Phát triển đến đâu thì an ninh đến đó
Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh một thông điệp ngắn gọn nhưng hàm chứa tầm nhìn chiến lược: "Phát triển đến đâu thì an ninh đến đó". Đây không chỉ là yêu cầu đối với lực lượng An ninh nhân dân mà còn cho thấy một tư duy mới về an ninh quốc gia trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
Mọi động lực phát triển phải được bảo vệ bằng năng lực an ninh tương xứng
Trong nhiều năm, phát triển và an ninh thường được nhìn nhận như hai lĩnh vực song hành. Phát triển tạo ra nguồn lực; an ninh bảo vệ thành quả phát triển. Tuy nhiên, cách tiếp cận này đã không còn phù hợp trước một thế giới mà cạnh tranh chiến lược ngày càng dịch chuyển sang dữ liệu, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, chuỗi cung ứng, không gian mạng và khả năng kiểm soát các hạ tầng trọng yếu.
Một quốc gia có thể sở hữu nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhưng vẫn dễ tổn thương nếu dữ liệu quốc gia bị đánh cắp, hạ tầng số bị tấn công, hệ thống tài chính bị thao túng hoặc niềm tin xã hội bị xói mòn bởi các chiến dịch thông tin sai lệch. Khi đó, những nguy cơ đối với phát triển không còn đến chủ yếu từ biên giới lãnh thổ, mà xuất hiện ngay trong không gian số, không gian công nghệ và những mắt xích của nền kinh tế hiện đại.
Chính trong bối cảnh ấy, thông điệp "phát triển đến đâu thì an ninh đến đó" của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước có ý nghĩa như một nguyên tắc phát triển mới. Không phải phát triển rồi mới bảo vệ; không phải phát sinh rủi ro rồi mới xử lý mà ngay từ khi thiết kế chính sách, quy hoạch hạ tầng, xây dựng nền tảng số hay mở rộng không gian phát triển, yếu tố an ninh đã phải được tính đến như một điều kiện nội tại của phát triển bền vững.
Thời gian qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế để giải phóng nguồn lực; xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển mới; coi dữ liệu là tài sản chiến lược của quốc gia; xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, chuyển mạnh từ quản lý sang phục vụ và kiến tạo phát triển...
Thông điệp lần này bổ sung một mắt xích quan trọng: mọi động lực phát triển đều phải được bảo vệ bằng năng lực an ninh tương xứng. Nói cách khác, càng mở rộng không gian phát triển thì càng phải mở rộng bảo vệ không gian phát triển.
Một chiến lược chuyển đổi số quốc gia không thể thành công nếu thiếu an ninh mạng và an ninh dữ liệu. Một trung tâm tài chính quốc tế khó có thể vận hành hiệu quả nếu không bảo đảm an ninh tài chính và an toàn hạ tầng số. Một nền kinh tế đổi mới sáng tạo không thể phát triển bền vững nếu quyền sở hữu trí tuệ, bí mật công nghệ và dữ liệu chiến lược không được bảo vệ. Một nền hành chính số cũng không thể tạo dựng niềm tin nếu hệ thống dữ liệu quốc gia thiếu khả năng chống chịu trước các cuộc tấn công mạng.
Vì thế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu mở rộng phạm vi bảo vệ sang dữ liệu, công nghệ, hạ tầng số, chủ quyền số, chủ quyền dữ liệu và các không gian phát triển mới. Những lĩnh vực này không còn là câu chuyện riêng của ngành công an hay ngành công nghệ, mà đã trở thành những yếu tố cấu thành sức mạnh quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.
Cùng với đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu yêu cầu phải đổi mới phương thức bảo vệ. Từ bảo vệ từng lĩnh vực sang bảo vệ toàn hệ thống; từ xử lý từng nguy cơ sang quản trị sự tương tác giữa các nguy cơ; từ phân công nhiệm vụ sang thiết kế cơ chế phối hợp và trách nhiệm liên thông. Đây là cách tiếp cận của quản trị quốc gia hiện đại, lấy phòng ngừa chủ động, quản trị rủi ro và khả năng chống chịu của hệ thống làm trọng tâm, thay vì chỉ tập trung ứng phó khi khủng hoảng đã xảy ra.
Trong kỷ nguyên số, an ninh cũng là một loại "hạ tầng" phát triển
Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng cho thấy một cách nhìn mới về mối quan hệ giữa phát triển và an ninh. Nếu trước đây an ninh chủ yếu được coi là "lá chắn" bảo vệ Tổ quốc, thì trong kỷ nguyên số, an ninh còn là một loại "hạ tầng" phát triển. Một quốc gia có thể phát triển nhanh khi có môi trường ổn định; nhưng chỉ có thể phát triển bền vững khi có năng lực bảo vệ những nguồn lực tạo ra sự phát triển. Vì vậy, đầu tư cho an ninh còn là đầu tư cho năng lực phát triển bền vững của quốc gia. Nói cách khác, phát triển và an ninh là hai mặt của cùng một quá trình kiến tạo quốc gia hiện đại. Mỗi bước mở rộng không gian phát triển phải đồng thời là một bước nâng cao năng lực bảo vệ phát triển; mỗi thành quả đổi mới phải đi cùng khả năng chống chịu trước những nguy cơ, rủi ro mới.
Trong một thế giới biến động nhanh, nơi cạnh tranh quốc gia ngày càng được quyết định bởi công nghệ, dữ liệu và năng lực quản trị, quốc gia nào bảo vệ được các động lực phát triển của mình sẽ có lợi thế phát triển dài hạn.
Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước vì vậy không chỉ là định hướng đối với lực lượng An ninh nhân dân, mà còn là lời nhắc nhở với cả hệ thống chính trị: xây dựng Nhà nước kiến tạo phát triển phải đồng thời xây dựng một Nhà nước có năng lực bảo vệ phát triển. Chỉ khi an ninh hiện diện trong từng không gian phát triển, chúng ta mới có thể tiến nhanh, tiến vững và chủ động trước mọi biến động của thời đại.