Lấy ý kiến Dự án luật sửa đổi, bổ sung lĩnh vực tài chính, phòng chống rửa tiền, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tọa đàm do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai và Nguyễn Thị Phú Hà cùng đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đại diện Bộ Tài chính chủ trì.

Sửa đổi, bổ sung luật để phù hợp với thực tiễn

Tọa đàm nhằm lấy ý kiến thẩm tra các dự án luật (nêu trên) để trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ (tháng 8/2026 đối với 2 dự án luật đầu tiên) và Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026 đối với Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa).

Tại tọa đàm, các đại biểu đã tập trung thảo luận, góp ý các điều, khoản của các dự án luật trên. Đại diện Ngân hàng nhà nước (NHNN) đã góp ý một số nội dung của của Dự thảo Luật NHNN Việt Nam số 46/2010/QH12 như sửa đổi, bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của NHNN về lập, theo dõi và phân tích trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam nhằm tạo cơ sở pháp lý để NHNN thực hiện thu thập thông tin, số liệu xây dựng Bảng trạng thái đầu tư quốc tế (IIP)…

Bổ sung quy định về nguyên tắc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam trên cơ sở luật hóa toàn bộ Điều 22 Pháp lệnh ngoại hối nhằm bảo đảm phù hợp với Hiến pháp cũng như giúp tăng hiệu lực pháp lý…

Sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ chế tài chính của NHNN để bảo đảm phù hợp với hoạt động của Ngân hàng Trung ương và các thông lệ quốc tế… Đồng thời, dự thảo luật cần chuyển thẩm quyền quy định/quyết định: Mức vốn pháp định của NHNN; nội dung, nguyên tắc thu, chi tài chính; cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về quản lý, sử dụng kinh phí quản lý hành chính và việc xác định kết quả tài chính phù hợp với hoạt động của NHNN; các quỹ khác của NHNN được trích từ kết quả tài chính hàng năm và mức trích…

Bên cạnh đó, bổ sung quy định cho phép NHNN áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác so với mức quy định đối với đối tượng thanh tra, giám sát ngân hàng nhằm tạo cơ sở pháp lý, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các doanh nghiệp khi tham gia các chương trình, dự án phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế- xã hội. Sửa đổi, bổ sung bãi bỏ một số quy định nhằm bảo đảm phù hợp cơ cấu tổ chức của NHNN và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Bãi bỏ quy định trách nhiệm của Bộ Tài chính đối với việc thực hiện kiểm tra nghiệp vụ in, tiêu hủy tiền và kiểm tra việc quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.

Đại diện NHNN cũng góp ý về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền số 14/2022/QH15 như sửa đổi, bổ sung khái niệm “chủ sở hữu hưởng lợi” tại Điều 3 Luật phòng chống rửa tiền để phù hợp với khuyến nghị của FATF; bổ sung “dịch vụ tài sản mã hóa” là đối tượng báo cáo tại Điều 4 Luật phòng chống rửa tiền và các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa tại Điều 33a.

Bổ sung, hoàn thiện các quy định về nhận biết khách hàng của tổ chức tài chính tại Điều 9, thông tin nhận biết khách hàng tại Điều 10, xác minh thông tin nhận biết khách hàng tại Điều 12 để bảo đảm rõ ràng khi thực thi, đồng thời khắc phục các thiếu hụt theo khuyến nghị của FATF/APG;

Sửa đổi, bổ sung quy định về minh bạch thông tin của thỏa thuận pháp lý trong trường hợp thỏa thuận pháp lý dưới hình thức khác nhưng có bản chất tương tự ủy thác, trách nhiệm lưu trữ thông tin về minh bạch thỏa thuận pháp lý tại Điều 22 Luật phòng chống rửa tiền.

Tại tọa đàm, các đại biểu cũng góp ý nhiều nội dung khác như: Bổ sung yêu cầu đối tượng báo cáo phải “thực hiện đầy đủ” các chính sách, quy trình nhận diện, đánh giá rủi ro về rửa tiền đối với sản phẩm, dịch vụ mới… Sửa đổi trách nhiệm đối tượng báo cáo thực hiện báo cáo giao dịch đáng ngờ cho NHNN khi có cơ sở hợp lý để nghi ngờ tài sản trong giao dịch là tài sản do phạm tội mà có tại Điều 26 Luật phòng chống rửa tiền;

Cần sửa đổi, bổ sung trách nhiệm lưu trữ tất cả các hồ sơ của khách hàng và các giao dịch của đối tượng báo cáo tại Điều 36 Luật phòng chống rửa tiền; bổ sung quy định bảo vệ người báo cáo, người cung cấp thông tin và người tố giác hành vi rửa tiền tại Điều 39 Luật phòng chống rửa tiền;

Sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ quy định liên quan đến tên gọi, trách nhiệm của các bộ, cơ quan; bãi bỏ quy định liên quan chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của Cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng do sắp xếp, tổ chức lại Bộ.

Bước đệm để đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp nhỏ và vừa vào năm 2030

Trong khi đó, góp ý về Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) các đại biểu đánh giá cao các điều, khoản của dự thảo luật. Các đại biểu cho rằng, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) có nhiều điểm ưu việt, phù hợp với thực tiễn hiện nay và sắp đến và sẽ là đây là bước đệm để đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp nhỏ và vừa vào năm 2030.

Góp ý về luật (sửa đổi) này, bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho rằng, dự thảo luật doanh nghiệp nhỏ và vừa cần sửa đổi tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa phù hợp với thực tiễn: Sử dụng tiêu chí tổng lao động bình quân năm, tổng doanh thu và nguồn vốn của doanh nghiệp; đồng thời nâng mức trần đối với 3 tiêu chí này. Xác định rõ các nhóm doanh nghiệp ưu tiên hỗ trợ: doanh nghiệp nhỏ và vừa do người khuyết tật làm chủ, sử dụng nhiều lao động là người khuyết tật; doanh nghiệp nhỏ và vừa ở miền núi, biên giới, hải đảo.

Ngoài ra, cần hoàn thiện nguyên tắc, nguồn lực và phương thức hỗ trợ theo hướng công khai, minh bạch, số hóa, gắn với kết quả đầu ra và áp dụng phiếu hỗ trợ phù hợp. Đồng thời tăng cường phân cấp, trách nhiệm giải trình, kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả chính sách.

Phó Cục trưởng Trịnh Thị Hương cũng góp ý nhiều nội dung về hoàn thiện các chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (11 chính sách cơ bản) như: Sửa đổi quy định về hỗ trợ tiếp cận tín dụng theo hướng quy định Chính phủ có chính sách khuyến khích các tổ chức tín dụng tăng dư nợ cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa, cho vay không có tài sản bảo đảm và đa dạng hóa tài sản bảo đảm… Sửa đổi, bổ sung quy định về hỗ trợ thuế và kế toán nhằm đồng bộ với pháp luật chuyên ngành và luật hóa đầy đủ các cơ chế, chính sách hỗ trợ tại Nghị quyết số 198/2025/QH15.

Sửa đổi, bổ sung quy định về hỗ trợ mặt bằng sản xuất trên cơ sở bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với Luật Đất đai năm 2024 và luật hóa đầy đủ các cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh tại Nghị quyết số 198?2025/QH15.

Sửa đổi, bổ sung quy định hỗ trợ công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trên cơ sở bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các chính sách hỗ trợ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số tại pháp luật khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Sửa đổi, bổ sung quy định về hỗ trợ mở rộng thị trường theo hướng gắn hỗ trợ với đầu ra, đơn hàng, chuỗi cung ứng và thị trường tiêu thụ; ưu tiên xúc tiến thương mại, thương mại điện tử, xuất khẩu và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa vươn ra thị trường quốc tế…

Các đại biểu đánh giá cao những điều, khoản của dự thảo luật về nội dung chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo các đại biểu chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trọng tâm tập trung vào hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo; mở rộng nội dung hỗ trợ về thuế thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân... Đây là chính sách hướng tới mục tiêu đạt được 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030.

Do đó, Dự thảo Luật bổ sung quy định hỗ trợ toàn diện trong giai đoạn đầu sau chuyển đổi để giảm bớt gánh nặng và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa khi chuyển đổi (cơ chế kê khai, nộp thuế, chế độ kế toán, biểu mẫu và báo cáo đơn giản; miễn phí sử dụng nền tảng số…).

Dự thảo Luật bổ sung cơ chế mới đối với doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh hoạt động dưới mô hình Công ty TNHH MTV do một cá nhân làm chủ sở hữu tại khoản 8 Điều 20 Dự thảo Luật. Theo đó, doanh nghiệp được áp dụng mô hình tổ chức quản lý đơn giản; không bắt buộc phải có Chủ tịch công ty; không bắt buộc phải có kế toán trưởng; được lựa chọn phương pháp tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu hoặc theo phương pháp kê khai.

Ngoài ra còn hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững (hỗ trợ lãi suất đối với dự án xanh, dự án kinh tế tuần hoàn, áp dụng ESG (môi trường - xã hội - quản trị); hỗ trợ chi phí tư vấn, xây dựng lộ trình và thực hiện chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh…). Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị và đầu tư ra nước ngoài (tập vào xây dựng thương hiệu quốc tế, chuẩn hóa tiêu chuẩn quốc tế, nghiên cứu thị trường, marketing quốc tế, nâng cao năng lực quản trị, công nghệ, tiêu chuẩn…).

Thay mặt đoàn chủ tọa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà ghi nhận, cảm ơn ý kiến đóng góp của các đại biểu và sẽ tiếp thu, tổng hợp nhưng ý kiến này để tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật.

Quang Phương