Phát huy giá trị di sản văn hóa biển đảo, phục vụ phát triển bền vững
Đặc khu Lý Sơn sở hữu kho tàng di sản văn hóa gắn liền với lịch sử chủ quyền biển đảo, song nguồn lực này vẫn chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng. Qua giám sát thực tế, Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Quảng Ngãi đề nghị, đặc khu tiếp tục quan tâm công tác bảo tồn gắn với phát huy giá trị di sản; đẩy mạnh chuyển đổi số; tăng cường liên kết các di tích, lễ hội và danh lam thắng cảnh thành các tuyến tham quan, sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh mang bản sắc riêng hấp dẫn.
Tìm lời giải cho bài toán dịch chuyển mô hình trải nghiệm
Trước khi làm việc với UBND đặc khu về công tác quản lý nhà nước đối với việc tu bổ, bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa, Đoàn giám sát Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Quảng Ngãi đã khảo sát thực tế tại một số điểm di tích lịch sử, văn hóa tiêu biểu trên địa bàn, như: Đình làng An Hải, Đình làng An Vĩnh, Âm linh tự, mộ lính đội Hoàng Sa, Đền thờ Thiên Y A Na, Dinh Tam Tòa, Di tích khảo cổ Xóm Ốc, Suối Chình… Qua đó, ghi nhận, đánh giá cao chính quyền đặc khu đã có nhiều nỗ lực trong công tác bảo tồn di sản.
Hệ thống di tích lịch sử được cộng đồng dân cư, các dòng họ, Ban quản lý di tích quan tâm gìn giữ chủ động. Nhiều di tích đã được trùng tu, tôn tạo kịp thời bằng nguồn ngân sách nhà nước kết hợp với nguồn xã hội hóa từ chính cộng đồng địa phương, góp phần đắc lực vào việc bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc của vùng đất biển đảo tiền tiêu.
Tại buổi làm việc với chính quyền địa phương, các ý kiến đều khẳng định đặc khu Lý Sơn sở hữu hệ thống di tích lịch sử, văn hóa vô cùng phong phú. Nơi đây lưu giữ những giá trị đặc biệt về chủ quyền biển đảo, gắn liền với đội hùng binh Hoàng Sa, các lễ hội truyền thống đặc sắc của cư dân vùng biển. Tuy nhiên, việc phát huy giá trị di sản văn hóa vẫn chưa thực sự tương xứng với tiềm năng hiện có.
Nhiều di tích, lễ hội, câu chuyện văn hóa đặc sắc chưa được nghiên cứu kết nối để trở thành các sản phẩm du lịch có sức hấp dẫn đối với du khách. Công tác truyền thông, số hóa thông tin, giới thiệu di sản đến cộng đồng du khách còn hạn chế. Thực tế cũng phản ánh, phần lớn du khách đến đặc khu Lý Sơn vẫn tập trung vào trải nghiệm cảnh quan thiên nhiên thuần túy, chưa có nhiều cơ hội khám phá sâu vào chiều sâu văn hóa, lịch sử của địa phương.
Thúc đẩy chuyển đổi số, hoàn thiện cơ chế hỗ trợ
Khắc phục những hạn chế nêu trên, Đoàn giám sát đề nghị chính quyền đặc khu Lý Sơn tiếp tục quan tâm công tác bảo tồn gắn với phát huy giá trị di sản bền vững; đẩy mạnh việc chuyển đổi số trong lĩnh vực di sản văn hóa; tập trung xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa, du lịch tâm linh mang đậm bản sắc riêng của địa phương. Bên cạnh đó, cần tăng cường liên kết các di tích, lễ hội, danh lam thắng cảnh biệt lập trên địa bàn để kết nối thành các tuyến tham quan hấp dẫn, kéo dài thời gian trải nghiệm của du khách.
Đối với các sở, ngành liên quan của tỉnh, Đoàn giám sát kiến nghị cần tiếp tục quan tâm, hỗ trợ đặc khu Lý Sơn trong công tác tu bổ các di tích đang xuống cấp theo thời gian; phối hợp đào tạo nguồn nhân lực chuyên môn cho địa phương. Cùng với đó, tập trung nghiên cứu, trình cấp có thẩm quyền ban hành các cơ chế phù hợp nhằm huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội ngoài ngân sách cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa biển đảo.
Trên cơ sở các thông tin, dữ liệu, những vấn đề đặt ra từ thực tiễn công tác quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa ghi nhận được, Đoàn giám sát sẽ nghiên cứu, tổng hợp, hoàn thiện báo cáo kết quả giám sát trình HĐND tỉnh. Những kiến nghị về giải pháp, cơ chế chính sách phù hợp sẽ được đề xuất cụ thể nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực di sản văn hóa, đáp ứng tốt các yêu cầu bảo tồn gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.