Kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946 - 12/7/2026)An ninh quốc gia trong kỷ nguyên số -những thách thức mới và yêu cầu xây dựng lực lượng An ninh nhân dân hiện đại
Không gian mạng, dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT), công nghệ chuỗi khối (blockchain) và các nền tảng số đã trở thành hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế, quản trị quốc gia và đời sống của người dân. Trong bối cảnh đó, khái niệm an ninh quốc gia không còn chỉ giới hạn trên các không gian truyền thống mà đã mở rộng sang không gian số - nơi vừa tạo ra động lực phát triển mới, vừa tiềm ẩn nhiều nguy cơ, thách thức chưa từng có.
Tiếp tục đổi mới tư duy, phương thức hoạt động, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên số
Trong lịch sử 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng An ninh nhân dân luôn là lực lượng nòng cốt trên mặt trận bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn sự ổn định chính trị, bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa. Từ đấu tranh chống gián điệp, phản động, bảo vệ bí mật nhà nước trong thời kỳ chiến tranh đến phòng, chống khủng bố, bảo vệ an ninh kinh tế, an ninh văn hóa tư tưởng và an ninh mạng trong thời kỳ hội nhập, lực lượng An ninh nhân dân luôn thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, trí tuệ, mưu trí, sáng tạo, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.
Tuy nhiên, môi trường an ninh quốc tế và khu vực đang có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp và khó dự báo. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn diễn ra ngày càng gay gắt trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là công nghệ số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng. Không gian mạng đã trở thành “không gian chiến lược” mới, nơi các hoạt động cạnh tranh quyền lực, tấn công mạng, chiến tranh thông tin, chiến tranh nhận thức và tác động chính trị diễn ra thường xuyên, với quy mô và mức độ ngày càng tinh vi.
Một trong những thách thức nổi bật hiện nay là các cuộc tấn công mạng nhằm vào hệ thống thông tin trọng yếu của quốc gia. Đối tượng tấn công không chỉ là cơ quan nhà nước mà còn mở rộng tới hệ thống tài chính, ngân hàng, năng lượng, viễn thông, giao thông, y tế, giáo dục và các doanh nghiệp công nghệ lớn. Những cuộc tấn công này có thể làm gián đoạn hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước, gây thiệt hại lớn về kinh tế, ảnh hưởng đến niềm tin của xã hội và tác động trực tiếp đến an ninh quốc gia.
Cùng với đó, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo tạo ra cả cơ hội và thách thức. AI đang được ứng dụng rộng rãi trong quản trị, sản xuất và dịch vụ, nhưng cũng bị lợi dụng để tạo ra thông tin giả (deepfake), phát tán tin giả với tốc độ rất nhanh, thao túng dư luận xã hội, lừa đảo trực tuyến, tấn công có chủ đích hoặc hỗ trợ các hoạt động gián điệp công nghệ cao. Các phương thức hoạt động của tội phạm và các thế lực thù địch ngày càng khó nhận diện, có khả năng xuyên biên giới, sử dụng công nghệ mã hóa, tiền điện tử và nền tảng số để che giấu hành vi phạm tội.
Một thách thức khác là vấn đề bảo vệ dữ liệu quốc gia và chủ quyền số. Dữ liệu đang trở thành nguồn tài nguyên chiến lược của mỗi quốc gia. Nếu không có cơ chế quản lý, bảo vệ và khai thác hiệu quả, nguy cơ rò rỉ dữ liệu, đánh cắp bí mật nhà nước, bí mật kinh tế, bí mật công nghệ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích quốc gia, dân tộc. Trong bối cảnh kết nối toàn cầu, việc bảo đảm an toàn dữ liệu, bảo vệ hạ tầng thông tin trọng yếu và xây dựng năng lực tự chủ về công nghệ trở thành yêu cầu cấp thiết.
Bên cạnh đó, các thế lực thù địch tiếp tục lợi dụng internet, mạng xã hội và các nền tảng xuyên biên giới để chống phá Đảng, Nhà nước; kích động tư tưởng cực đoan, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc; xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành quả cách mạng; thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; lôi kéo, phát triển lực lượng chống đối. Những phương thức này ngày càng tinh vi, khó phát hiện, tác động trực tiếp đến nhận thức, tâm lý và niềm tin của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Đối với Việt Nam, khi đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu xây dựng quốc gia số, kinh tế số và xã hội số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia càng đặt ra những yêu cầu mới, cao hơn, toàn diện hơn. Điều đó đòi hỏi lực lượng An ninh nhân dân phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương thức hoạt động, xây dựng lực lượng thật sự chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên số.
Đổi mới toàn diện, xây dựng lực lượng tinh nhuệ, hiện đại, làm chủ khoa học - công nghệ tiên tiến
Trước yêu cầu mới đó, xây dựng lực lượng An ninh nhân dân hiện đại không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là nhiệm vụ chiến lược nhằm bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia trong mọi tình huống.
Trước hết, cần tiếp tục xây dựng lực lượng An ninh nhân dân tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; giữ vững bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức cách mạng, tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, yếu tố con người vẫn là nhân tố quyết định thắng lợi của công tác bảo vệ an ninh quốc gia.
Thứ hai, cần đẩy mạnh hiện đại hóa lực lượng theo hướng lấy khoa học, công nghệ và dữ liệu làm nền tảng. Đầu tư xây dựng các trung tâm phân tích dữ liệu lớn, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích, dự báo tình hình, phát hiện sớm nguy cơ mất an ninh; xây dựng các hệ thống giám sát, cảnh báo sớm đối với các mối đe dọa trên không gian mạng; từng bước hình thành năng lực tác chiến an ninh mạng hiện đại, chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý hiệu quả các nguy cơ từ sớm, từ xa.
Thứ ba, cần đặc biệt coi trọng xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao. Kỷ nguyên số đòi hỏi đội ngũ cán bộ an ninh không chỉ tinh thông nghiệp vụ truyền thống mà còn phải có kiến thức sâu về công nghệ thông tin, an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu, ngoại ngữ và pháp luật quốc tế. Việc thu hút nhân tài công nghệ, tăng cường đào tạo chuyên sâu, kết hợp đào tạo trong nước với hợp tác quốc tế cần được xem là giải pháp mang tính đột phá.
Thứ tư, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian mạng, bảo vệ dữ liệu, bảo vệ thông tin cá nhân, quản trị nền tảng số và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trên môi trường số. Hệ thống pháp luật cần theo kịp sự phát triển của công nghệ, vừa tạo điều kiện thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm an ninh, an toàn quốc gia.
Thứ năm, tăng cường phối hợp giữa lực lượng An ninh nhân dân với Quân đội nhân dân, các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp công nghệ và các cơ sở nghiên cứu, đào tạo trong xây dựng thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng. Bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên số không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng chuyên trách mà cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội.
Cuối cùng, cần mở rộng hợp tác quốc tế về phòng, chống tội phạm công nghệ cao, chống khủng bố, bảo vệ dữ liệu và ứng phó với các nguy cơ an ninh phi truyền thống. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, nhiều thách thức an ninh mang tính xuyên quốc gia, đòi hỏi cơ chế hợp tác hiệu quả, trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia của Việt Nam.
Kỷ nguyên số đang mở ra những cơ hội phát triển to lớn, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới đối với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia. Những thách thức an ninh ngày nay không chỉ đến từ biên giới lãnh thổ, trên biển, trên không mà còn hiện hữu từng giờ, từng phút trong không gian mạng và hệ sinh thái số. Điều đó đòi hỏi tư duy bảo vệ an ninh quốc gia phải chuyển từ bị động sang chủ động, từ ứng phó sang dự báo, từ bảo vệ truyền thống sang bảo vệ toàn diện trên mọi không gian.
Phát huy truyền thống vẻ vang 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng An ninh nhân dân cần tiếp tục đổi mới toàn diện, xây dựng lực lượng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm chủ khoa học - công nghệ tiên tiến, nâng cao năng lực dự báo chiến lược, chủ động phát hiện và xử lý hiệu quả mọi nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia. Đó không chỉ là yêu cầu của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới mà còn là điều kiện tiên quyết để tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định, an toàn cho phát triển nhanh và bền vững đất nước, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.