Sửa đổi Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng: Bảo đảm đúng người, đúng công lao và khả thi

Thể hiện sâu sắc truyền thống “uống nước nhớ nguồn”

Trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ về dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà khẳng định, chính sách ưu đãi người có công với cách mạng là chính sách đặc biệt của Đảng và Nhà nước, thể hiện sâu sắc truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, đạo lý tri ân của dân tộc đối với những người đã hy sinh, cống hiến cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đảng và Nhà nước luôn đặc biệt quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần đối với người có công với cách mạng và thân nhân người có công; xác định ưu đãi, tri ân người có công với cách mạng là trách nhiệm chính trị, là tình cảm và đạo lý của dân tộc.

Đặc biệt, gần đây, trong ý kiến chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư tại Thông báo kết luận số 466-TB/VPTW ngày 19/12/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng, yêu cầu khẩn trương rà soát, sửa đổi, bổ sung chính sách, pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng, nhất là các quy định còn vướng mắc trong công nhận liệt sĩ đối với thương binh chết do vết thương tái phát; công nhận người hy sinh khi làm nhiệm vụ bí mật; cắt giảm các thủ tục hành chính rườm rà, không còn phù hợp với thực tiễn.

Triển khai kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, tại Công văn số 299-CV/ĐU ngày 5/1/2026, Đảng ủy Chính phủ đã giao Đảng ủy Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan khẩn trương nghiên cứu, rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng.

Bên cạnh đó, việc sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo các chủ trương, nghị quyết của Trung ương và Quốc hội đặt ra yêu cầu cấp thiết phải rà soát, sửa đổi các quy định liên quan để bảo đảm đồng bộ, thống nhất trong tổ chức thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng.

Sửa đổi, hoàn thiện 3 nội dung chính

Qua hơn 5 năm triển khai thực hiện, Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để thực hiện ngày càng tốt hơn chính sách ưu đãi người có công với cách mạng; góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người có công và thân nhân; củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước; phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc.

Tuy nhiên, quá trình tổ chức thực hiện thời gian qua cho thấy một số quy định của Pháp lệnh đã phát sinh khó khăn, vướng mắc, chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng được cho là cần thiết.

Dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung 17 Điều; lược bỏ 2 Điều (Điều 49, Điều 50); lược bỏ khoản 3 Điều 42 và khoản 2 Điều 51. Dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, hoàn thiện 3 nội dung chính: việc công nhận liệt sĩ đối với trường hợp thương binh chết do vết thương tái phát; điều kiện, tiêu chuẩn công nhận thương binh, liệt sĩ quy định tại điểm e, g, h khoản 1 Điều 14 và Điều 23 của Pháp lệnh; bổ sung đối tượng điều dưỡng hằng năm (mỗi năm 1 lần) theo hướng chuyển một phần đối tượng đang được điều dưỡng 2 năm/lần sang điều dưỡng hằng năm. Thực hiện theo phương án này, sẽ có 151.222 đối tượng được chuyển từ điều dưỡng luân phiên 2 năm/lần sang điều dưỡng hằng năm.

Ngoài ra, dự thảo Pháp lệnh cũng bổ sung khái niệm người có công với cách mạng; điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh đối với người/lực lượng làm nhiệm vụ đặc thù; đối tượng công nhận người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế là người tham gia kháng chiến và được Nhà nước khen tặng Huân chương Chiến công; chế độ trợ cấp người phục vụ đối với cán bộ lão thành cách mạng và cán bộ tiền khởi nghĩa.

Bảo đảm công bằng, thống nhất, đồng bộ

Cho ý kiến thẩm tra dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho rằng, Dự thảo Pháp lệnh đã bám sát các chủ trương, đường lối của Đảng về ưu đãi người có công với cách mạng; phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính; ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đổi mới công tác xây dựng pháp luật.

Các ý kiến đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, rà soát kỹ lưỡng nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật. Đặc biệt, chế độ trợ cấp người phục vụ đối với người hoạt động cách mạng trước ngày 1/1/1945 và người hoạt động cách mạng từ ngày 1/1/1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 là chính sách mới, cần được nghiên cứu, làm rõ cơ sở sửa đổi, bổ sung chính sách này.

Về bổ sung đối tượng điều dưỡng hằng năm, để bảo đảm khả thi, cần bổ sung đánh giá thực trạng, khả năng đáp ứng của hệ thống cơ sở nuôi dưỡng, điều dưỡng người có công khi tăng số lượng người được điều dưỡng. Đối với người có công tuổi cao, suy giảm hoặc không còn khả năng tự phục vụ, không đủ điều kiện tham gia điều dưỡng tập trung; lồng ghép chính sách này với Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035 nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao chất lượng chăm sóc.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, mở rộng đối tượng, hoàn thiện chế độ, chính sách ưu đãi người có công với cách mạng có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Chính sách cần bảo đảm tính hợp lý, bám sát nguyên tắc đúng người, đúng công lao, đồng thời bảo đảm điều kiện và nguồn lực thực tế.

Song song với hoàn thiện Dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, hệ thống văn bản hướng dẫn cũng cần quy định chặt chẽ, thiết lập chế tài xử lý rõ ràng, nghiêm minh, tránh mọi hành vi trục lợi chính sách; qua đó, bảo đảm tính khả thi, hiệu quả trong tổ chức thực hiện.

Thái Minh