nội dung đáng chú ý là đơn giản hóa các thủ tục pháp lý và quy trình đánh giá môi trường đối với các dự án nhà ở giá phải chăng. Những người ủng hộ cho rằng các thủ tục hiện nay ở Mỹ quá phức tạp, khiến nhiều dự án bị kéo dài trong nhiều năm và làm tăng chi phí xây dựng.
Luật cũng thiết lập chương trình thí điểm hỗ trợ các địa phương chuyển đổi các tòa nhà văn phòng và công trình thương mại bỏ trống thành nhà ở giá phải chăng. Đây được xem là giải pháp tận dụng làn sóng văn phòng trống sau đại dịch Covid-19.
Bên cạnh đó, luật mở rộng nguồn tài trợ liên bang cho các loại nhà được sản xuất theo dây chuyền tại nhà máy, vốn có chi phí thấp hơn đáng kể so với nhà xây dựng truyền thống.
Một quy định khác là bãi bỏ yêu cầu các căn nhà loại này phải được xây trên khung thép chuyên dụng để vận chuyển, qua đó giúp giảm chi phí và tăng tính linh hoạt trong thiết kế.
Luật cũng thành lập quỹ hỗ trợ các địa phương có thành tích tăng nguồn cung nhà ở, đồng thời mở rộng các chương trình nhà ở dành cho cựu chiến binh.
Nội dung nhận được nhiều chú ý nhất là các biện pháp hạn chế việc các tổ chức đầu tư lớn mua số lượng lớn nhà ở dành cho một hộ gia đình.
Trong những năm gần đây, nhiều quỹ đầu tư và công ty tài chính đã mua hàng nghìn căn nhà trên khắp nước Mỹ để cho thuê hoặc đầu tư dài hạn. Điều này bị chỉ trích là làm giảm cơ hội mua nhà của người dân và góp phần đẩy giá bất động sản lên cao.
Những người ủng hộ luật cho rằng việc hạn chế hoạt động mua gom của các nhà đầu tư tổ chức sẽ giúp giảm cạnh tranh trên thị trường và tạo thêm cơ hội cho các gia đình muốn sở hữu nhà.
Tuy nhiên, luật chủ yếu áp dụng đối với các căn nhà hiện hữu, thay vì các dự án xây mới. Cách tiếp cận này nhằm tránh làm suy giảm động lực đầu tư vào việc xây dựng thêm nhà ở ở Mỹ trong tương lai.