Nhân kỷ niệm 50 năm Ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh: Văn học, nghệ thuật góp phần lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Nửa thế kỷ trước, ngày 2/7/1976, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa VI đã thông qua Nghị quyết đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Đây không chỉ là một quyết định có ý nghĩa lịch sử đặc biệt sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và sự nghiệp thống nhất đất nước, mà còn là sự tri ân sâu sắc đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh; đồng thời khẳng định niềm tin son sắt vào con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn.
Lời nhắc nhở về trách nhiệm phát huy những giá trị lịch sử, văn hóa
Sau 50 năm xây dựng và phát triển, Thành phố Hồ Chí Minh đã trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ và hội nhập quốc tế hàng đầu của cả nước; là biểu tượng sinh động của tinh thần năng động, sáng tạo, nghĩa tình và khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam.
Kỷ niệm 50 năm thành phố mang tên Bác vì thế không chỉ là dịp ôn lại những trang sử vẻ vang, tri ân các thế hệ đi trước đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm tiếp tục gìn giữ, phát huy những giá trị lịch sử, văn hóa đã làm nên sức mạnh Việt Nam trong suốt chiều dài dựng nước và giữ nước.
Lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh, mỗi bước ngoặt lớn của dân tộc đều có sự đồng hành của văn hóa và văn học, nghệ thuật. Trong các cuộc kháng chiến giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, biết bao tác phẩm văn học, âm nhạc, sân khấu, điện ảnh, mỹ thuật đã trở thành tiếng nói của thời đại, cổ vũ tinh thần chiến đấu, khơi dậy ý chí quật cường và niềm tin tất thắng.
Bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, văn học, nghệ thuật tiếp tục phản ánh sinh động công cuộc xây dựng đất nước, lan tỏa những giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”; “Văn nghệ là một mặt trận, anh chị em văn nghệ sĩ là chiến sĩ trên mặt trận ấy.” Những tư tưởng đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị, khẳng định vị trí đặc biệt của văn học, nghệ thuật trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tự do sáng tạo là điều kiện quan trọng để văn học, nghệ thuật phát triển, nhưng tự do ấy luôn gắn liền với trách nhiệm công dân, với lương tri nghề nghiệp, với sự tôn trọng sự thật lịch sử và những giá trị chân - thiện - mỹ của dân tộc.
Đại hội XIV của Đảng tiếp tục xác định xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam là một trong những động lực nội sinh quan trọng để phát triển đất nước nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới. Điều đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hoạt động sáng tạo văn học, nghệ thuật: không chỉ tạo ra những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật, mà còn góp phần củng cố bản lĩnh văn hóa dân tộc, tăng cường sức mạnh mềm quốc gia và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, văn hóa và văn học, nghệ thuật đã trở thành một trong những lĩnh vực mà các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội chính trị tìm cách lợi dụng để chống phá đất nước. Thông qua một số tác phẩm văn học, điện ảnh, xuất bản hoặc các sản phẩm truyền thông trên không gian mạng, chúng cố tình xuyên tạc lịch sử cách mạng, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, bôi nhọ Chủ tịch Hồ Chí Minh, hạ thấp ý nghĩa của các cuộc kháng chiến chính nghĩa, kích động tư tưởng cực đoan, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và làm suy giảm niềm tin của nhân dân, nhất là thế hệ trẻ.
Cần khẳng định rằng, nhìn nhận lại lịch sử bằng tinh thần khoa học, khách quan và nhân văn là yêu cầu bình thường của hoạt động nghiên cứu cũng như sáng tạo nghệ thuật. Phản tư nghệ thuật là một phương thức làm giàu thêm nhận thức về lịch sử.
Tuy nhiên, phản tư lịch sử hoàn toàn khác với việc phủ nhận lịch sử; sáng tạo nghệ thuật càng không thể đồng nghĩa với quyền bóp méo sự thật, xuyên tạc những giá trị đã được kiểm chứng bằng thực tiễn lịch sử hoặc tiếp tay cho các luận điệu chống phá đất nước. Không có tự do sáng tạo nào được xây dựng trên sự xuyên tạc lịch sử, xúc phạm những giá trị thiêng liêng của dân tộc hay phủ nhận những hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Biểu tượng sinh động của lòng biết ơn lịch sử, của khát vọng hòa bình, thống nhất và phát triển đất nước
Việc Thành phố Sài Gòn - Gia Định mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là biểu tượng sinh động của lòng biết ơn lịch sử, của khát vọng hòa bình, thống nhất và phát triển đất nước. Mọi sự xuyên tạc hoặc phủ nhận những giá trị cốt lõi ấy không chỉ làm sai lệch nhận thức lịch sử mà còn tác động tiêu cực đến nền tảng tư tưởng, văn hóa và sức mạnh đoàn kết dân tộc.
Văn học, nghệ thuật chân chính không né tránh những đau thương, mất mát của chiến tranh, bởi phản ánh trung thực những hy sinh cũng chính là cách khẳng định giá trị của hòa bình và cuộc sống hôm nay. Nhưng mọi cách tiếp cận lịch sử đều phải đặt trong bối cảnh khách quan, tôn trọng sự thật và chính nghĩa của dân tộc.
Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, văn học, nghệ thuật còn góp phần quan trọng xây dựng “thế trận lòng dân”, củng cố niềm tin xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Một tác phẩm có giá trị không chỉ lay động cảm xúc mà còn góp phần định hướng nhận thức, xây dựng nhân cách, bồi dưỡng lòng yêu nước, ý thức công dân và trách nhiệm đối với cộng đồng. Đây cũng chính là sức mạnh nội sinh quan trọng để tăng cường quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới.
Để phát huy tốt hơn vai trò của văn học, nghệ thuật trong giai đoạn mới, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích sáng tạo; tôn trọng quyền tự do sáng tác theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, đề cao trách nhiệm xã hội và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ văn nghệ sĩ.
Cùng với đó, cần đầu tư nhiều hơn cho các công trình nghiên cứu, lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật; khuyến khích sáng tác những tác phẩm lớn về lịch sử cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh, công cuộc đổi mới và sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Phát huy vai trò của báo chí, xuất bản, các hội văn học, nghệ thuật và đội ngũ lý luận, phê bình trong việc phát hiện, tôn vinh các tác phẩm có giá trị, chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành quả cách mạng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Kỷ niệm 50 năm Thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh là dịp để mỗi người Việt Nam thêm tự hào về truyền thống vẻ vang của dân tộc, trân trọng những giá trị lịch sử, văn hóa mà các thế hệ cha anh đã dày công vun đắp, đồng thời ý thức sâu sắc hơn trách nhiệm đối với tương lai đất nước.
Trong hành trình đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới, văn học, nghệ thuật cần tiếp tục đồng hành cùng dân tộc, lan tỏa những giá trị chân - thiện - mỹ, khơi dậy khát vọng cống hiến, bảo vệ sự thật lịch sử, kiên quyết đấu tranh với mọi âm mưu lợi dụng văn hóa để xuyên tạc, chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa. Đó không chỉ là trách nhiệm của đội ngũ văn nghệ sĩ mà còn là nhiệm vụ chung của toàn xã hội nhằm xây dựng nền tảng tinh thần vững chắc, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, vì một nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc.