Giá xăng giảm, hàng quán vẫn "đau đầu" vì 3 nhóm chi phí lớn

Giá xăng trong nước vừa được điều chỉnh giảm mạnh và hiện đã xuống mức thấp nhất trong nhiều tháng. Theo kỳ điều hành từ 16h ngày 2/7, giá xăng E5 RON92 còn 19.730 đồng/lít, trong khi xăng E10 RON95-III còn 20.415 đồng/lít.

Đáng chú ý, chỉ hơn 3 tháng trước, giá xăng trong nước từng lập đỉnh. Tại kỳ điều hành ngày 24/3, giá xăng RON95-III lên tới 33.840 đồng/lít. So với mức hiện nay là 20.415 đồng/lít, mỗi lít xăng đã giảm hơn 13.400 đồng.

Xăng giảm, hàng quán chưa vội điều chỉnh giá

Dù giá xăng đã giảm mạnh so với thời điểm lập đỉnh cách đây vài tháng, giá nhiều món ăn quen thuộc tại Hà Nội gần như không có nhiều biến động. Từ bát bún chả, suất cơm rang, hay ổ bánh mì, mức giá tại không ít hàng quán vẫn giữ nguyên như thời điểm chi phí đầu vào tăng cao.

Khảo sát tại nhiều tuyến phố cho thấy, mỗi chủ quán có một lý do riêng để chưa thể "hạ giá bán". Có người cho rằng, chi phí xăng dầu chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng chi phí kinh doanh, trong khi tiền thuê mặt bằng, thực phẩm, điện nước hay nhân công chưa có dấu hiệu giảm. Số khác lại khẳng định, việc điều chỉnh giá trước đây chủ yếu xuất phát từ giá nguyên liệu chứ không phải do biến động của xăng dầu.

Tại quán bún chả trên phố Nguyễn Khánh Toàn (phường Nghĩa Đô, Hà Nội), chủ quán cho biết cửa hàng điều chỉnh giá từ cuối quý I do giá thịt, rau và nhiều nguyên liệu chế biến tăng, kéo theo chi phí vận hành tăng lên. Theo chủ quán, xăng dầu chỉ tác động gián tiếp thông qua chi phí vận chuyển, nên giá xăng hạ nhiệt chưa đủ để kéo mặt bằng chi phí xuống.

"Xăng giảm thật nhưng tiền mua thịt, rau sống, bún hay các loại gia vị vẫn cao hơn trước khá nhiều. Nếu chỉ vì xăng giảm mà giảm giá bán, rất khó cân đối chi phí", chủ quán chia sẻ.

Cách đó không xa, một cửa hàng bánh mì trên đường Trần Thái Tông vẫn bán với mức giá hơn 20.000 - 35.000 đồng/ổ như nhiều tháng nay. Theo chủ cửa hàng, tuy chi phí giao hàng đã "dễ thở" hơn nhờ giá nhiên liệu giảm, nhưng giá thịt, pate, rau củ và bao bì gần như chưa thay đổi. Do đó, quán chưa tính đến việc điều chỉnh giá.

"Khách hàng ai cũng mong giá giảm, nhưng cửa hàng cũng phải tính toán để đảm bảo có lãi. Muốn giá giảm, phải chờ giá thực phẩm ổn định hơn. Hiện nay tiền điện, nước, nhân công và nguyên liệu vẫn là những khoản chi lớn nhất", người này chia sẻ.

Trái với xu hướng giữ nguyên giá, một số cửa hàng đồ ăn nhanh và quán ăn gia đình đã chủ động tung các chương trình ưu đãi hoặc tặng thêm đồ uống để kích cầu. Theo nhiều chủ cửa hàng, đây là cách để giữ chân khách quen và tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh sức mua chưa phục hồi như kỳ vọng.

Vì sao giá món ăn vẫn khó giảm?

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Thái Bình - Chuyên gia ngành dịch vụ ẩm thực (F&B), Co-founder Mapdy.vn và Học viện Concepts (VCS) cho biết, nhiều người thường đánh giá quá cao tác động của giá xăng đối với giá bán đồ ăn. Thực tế, chi phí xăng dầu chỉ chiếm tỷ trọng khá nhỏ trong cơ cấu giá thành của một quán ăn hoặc nhà hàng.

Chuyên gia chia chi phí xăng dầu thành 2 nhóm, gồm trực tiếp và gián tiếp. Chi phí trực tiếp là tiền xăng phục vụ việc đi chợ, nhận hàng, giao hàng hay vận chuyển nội bộ, với các quán ăn nhỏ thường chỉ chiếm khoảng 0,5-2% giá bán.

Trong khi đó, tác động gián tiếp đến từ chi phí vận chuyển nguyên liệu như thịt, cá, rau, gia vị, gas hay bao bì từ nhà cung cấp đến cửa hàng. Nếu tính gộp cả 2 yếu tố, chi phí liên quan đến xăng dầu thường chỉ chiếm khoảng 3-7% giá thành của một quán ăn phổ thông.

Lấy ví dụ với một tô phở có giá khoảng 50.000 đồng, ông Bình cho rằng phần chi phí liên quan đến xăng dầu chỉ dao động từ 1.500-3.500 đồng. Vì vậy, ngay cả khi giá xăng giảm 10%, giá thành lý thuyết của mỗi tô phở cũng chỉ giảm khoảng 150-350 đồng. Nếu giá xăng giảm 20%, mức giảm tương ứng cũng chỉ vào khoảng 300-700 đồng.

"Nếu chỉ tính riêng khoản xăng dầu mà chủ quán trực tiếp sử dụng để đi chợ hay nhận hàng thì mức tiết kiệm còn thấp hơn, chỉ vài chục đến vài trăm đồng/suất ăn. Do đó, việc giá xăng giảm nhưng giá món ăn chưa điều chỉnh tương ứng là điều dễ hiểu, bởi xăng dầu chỉ là một cấu phần nhỏ trong tổng chi phí của hàng quán", ông Bình phân tích.

Cũng theo vị chuyên gia, nguyên nhân khiến giá xăng giảm nhưng giá đồ ăn ngoài thị trường gần như không thay đổi nằm ở chỗ phần lớn chi phí của các quán ăn không đến từ nhiên liệu.

Hiện nay, 3 khoản chi phí lớn nhất mà các doanh nghiệp F&B phải gánh là: nguyên liệu, nhân sự và mặt bằng. Trong đó, chi phí nguyên liệu thường chiếm khoảng 35-42% giá bán, trong khi chi phí nhân sự dao động 15-25%. Tiền thuê mặt bằng cũng chiếm khoảng 10-18% doanh thu, thậm chí cao hơn tại các vị trí kinh doanh đắc địa.

Bên cạnh đó, các khoản chi như điện, nước, gas, bao bì, chiết khấu cho nền tảng giao đồ ăn, thuế, phí và hao hụt trong quá trình vận hành cũng tạo áp lực đáng kể lên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Người tiêu dùng chưa thể hưởng lợi ngay từ giá xăng giảm

Để việc giảm giá xăng thực sự kéo mặt bằng giá hàng hoá đi xuống, chuyên gia Nguyễn Thái Bình cho rằng cần hội tụ nhiều điều kiện. Trước hết, giá nhiên liệu phải duy trì ở mức thấp trong thời gian đủ dài để doanh nghiệp yên tâm điều chỉnh giá bán, thay vì giảm rồi lại tăng trở lại chỉ sau vài kỳ điều hành. Chủ quán rất ngại giảm giá bán rồi sau đó phải tăng lại, vì khách hàng sẽ phản ứng mạnh.

Bên cạnh đó, chi phí vận tải và logistics cũng cần giảm tương ứng. Nếu xăng giảm nhưng cước giao hàng, cước vận chuyển nguyên liệu, chi phí chợ đầu mối và chi phí nhà cung cấp vẫn giữ nguyên, chủ quán không có dư địa giảm giá.

Thứ ba, khi chi phí vận chuyển giảm, các nhà cung cấp cũng cần giảm giá bán cho hàng quán. Nếu giá chỉ giảm ở khâu vận chuyển, nhưng không được phản ánh vào giá nguyên liệu, người tiêu dùng khó cảm nhận được sự thay đổi.

Cuối cùng, cạnh tranh thị trường phải đủ mạnh. Lực kéo giá xuống rõ nhất không phải là lời kêu gọi, mà là cạnh tranh.

"Nếu một cửa hàng tối ưu được chi phí và vẫn đảm bảo chất lượng với mức giá cạnh tranh hơn, các cửa hàng khác sẽ buộc phải thay đổi để giữ khách", ông Bình nhận định.

Dự báo thời gian người tiêu dùng có thể cảm nhận rõ tác động từ việc giá xăng giảm, chuyên gia cho rằng điều này không diễn ra ngay. Người mua chỉ cảm nhận rõ tác động khi giá nhiên liệu giảm đủ lâu và mức giảm xuyên qua toàn bộ chuỗi cung ứng.

Theo ông Bình, trong ngắn hạn, các quán ăn nhiều khả năng sẽ lựa chọn những hình thức chia sẻ lợi ích khác như nhiều combo hơn, set trưa dễ mua hơn, size nhỏ hơn, khuyến mãi nhiều hơn hoặc quán giữ giá nhưng tăng thêm giá trị cho khách,...

"Giá xăng giảm là điều kiện cần, nhưng chưa đủ. Người tiêu dùng chỉ thấy giá hàng quán giảm khi cả chuỗi phía sau món ăn (bao gồm từ vận chuyển, nhà cung cấp, tồn kho, mặt bằng đến vận hành cửa hàng) cùng giảm được. Trong F&B, giá một tô phở không giảm chỉ vì xăng giảm. Nó chỉ giảm khi mô hình phía sau tô phở vận hành hiệu quả hơn", ông Nguyễn Thái Bình đánh giá.

Mai Quyên