Xét tuyển đại học 2026: Bộ GD-ĐT khuyên thí sinh hãy chọn ngành theo năng lực
Sáng 4/7, phát biểu khai mạc Ngày hội tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp năm 2026, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT), nhắn nhủ học sinh không chỉ quan tâm đến điểm số hay trường đại học trúng tuyển, mà quan trọng hơn là lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, khát vọng và trách nhiệm với đất nước.
Hãy lắng nghe thật kỹ để chọn đúng
GS Nguyễn Tiến Thảo chia sẻ với các thí sinh, những ngày vừa qua, chúng ta nói nhiều đến phổ điểm, đến điểm thi, đến tổ hợp, đến nguyện vọng, đến xác suất trúng tuyển. Điểm số rất quan trọng. Nhưng điểm số không phải toàn bộ con người các em. Điểm thi có thể mở một cánh cửa, nhưng không thể thay các em đi hết con đường. Điều quan trọng hơn là: các em là ai, muốn làm gì, ước mơ của các em là gì, động lực nào khiến các em theo đuổi ước mơ ấy, và các em sẽ đóng góp gì cho gia đình, cho cộng đồng, cho đất nước.
“Giá trị của một con người hiện đại không chỉ nằm ở thành tích, tấm bằng hay vị trí việc làm. Giá trị ấy nằm ở chỗ chúng ta sống nhân văn, sống tử tế, có bản lĩnh, có năng lực học tập suốt đời, có khát vọng vươn lên và có trách nhiệm với đất nước mình”, GS Thảo nhấn mạnh.
Nhắn nhủ với các thí sinh, GS Thảo cho rằng: “Tuổi trẻ là tài sản đẹp nhất của cuộc đời. Tuổi trẻ cho phép chúng ta mơ lớn. Cho phép chúng ta đi xa. Cho phép chúng ta vượt qua giới hạn của bản thân. Cho phép chúng ta làm vỡ những “tấm trần” vô hình đang ngăn cách mình với một phiên bản tốt hơn. Sau kỳ thi vừa qua, các em không chỉ rời khỏi lớp học, sân trường, tuổi học trò đẹp đẽ. Các em đang bước ra khỏi vùng quen thuộc của gia đình và thầy cô để bắt đầu tự mình khám phá thế giới, giải thích thế giới và từng bước tham gia kiến tạo thế giới.
Và hành trình ấy có thể bắt đầu từ chính hôm nay. Nếu các em ngồi đây vì thực sự muốn hiểu đúng về ngành học, trường học, nghề nghiệp; muốn không bị lúng túng, không bị trượt đại học chỉ vì đăng ký nguyện vọng thiếu chiến lược, thì hãy lắng nghe thật kỹ. Bởi cuộc đời các em có thể chỉ có một lần đứng trước thời điểm này, ngồi trong không khí này, để đưa ra một lựa chọn chín chắn hơn cho tương lai của chính mình.
Chia sẻ với các bậc phụ huynh, GS mong muốn hãy đồng hành, đừng áp đặt. Hãy kỳ vọng, nhưng đừng gây áp lực. Hãy yêu thương, nhưng đừng so sánh con mình với “con nhà người ta”. Các em cần lời khuyên. Cần kinh nghiệm. Cần sự nâng đỡ. Nhưng các em cũng cần được lắng nghe, được tôn trọng và được trưởng thành qua lựa chọn của mình.
Nhà nước đặt niềm tin vào những người trẻ dấn thân
Bày tỏ và đưa ra lời khuyên với các thí sinh, GS Thảo nhấn mạnh: các em là thế hệ lớn lên cùng smartphone, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu. Các em bước vào cánh cổng đại học trong một thời đại mà thế giới thay đổi từng ngày, từng giờ. Trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, an ninh mạng, bán dẫn, tự động hóa, robot, năng lượng mới, điện hạt nhân, đường sắt tốc độ cao, công nghệ sinh học, vật liệu mới, công nghệ không gian, giám sát không gian, khám phá đại dương… đang làm thay đổi cấu trúc nghề nghiệp, cấu trúc sản xuất và cấu trúc phát triển của mỗi quốc gia.
Có những công việc hôm nay còn rất quen thuộc, nhưng ngày mai có thể bị thay thế một phần bởi AI. Nhưng cũng có những nghề nghiệp hoàn toàn mới sẽ xuất hiện. Những nghề nghiệp ấy dành cho ai? Dành cho những người biết học. Biết thích nghi. Biết kết hợp công nghệ với tư duy nhân văn. Biết giải quyết những vấn đề thực tiễn của đất nước và thế giới.
Vì vậy, câu hỏi của kỳ tuyển sinh năm nay không chỉ là: em đỗ trường nào? Câu hỏi lớn hơn là: em chọn con đường nào để phát triển năng lực của mình? Em muốn giải quyết vấn đề gì? Em muốn góp phần làm cho xã hội tốt hơn ở điểm nào?
Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Giáo dục đại học không còn chỉ là nơi cấp bằng. Giáo dục đại học phải trở thành hạ tầng tri thức quốc gia; nơi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Đất nước cần các em. Đất nước cần nguồn nhân lực STEM. Đất nước cần những người trẻ dám đi vào các lĩnh vực khó, mới, dài hơi. Các lĩnh vực đang khát nhân lực: kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bán dẫn, an ninh mạng, năng lượng mới, đường sắt tốc độ cao, hạt nhân, công nghệ biển, công nghệ không gian. Những lĩnh vực ấy không dễ. Nhưng chính ở đó có cơ hội lớn để các em góp phần nâng tầm quốc gia.
GS Thảo thông tin, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 179/2026/NĐ-CP về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Sinh viên đại học thuộc ngành, chương trình đủ điều kiện có thể được nhận học bổng hằng tháng với các mức từ 3,7 triệu đồng đến 5,5 triệu đồng mỗi tháng. Đó không chỉ là một chính sách hỗ trợ tài chính. Đó là một thông điệp: Nhà nước trân trọng người học, đầu tư cho tri thức. Nhà nước đặt niềm tin vào những người trẻ dấn thân vào các lĩnh vực khó, mới, có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai quốc gia. Nhưng chính sách chỉ mở ra cánh cửa. Người bước qua cánh cửa ấy phải là các em.
Nếu đã trúng tuyển thẳng, đừng tự mãn. Nếu đã có kết quả điểm cao của một kỳ thi riêng, đừng dừng lại. Nếu đã xác định được ngành nghề, hãy tìm hiểu thật sâu chương trình đào tạo, môi trường học thuật, cơ hội thực hành, nghiên cứu và việc làm. Nếu còn do dự, đừng sợ. Do dự không đáng sợ. Đáng sợ là chọn theo đám đông. Chọn vì sợ hãi. Chọn vì sĩ diện. Chọn mà không hiểu mình.
Các em có thể học khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ, y dược, sư phạm, kinh tế, luật, nghệ thuật hay bất kỳ lĩnh vực nào. Nhưng hãy nhớ: bước vào đại học không chỉ là học một nghề. Với nhiều ngành, đó còn là chọn một cái nghiệp.
Một cái nghiệp đòi hỏi nhân văn. Kiên định. Nghị lực. Kỷ luật. Và sự chăm chỉ bền bỉ. Cơ hội không có sẵn cho riêng ai. Nếu có, cơ hội phải công bằng cho tất cả mọi người. Nhưng cơ hội lớn nhất thường do chính chúng ta tạo ra: bằng học tập nghiêm túc, lựa chọn thông minh, khả năng đứng dậy sau thất bại và sự dấn thân ngay từ hôm nay.
GS Thảo cho biết, kỳ xét tuyển này là cơ hội quý giá để các em vượt qua những hoài nghi về năng lực của mình trong quá khứ. Đừng để ai định nghĩa các em là ai. Hãy hành động và chứng tỏ các em là ai. Sau buổi hôm nay, tôi mong các em chăm chỉ hơn, không tự mãn hơn. Biết nghĩ cho gia đình, cộng đồng nhiều hơn, không ích kỷ hơn. Quyết tâm vươn lên hơn, không thỏa hiệp dễ dãi với bản thân. Tương lai có thể đã bắt đầu từ ngày hôm qua. Nhưng cũng có thể bắt đầu ngay chính hôm nay.
Một buổi tư vấn tốt có thể mở ra một chân trời mới. Có thể thay đổi một hướng đi. Có thể viết nên trang đầu tiên trong chương mới của cuộc đời. Hôm nay, các thầy cô, các chuyên gia, các trường đại học không chỉ đến đây để cung cấp thông tin. Chúng tôi đến đây để cùng các em viết tiếp câu chuyện của mình. Câu chuyện về một thế hệ trẻ Việt Nam biết ước mơ. Biết khát vọng. Biết cống hiến. Biết sống nhân văn – trách nhiệm. Và biết chứng minh năng lực vô hạn của mình bằng hành động.
Từ giây phút này, chúng ta không chỉ nói về thay đổi. Chúng ta bắt đầu thay đổi. Không phải từ ngày mai, mà từ ngay bây giờ: thay đổi cách tìm hiểu thông tin, cách lựa chọn ngành nghề, cách học, cách nghĩ, cách sống và cách chịu trách nhiệm với tương lai của chính mình.