Đón đầu kỷ nguyên xe điện: Cơ hội rộng mở cho ngành Kỹ thuật xe năng lượng mới thông minh

Ngành công nghiệp ô tô đang bước vào cuộc chuyển đổi lớn trong lịch sử 130 năm phát triển. Sự bùng nổ của xe điện và các công nghệ tự lái không chỉ thay đổi thói quen di chuyển mà còn định hình lại toàn bộ thị trường lao động.

Đứng trước cơn "khát" nhân lực công nghệ cao trong lĩnh vực này, Trường Đại học Thủy Lợi đã nhanh chóng đi trước đón đầu, chính thức tuyển sinh Chương trình Kỹ thuật xe năng lượng mới thông minh (mã xét tuyển: TLA130).

Ngành công nghiệp ô tô đang chuyển mình toàn diện

Trong vòng một thập kỷ qua, thế giới chứng kiến sự thoái trào dần của những cỗ máy sử dụng động cơ đốt trong truyền thống. Các cường quốc từ châu Âu, Mỹ đến Trung Quốc đều đã ấn định thời hạn ngừng sản xuất xe chạy bằng xăng, dầu. Thay vào đó, kỷ nguyên của xe thuần điện (EV) và xe lai (Hybrid) đang lên ngôi mạnh mẽ.

Tại Việt Nam, tiến trình này đang diễn ra nhanh chóng. Cùng với cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 của Chính phủ, thị trường xe điện và các phương tiện sử dụng năng lượng mới đang có những bước phát triển đáng kể.

Ô tô ngày nay không còn được định giá qua dung tích xi-lanh hay sức mạnh cơ khí đơn thuần. Giá trị của một chiếc xe hiện đại nằm ở cụm pin điện áp cao, hệ thống chip xử lý trung tâm, mạng lưới cảm biến đa điểm và các phần mềm điều khiển. Khái niệm xe định nghĩa bằng phần mềm đã trở thành hiện thực, một chiếc ô tô giờ đây có thể tự động cập nhật tính năng mới qua mạng không dây (OTA) và tự động đỗ xe chỉ bằng một nút bấm trên điện thoại di động.

PGS.TS Nguyễn Đức Ngọc - Trưởng Bộ môn Kỹ thuật Ô tô, Khoa Cơ khí, Trường Đại học Thủy Lợi đánh giá, sự chuyển dịch mạnh mẽ của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu theo hướng xanh và thông minh đang đặt ra một bài toán vô cùng cấp thiết về nguồn nhân lực.

Sự thay đổi vũ bão của công nghệ đã phơi bày một lỗ hổng lớn trên thị trường lao động. Hàng loạt các trung tâm nghiên cứu, nhà máy sản xuất, và đặc biệt là hệ thống dịch vụ bảo dưỡng đang đối mặt với vấn đề thiếu hụt nhân sự trầm trọng.

Phân tích sâu hơn về rào cản nhân lực, PGS.TS Nguyễn Đức Ngọc cho biết thực tế hiện nay, kỹ thuật viên sửa chữa truyền thống quen với việc tháo lắp hộp số, gò hàn hay thay dầu máy đang gặp rào cản cực lớn khi tiếp cận xe điện. Việc bảo dưỡng, chẩn đoán một chiếc xe điện năng lượng mới đòi hỏi người kỹ sư phải có khả năng đọc hiểu sơ đồ mạch điện tử phức tạp, sử dụng máy tính chẩn đoán để can thiệp vào phần mềm và tuân thủ các quy tắc an toàn nghiêm ngặt với hệ thống điện áp cao lên tới hàng trăm Volt.

“Các hãng xe lớn và các xưởng dịch vụ hiện đại không thể giao những chiếc xe thông minh trị giá hàng tỷ đồng cho những người kỹ thuật viên làm việc theo “kinh nghiệm truyền miệng". Họ cần một thế hệ kỹ sư hoàn toàn mới, được đào tạo bài bản, giỏi công nghệ và am hiểu cả cơ khí lẫn điện tử phần mềm", PGS.TS Nguyễn Đức Ngọc khẳng định.

Theo ông, từ yêu cầu thực tiễn đó, chương trình Kỹ thuật xe năng lượng mới thông minh tại Trường Đại học Thủy Lợi ra đời là để giải quyết bài toán cấp bách này.

Chương trình đào tạo gắn kết chặt chẽ với thực tiễn công nghiệp

Điểm khác biệt và cũng là sức hút lớn nhất của chương trình nằm ở sự gắn kết chặt chẽ với thực tiễn công nghiệp. PGS.TS Nguyễn Đức Ngọc cho biết, thay vì giảng dạy những lý thuyết đã cũ, Ban lãnh đạo và đội ngũ chuyên gia đầu ngành Kỹ thuật Ô tô của Khoa Cơ khí, Trường Đại học Thủy Lợi đã trực tiếp tổ chức các cuộc họp chiến lược cùng với Tập đoàn VinFast - doanh nghiệp đang dẫn dắt thị trường xe điện tại Việt Nam.

Trong các phiên họp chuyên môn, các kỹ sư thực chiến từ doanh nghiệp và các chuyên gia ngành Kỹ thuật Ô tô của nhà trường đã cùng nhau tinh chỉnh từng môn học, cắt bỏ những nội dung rườm rà và thống nhất một khung chương trình đào tạo chuyên biệt, bám sát các tiêu chuẩn khắt khe nhất của thị trường toàn cầu.

Dựa trên đề xuất trực tiếp từ khối kỹ thuật của VinFast, lộ trình học của kỹ sư Chương trình Kỹ thuật xe năng lượng mới thông minh được thiết kế mở rộng, bao quát toàn diện vòng đời công nghệ của một chiếc xe năng lượng mới với các cụm kiến thức cốt lõi: Vật liệu học và Chế tạo ô tô; Thân vỏ (BIW), Tiêu chuẩn An toàn & NVH; Động lực học và Kiến trúc xe (Vehicle Architecture); Hệ thống Điện - Điện tử và Động cơ điện (EDS); Công nghệ Pin (Battery) và Quản lý nhiệt (Thermal System); Bộ kỹ năng thực chiến (Industry Skills).

Bên cạnh đó, Trường Đại học Thủy Lợi và VinFast đã đi đến thống nhất chiến lược: Căn cứ vào thực tế nhu cầu, nhà trường sẽ thiết lập phòng thực hành kiểm nghiệm đạt chuẩn đại học và tiến hành đưa các học kỳ doanh nghiệp vào thực tế. Sinh viên sẽ được chính các chuyên gia VinFast tham gia giảng dạy và cọ xát trực tiếp tại các dây chuyền sản xuất.

Cũng theo PGS.TS Nguyễn Đức Ngọc, để sinh viên thực sự vững tay nghề, Trường Đại học Thủy Lợi đặc biệt chú trọng khâu thực hành. Sinh viên theo học Chương trình Kỹ thuật xe năng lượng mới thông minh được thao tác tại hệ thống xưởng chuyên biệt, thiết kế mô phỏng chính xác quy trình của các trạm dịch vụ ô tô tiêu chuẩn quốc tế.

Nhà trường đã đầu tư đồng bộ các thiết bị tối tân như máy đọc lỗi chuyên sâu, máy hiện sóng, cùng các mô hình hệ thống điện tử của dòng xe hybrid và xe thuần điện. Việc được cọ xát liên tục với công nghệ cao giúp các em rèn luyện tư duy logic mạch lạc - chìa khóa để trở thành những chuyên gia chẩn đoán xuất sắc.

Dẫn dắt sinh viên là đội ngũ giảng viên vững chuyên môn của Khoa Cơ khí. Các thầy cô không chỉ có nền tảng học thuật vững vàng mà còn thường xuyên tham gia giải quyết các bài toán kỹ thuật từ doanh nghiệp, từ đó truyền ngọn lửa đam mê và kinh nghiệm nghề nghiệp sống động nhất đến từng lớp học trò.

Nhu cầu tuyển dụng bùng nổ tại mọi mắt xích công nghiệp

PGS.TS Nguyễn Đức Ngọc cho hay, nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực xe điện không còn là dự báo của tương lai mà đã trở thành bài toán thiếu hụt vô cùng cấp thiết trên toàn thị trường.

Theo khảo sát thực tế, hệ sinh thái VinFast đang liên tục mở rộng các trung tâm R&D và quy mô nhà máy, kéo theo nhu cầu tuyển dụng quy mô lớn và chuyên biệt đối với hàng loạt vị trí then chốt, như kỹ sư Thiết kế & Phát triển (R&D), kỹ sư Sản xuất & Kiểm soát chất lượng (QA/QC), kỹ sư Dịch vụ & Chẩn đoán công nghệ cao.

Cơ hội việc làm không chỉ tập trung ở khâu sản xuất. Thị trường Việt Nam đang chứng kiến sự đổ bộ rầm rộ của hàng loạt thương hiệu xe điện và xe hybrid quốc tế (như Hyundai, Toyota, BYD...). Sự gia nhập này kéo theo cuộc đua mở rộng mạng lưới đại lý ủy quyền 3S/4S và trung tâm dịch vụ hậu mãi vươn rễ đến mọi tỉnh thành.

Mỗi một đại lý mới đều cần một đội ngũ cố vấn dịch vụ và kỹ sư chẩn đoán am hiểu sâu sắc về xe năng lượng mới. Song song, việc phát triển hạ tầng giao thông xanh cũng tạo ra nhu cầu lớn đối với đội ngũ kỹ sư thiết kế, vận hành và bảo trì mạng lưới trạm sạc thông minh.

Đưa ra lời khuyên cho các thí sinh đang tìm hiểu và có dự định theo đuổi lĩnh vực đầy tiềm năng này trong mùa tuyển sinh sắp tới, PGS.TS Nguyễn Đức Ngọc chia sẻ, ngành Kỹ thuật xe năng lượng mới là một ngành học có tính liên ngành rất cao.

Khác với kỹ sư truyền thống, các em cần chuẩn bị cho mình nền tảng tư duy logic sắc bén, khả năng thích ứng linh hoạt với những thay đổi từng ngày của công nghệ số, và đặc biệt là tinh thần học hỏi không ngừng nghỉ.

"Nếu có đam mê, ngoại ngữ tốt và ý thức rèn luyện chuyên môn, cánh cửa sự nghiệp của các em không chỉ giới hạn ở Việt Nam mà hoàn toàn có thể vươn ra toàn cầu", PGS.TS Nguyễn Đức Ngọc cho hay.

Nguyễn Liên