TP. Hồ Chí Minh hướng tới vị thế siêu đô thị khu vực

TP. Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó mục tiêu tăng trưởng hai con số không còn chỉ dựa vào các động lực truyền thống như xuất khẩu, đầu tư công và tiêu dùng. Theo bài viết của Australian Vietnam Policy Institute, thành phố đang từng bước bổ sung ba trụ cột chiến lược mới gồm Trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh, hệ thống đường sắt đô thị và khu thương mại tự do. Đây được xem là ba cấu phần có khả năng tạo ra một mô hình tăng trưởng mới, giúp thành phố chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển dựa trên năng suất, chất lượng, đổi mới sáng tạo và kết nối khu vực.

Ba động lực mới cho tăng trưởng hai con số

Theo bài viết, năm 2026 được xem là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình hiện thực hóa tầm nhìn phát triển mới của TP. Hồ Chí Minh. Hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn được khởi động, trong đó tuyến metro số 2 Bến Thành – Tham Lương là một trong những dự án thu hút sự quan tâm lớn.

Việc phát triển mạng lưới đường sắt đô thị không chỉ nhằm giải quyết tình trạng ùn tắc giao thông ngày càng gia tăng, mà còn tạo tiền đề để tổ chức lại không gian đô thị theo hướng hiện đại, bền vững và kết nối hiệu quả hơn. Các tuyến metro sẽ góp phần liên kết khu vực trung tâm hiện hữu với các cực tăng trưởng mới, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên phạm vi rộng hơn.

Australian Vietnam Policy Institute nhận định đây là bước đi quan trọng để thành phố xây dựng nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới, trong đó hạ tầng hiện đại đóng vai trò là chất xúc tác cho năng suất và khả năng cạnh tranh.

Không gian phát triển mở rộng sau sắp xếp hành chính

Một điểm nhấn quan trọng khác được bài viết đề cập là TP. Hồ Chí Minh sau sắp xếp hành chính sở hữu quy mô không gian lớn hơn cùng khả năng kết nối nội vùng và liên vùng mạnh hơn.

Không gian phát triển của thành phố không còn giới hạn trong khu vực đô thị truyền thống mà mở rộng sang các hướng phát triển kinh tế biển, kinh tế cảng cùng các hành lang kết nối với vùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và các tuyến thương mại quốc tế.

Đặc biệt, với khoảng 35 km bờ biển tại khu vực Cần Giờ, TP. Hồ Chí Minh được đánh giá có thêm điều kiện thuận lợi để tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng kết hợp giữa đô thị, cảng biển, logistics, dịch vụ tài chính và thương mại toàn cầu. Không gian mới này mở ra khả năng hình thành các chuỗi giá trị có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn.

Trung tâm tài chính và khu thương mại tự do – “động cơ hai trong một”

Theo Australian Vietnam Policy Institute, hai dự án chiến lược gồm Trung tâm tài chính quốc tế và khu thương mại tự do có thể vận hành như một “động cơ hai trong một” cho nền kinh tế thành phố.

Trong đó, trung tâm tài chính quốc tế có vai trò thu hút các dòng vốn, các định chế tài chính, dịch vụ tài chính và các nhà đầu tư quốc tế. Trong khi đó, khu thương mại tự do sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho lưu chuyển hàng hóa, phát triển logistics, sản xuất giá trị cao và thương mại xuyên biên giới.

Sự kết hợp giữa hai cấu phần này được kỳ vọng sẽ hình thành một hành lang kết nối dòng hàng hóa, dòng vốn và các hoạt động đầu tư quốc tế, qua đó đưa TP. Hồ Chí Minh trở thành cửa ngõ quan trọng của Việt Nam trong mạng lưới kinh tế khu vực và toàn cầu.

Phát huy lợi thế địa kinh tế của thành phố

Ở góc độ chiến lược, bài viết cho rằng, lợi thế nổi bật của TP. Hồ Chí Minh không chỉ nằm ở quy mô nền kinh tế mà còn ở vị trí địa kinh tế đặc biệt.

Thành phố nằm trong trung tâm của Đông Á và ASEAN, có khả năng kết nối giữa các hành lang kinh tế trên đất liền với không gian kinh tế biển. Đây được xem là nền tảng quan trọng để TP. Hồ Chí Minh phát triển thành một đầu mối chiến lược, vừa hướng ra Biển Đông, vừa kết nối sâu hơn với các chuỗi cung ứng, thương mại và đầu tư quốc tế.

Lợi thế này sẽ càng được phát huy khi hạ tầng giao thông, logistics, tài chính và thương mại được phát triển đồng bộ.

Cải cách quản trị – điều kiện tiên quyết cho tăng trưởng

Bên cạnh các trụ cột kinh tế, Australian Vietnam Policy Institute cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mô hình quản trị.

Dẫn lại ý kiến tại hội thảo do Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh tổ chức, bài viết cho biết nhiều chuyên gia nhận định để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, thành phố cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, xây dựng nền tảng quản trị hiệu quả hơn và củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp.

Các giải pháp được nhấn mạnh gồm đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao năng lực điều phối chính sách, tăng cường tính minh bạch và xây dựng cơ chế đủ hấp dẫn để thu hút các nhà đầu tư chiến lược.

Theo các chuyên gia, cải cách thể chế sẽ đóng vai trò không kém phần quan trọng so với các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Quy hoạch mới phải tạo ra giá trị mới

Sau quá trình sắp xếp hành chính, bài viết cho rằng TP. Hồ Chí Minh cũng đứng trước yêu cầu phải điều chỉnh quy hoạch phát triển phù hợp với không gian mới.

Theo các chuyên gia, quy hoạch cần bảo đảm sự hài hòa giữa lợi ích của Nhà nước và doanh nghiệp, giữa mục tiêu phát triển dài hạn với các yêu cầu phát triển trước mắt.

Điều đó đồng nghĩa với việc thành phố không chỉ mở rộng không gian địa lý mà còn phải tổ chức lại không gian phát triển theo hướng có bản sắc riêng, có chức năng rõ ràng và tạo ra giá trị kinh tế cao hơn.

Đây được xem là yếu tố quyết định để tận dụng hiệu quả các lợi thế mới sau khi mở rộng quy mô đô thị.

Chuyển đổi mô hình tăng trưởng để hướng tới siêu đô thị khu vực

Australian Vietnam Policy Institute cũng chỉ ra rằng, TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Trong nhiều năm qua, thành phố phát triển chủ yếu dựa trên lao động, đất đai, đầu tư và thương mại. Tuy nhiên, các động lực này đang dần bộc lộ giới hạn trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Theo đó, tăng trưởng trong giai đoạn mới cần dựa nhiều hơn vào khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, năng suất và hiệu quả. Điều này đòi hỏi các cơ chế đặc thù, chính sách đột phá cũng như khả năng thu hút các nhà đầu tư có năng lực dẫn dắt những ngành kinh tế mới.

Nhìn tổng thể, bài viết đánh giá TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước một thời điểm mang tính bản lề trong tiến trình phát triển.

Nếu ba trụ cột mới gồm trung tâm tài chính quốc tế, hệ thống đường sắt đô thị và khu thương mại tự do được triển khai đồng bộ cùng với cải cách quản trị và quy hoạch hiện đại, thành phố có thể tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một siêu đô thị của khu vực.

Khi đó, TP. Hồ Chí Minh sẽ không chỉ tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế của Việt Nam mà còn có cơ hội vươn lên trở thành một trung tâm tài chính, logistics, thương mại và đổi mới sáng tạo có sức ảnh hưởng trong ASEAN.

Quỳnh Vũ