Cán bộ, công chức cấp xã - "điểm tựa" của chính quyền địa phương hai cấp Bài 2: Khi năng lực cán bộ quyết định hiệu quả vận hành
Một năm sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, điểm nhấn là bộ máy mới từng bước hoạt động ổn định; các hoạt động quản lý, cung ứng dịch vụ công, giải quyết thủ tục hành chính, bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh duy trì liên tục. Kết quả đó không chỉ đến từ việc hoàn thiện tổ chức bộ máy, mà còn từ chủ động thích ứng của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã; đổi mới công tác lãnh đạo, điều hành, bố trí cán bộ theo vị trí việc làm, gắn đánh giá với năng lực, kết quả thực thi.
Thích ứng để vận hành bộ máy mới
Phát biểu kết luận Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, thành công của cuộc cải cách không được đo bằng số đầu mối giảm hay số nhiệm vụ được chuyển giao, mà bằng việc bộ máy có vận hành thông suốt hơn không, quyền hạn có rõ hơn không, trách nhiệm có cụ thể hơn không, chất lượng phục vụ Nhân dân, doanh nghiệp có được nâng lên và có tạo thêm động lực phát triển hay không. Đáng chú ý, trong những kết quả nổi bật sau một năm triển khai, Tổng Bí thư dành sự quan tâm đặc biệt đến công tác cán bộ, từ đổi mới bố trí, sử dụng, đánh giá cán bộ đến yêu cầu quản trị dựa trên dữ liệu và kết quả thực hiện nhiệm vụ.
Thông điệp đó cho thấy, hiệu quả của mô hình mới trước hết được quyết định bởi đội ngũ cán bộ, công chức ở cơ sở. Nhận thức rõ yêu cầu đó, nhiều địa phương đã bắt đầu từ việc củng cố đội ngũ. Hiệu quả bước đầu đã được kiểm chứng từ thực tiễn. Tại phường Dương Nội (Hà Nội), sau khi tiếp nhận 999 nhiệm vụ và 423 thủ tục hành chính, bộ máy vẫn vận hành thông suốt, không để xảy ra khoảng trống trong quản lý; hơn 13.000 hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn. Nhiều mô hình như tổ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính tại nhà, trợ lý ảo tại Bộ phận Một cửa hay trợ lý số cho đảng viên đã góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Lãnh đạo địa phương cho biết, khi được phân cấp nhiều hơn, chính quyền cấp xã chủ động giải quyết công việc ngay từ cơ sở, không còn phải chờ xin ý kiến qua nhiều cấp; đồng thời linh hoạt hơn trong quản lý nguồn lực và xử lý các vấn đề phát sinh.
Có thể thấy, điều thay đổi lớn nhất sau một năm không nằm ở số lượng nhiệm vụ được chuyển giao mà ở sự chuyển biến trong tư duy và phương thức thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã. Từ chỗ chủ yếu làm theo quy trình, nhiều cán bộ đã chuyển sang tư duy quản trị, chủ động giải quyết công việc, chịu trách nhiệm đến cùng về kết quả và lấy hiệu quả phục vụ người dân làm thước đo năng lực. Đó cũng chính là nền tảng để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả.
Hiệu quả vận hành là thước đo năng lực cán bộ
Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thước đo năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã không còn dừng ở việc hoàn thành đúng quy trình, đúng thủ tục, mà được nhìn nhận qua hiệu quả vận hành của bộ máy và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, điều cần đánh giá không phải bộ máy đã giảm bao nhiêu đầu mối, mà là quyền hạn có rõ hơn không, trách nhiệm có cụ thể hơn không, việc phục vụ Nhân dân và doanh nghiệp có tốt hơn không, có tạo thêm động lực phát triển hay không. Chính những tiêu chí ấy đang trở thành thước đo thực chất đối với năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức ở cơ sở.
Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, khi đội ngũ cán bộ nhanh chóng thích ứng với phương thức quản trị mới, bộ máy không chỉ vận hành thông suốt mà chất lượng phục vụ cũng được nâng lên rõ rệt. Tại Hải Phòng, sau gần một năm triển khai mô hình mới, hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp hoạt động ổn định, hiệu quả; năng lực quản trị được nâng lên, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của người dân và doanh nghiệp. Đến ngày 22.5, thành phố đã tiếp nhận hơn 2,65 triệu hồ sơ, tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,82%; năm 2025 dẫn đầu cả nước về Bộ chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và tiếp tục duy trì trong nhóm dẫn đầu năm 2026. Việc phân cấp, phân quyền được thực hiện đồng bộ, công tác giải quyết thủ tục hành chính ngày càng công khai, minh bạch, chuyên nghiệp, tạo điều kiện để chính quyền cơ sở phát huy tính chủ động và trách nhiệm.
Cùng với đó, phường Hải Châu (Đà Nẵng) là minh chứng sinh động cho hiệu quả của việc trao quyền gắn với nâng cao năng lực đội ngũ. Dù tiếp nhận tới 1.038 nhiệm vụ, phần lớn chuyển từ cấp quận, bộ máy vẫn vận hành thông suốt; hơn 40.000 hồ sơ được giải quyết với tỷ lệ đúng và trước hạn đạt 99,63%, 100% kết quả được số hóa, mức độ hài lòng của người dân đạt 100%. Điều đáng nói là đằng sau những con số ấy không chỉ là hạ tầng số, mà còn là sự thay đổi trong phương thức làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức khi mọi nhiệm vụ đều được phân công theo nguyên tắc "6 rõ", gắn trách nhiệm cá nhân với từng kết quả công việc.
Tại Hà Tĩnh, cùng với việc tăng cường cán bộ cho cơ sở, tỉnh xác định cải cách hành chính và chuyển đổi số là động lực nâng cao chất lượng quản trị. Quan trọng hơn, hiệu quả vận hành của bộ máy từng bước được chuyển hóa thành kết quả phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2025, GRDP của tỉnh tăng 8,78%; 6 tháng đầu năm 2026 ước tăng gần 13%, thuộc nhóm địa phương tăng trưởng cao nhất cả nước. Ngay tại cơ sở, phường Nam Hồng Lĩnh đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế 11,72%, thuộc nhóm dẫn đầu toàn tỉnh. Những kết quả ấy cho thấy, khi đội ngũ cán bộ, công chức thích ứng nhanh với mô hình quản trị mới, hiệu quả không chỉ được phản ánh qua chất lượng giải quyết thủ tục hành chính mà còn trở thành động lực thúc đẩy phát triển địa phương.