6 hành vi vi phạm khi dùng AI trong học tập, nghiên cứu khoa học

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT đã ký ban hành Thông tư số 49/2026/TT-BGDĐT quy định về ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/8/2026.

Theo quy định, các phương thức đào tạo có ứng dụng công nghệ gồm đào tạo trực tiếp có hỗ trợ công nghệ số, đào tạo trực tuyến toàn phần, đào tạo kết hợp và đào tạo cá thể hóa dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Các cơ sở giáo dục có trách nhiệm xây dựng hệ thống quản lý học tập đáp ứng yêu cầu chuyên môn, bảo đảm các chức năng xác thực danh tính người học, lưu vết quá trình học tập và hỗ trợ phòng ngừa gian lận.

Đối với hoạt động kiểm tra, đánh giá trên môi trường số, toàn bộ kết quả phải được lưu trữ, bảo đảm khả năng truy xuất và kiểm chứng, phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra. Thông tư đồng thời khẳng định AI chỉ là công cụ hỗ trợ trong giảng dạy, học tập và nghiên cứu, không thay thế vai trò, trách nhiệm học thuật của giảng viên.

Điều này đồng nghĩa người học và giảng viên được phép sử dụng các công cụ AI để hỗ trợ học tập, giảng dạy và nghiên cứu, song vẫn phải chịu trách nhiệm về tính trung thực, độ chính xác cũng như toàn bộ nội dung, kết quả của sản phẩm học thuật do mình tạo ra.

Thông tư cũng đã nêu cụ thể các hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số, bao gồm:

-Sử dụng công nghệ, bao gồm trí tuệ nhân tạo, để gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học.

-Sao chép, đạo văn hoặc sử dụng trái phép tài liệu, dữ liệu, học liệu số hoặc kết quả nghiên cứu.

-Giả mạo hoặc làm sai lệch dữ liệu, kết quả nghiên cứu hoặc thông tin học tập.

-Nhờ người khác thực hiện hoặc thực hiện thay các nhiệm vụ học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu.

-Không công bố hoặc công bố không đầy đủ việc sử dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo khi có yêu cầu theo quy định nội bộ của cơ sở giáo dục và pháp luật của Nhà nước.

-Các hành vi khác vi phạm quy định về liêm chính học thuật theo quy định của pháp luật và quy chế của cơ sở giáo dục.

Để bảo đảm liêm chính học thuật trong môi trường số, Thông tư yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học ban hành quy định nội bộ, trong đó xác định rõ các hành vi vi phạm, quy trình xử lý và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân có liên quan. Bên cạnh việc xây dựng quy định, các cơ sở đào tạo phải triển khai đồng bộ các cơ chế kiểm soát, giám sát và xử lý vi phạm trong thực tiễn.

Cùng với đó, các cơ sở giáo dục cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến nhằm nâng cao nhận thức về liêm chính học thuật cho đội ngũ cán bộ, giảng viên và người học. Đồng thời, hệ thống quản lý học tập và đánh giá phải đáp ứng yêu cầu xác thực danh tính người học, bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu và khả năng truy xuất, kiểm chứng khi cần thiết.

Thông tư cũng quy định giảng viên, người học và các cá nhân tham gia hoạt động học thuật có trách nhiệm tuân thủ các nguyên tắc về liêm chính học thuật. Mỗi cá nhân phải bảo đảm tính trung thực trong học tập, giảng dạy và nghiên cứu, đồng thời chịu trách nhiệm đối với nội dung và kết quả của các sản phẩm học thuật do mình thực hiện.

Phương Anh