Cán bộ, công chức cấp xã - “điểm tựa” của chính quyền địa phương 2 cấp:Bài 1: Thước đo kiểm định thành công mô hình mới
Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của mô hình mới là "nhiệm vụ then chốt của then chốt", đồng thời "coi năng lực thực thi của cấp xã là thước đo kiểm định thành công của mô hình mới". Đây chính là định hướng trọng tâm cho giai đoạn tiếp theo của cải cách hành chính.
Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy cơ bản được sắp xếp tinh gọn, hoạt động ổn định. Cấp xã trở thành cấp trực tiếp quản trị địa bàn, tổ chức thực thi chính sách và giải quyết phần lớn công việc phát sinh từ cơ sở. Điều đó đồng nghĩa, hiệu quả của mô hình mới không chỉ được quyết định bởi thể chế hay bộ máy, mà trước hết phụ thuộc vào năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã - những người trực tiếp đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống. Chính vì vậy, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đủ năng lực đang trở thành yêu cầu quyết định đối với thành công của mô hình mới.
Từ “cấp thực hiện” trở thành “cấp quản trị”
Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, quy mô của cuộc cải cách hành chính lớn nhất trong nhiều thập niên đã dần hiện rõ. Đặc biệt, 859 nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện được phân định lại cho cấp xã cùng nhiều nhiệm vụ được phân cấp trực tiếp từ Trung ương. Điều đó không chỉ tạo nên một bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả hơn mà còn làm thay đổi căn bản vị trí, vai trò của chính quyền cấp xã. Từ một cấp hành chính chủ yếu thực thi, cấp xã đang từng bước trở thành cấp quản trị địa phương, nơi tổ chức thực thi chính sách, cung ứng dịch vụ công và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh từ cơ sở.
Sự thay đổi đó cũng đánh dấu bước chuyển trọng tâm của cải cách. Hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không còn được đo bằng số lượng đầu mối được cắt giảm mà bằng năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã - những người trực tiếp đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với người dân. Thực tiễn một năm qua cho thấy, ở những địa phương người đứng đầu quyết liệt, đội ngũ cán bộ chủ động thích ứng, phối hợp tốt và mạnh dạn ứng dụng công nghệ số, việc giải quyết thủ tục hành chính diễn ra thông suốt, nhiều vấn đề được xử lý thấu tình đạt lý ngay từ cơ sở.
Khoảng cách giữa chủ trương và người dân ngày càng được rút ngắn cũng đồng nghĩa với trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cấp xã ngày càng lớn. "Khối lượng công việc tăng lên đòi hỏi công chức cấp xã không chỉ vững chuyên môn mà còn phải chủ động tham mưu, “giỏi một việc nhưng biết nhiều việc”, thường xuyên tham gia tiếp công dân, các tổ công tác và xử lý những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở. Muốn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, mỗi cán bộ phải không ngừng học hỏi, ứng dụng hiệu quả công nghệ và chuyển đổi số trong xử lý công việc để phục vụ người dân tốt hơn." - ông Lê Hoàng Hùng, công chức Phòng Kinh tế xã Đức Thọ (Hà Tĩnh) chia sẻ.
Năng lực thực thi quyết định chất lượng phục vụ người dân
Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của mô hình mới là "nhiệm vụ then chốt của then chốt", đồng thời "coi năng lực thực thi của cấp xã là thước đo kiểm định thành công của mô hình mới". Đây chính là định hướng trọng tâm cho giai đoạn tiếp theo của cải cách hành chính.
Sau một năm vận hành mô hình mới, chất lượng phục vụ người dân từng bước được nâng lên, thể hiện nỗ lực đưa dịch vụ công đến gần dân hơn. Tuy nhiên, điều người dân quan tâm không chỉ là bộ máy được sắp xếp ra sao mà là thủ tục có được giải quyết nhanh hơn, thuận tiện hơn hay không; đặt ra yêu cầu đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã không chỉ vững chuyên môn mà còn phải có tư duy quản trị, năng lực tham mưu, phối hợp liên ngành, ứng dụng công nghệ số, xử lý tình huống và đối thoại với người dân. Nói cách khác, cán bộ, công chức cấp xã phải chuyển từ tư duy "làm đúng quy trình" sang "giải quyết vấn đề", trở thành những người trực tiếp kiến tạo môi trường phát triển ngay từ cơ sở.
Hà Nội triển khai mô hình giao ban "4 khối" giữa Đảng, HĐND, UBND và MTTQ; TP. Hồ Chí Minh đưa "Trạm công dân số" đến cơ sở; Gia Lai phát triển trợ lý ảo AI và phong trào "Bình dân AI học vụ"; Hà Tĩnh triển khai ứng dụng công dân số i-HaTinh... Điểm chung của các mô hình này là sự chủ động, sáng tạo và năng lực tổ chức thực hiện của đội ngũ cán bộ, công chức.
"Điều tôi cảm nhận rõ nhất là người dân không còn bỡ ngỡ khi thực hiện dịch vụ công trực tuyến vì đã có Trạm công dân số hỗ trợ ngay từ khâu cài đặt ứng dụng đến nộp hồ sơ và tra cứu kết quả. Thủ tục được giải quyết nhanh, minh bạch hơn, tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại. Ngoài ra, muốn phản ánh hiện trường, cung cấp thông tin cho công an, chính quyền thì cũng rất thuận tiện. Đây là ứng dụng đa tiện ích rất thiết thực, giúp người dân tiếp cận chuyển đổi số dễ dàng." - bà Nguyễn Thị Loan, phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh chia sẻ.
Có thể nói, sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã hoàn thành bước đầu việc sắp xếp tổ chức và tạo lập nền tảng thể chế. Để mô hình này phát huy hiệu quả bền vững, yếu tố quyết định vẫn là đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đủ năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định "coi năng lực thực thi của cấp xã là thước đo kiểm định thành công của mô hình mới". Khi mỗi cán bộ cấp xã thực sự gần dân, hiểu dân và giải quyết hiệu quả công việc của dân, mục tiêu xây dựng nền hành chính tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả mới trở thành hiện thực.