Kỷ niệm 50 năm ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026)Từ đầu tàu kinh tế đến khát vọng siêu đô thị châu Á
50 năm vinh dự mang tên Bác Hồ là 50 năm TP. Hồ Chí Minh không ngừng nỗ lực vươn lên phát triển. Từ "cái nôi" của những thử nghiệm, "xé rào" cơ chế góp phần mở đường cho công cuộc đổi mới, thành phố đã chuyển mình từ một đô thị với hạ tầng lạc hậu thành siêu đô thị hiện đại, giữ vững vai trò đầu tàu, động lực tăng trưởng của cả nước và kiên định mô hình phát triển theo chiều sâu, lấy kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tri thức làm động lực mới.
Bứt phá bằng “siêu cơ chế” và những “vũ khí chiến lược”
Được trao những cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 98/2023/QH15 và sắp tới là Luật Đô thị đặc biệt đang được xây dựng, TP. Hồ Chí Minh có thêm dư địa để triển khai các đột phá chiến lược, chuyển hóa lợi thế thể chế thành động lực phát triển. Các cơ chế mới cũng mở ra khả năng khai thác hiệu quả các mô hình hợp tác công - tư (PPP) cùng các hình thức BOT, BT thế hệ mới, qua đó tự chủ về ngân sách và huy động mạnh mẽ vốn đầu tư từ khu vực tư nhân và xã hội. Đây là nền tảng vững chắc để TP. Hồ Chí Minh bứt phá hẳn so với các địa phương khác trong cả nước và hướng tới cạnh tranh sòng phẳng với các siêu đô thị khu vực như Thượng Hải, Singapore, Bangkok… và trở thành “đô thị văn minh, hiện đại, năng động, sáng tạo; trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của châu Á” như Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP. Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới đã đặt ra.
TP. Hồ Chí Minh từ lâu đã là hạt nhân phát triển công nghệ cao và công nghiệp bán dẫn của cả nước. Thành phố quy tụ nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới; đồng thời tập trung nhiều cơ sở đào tạo kỹ thuật hàng đầu, tạo nguồn nhân lực kỹ sư công nghệ chất lượng cao lớn nhất nước.
Với mô hình phát triển dựa trên chuyển dịch sang kinh tế số và công nghệ cao về bán dẫn, vi mạch, và trí tuệ nhân tạo… năng suất lao động của TP. Hồ Chí Minh sẽ có bước tăng trưởng mạnh mẽ. Thành phố hoàn toàn có thể trở thành "phòng thí nghiệm chính sách" cho cả nước trong thử nghiệm các mô hình kinh tế mới như tài chính xanh, xe tự hành, drone/UAV, kinh tế không gian tầm thấp (Low-Altitude Economy - một trong những động lực tăng trưởng mới, mang tính đột phá của các đô thị hiện đại, thay đổi hoàn toàn cách vận hành của logistics, di chuyển và quản lý đô thị).
Để trở thành trung tâm công nghiệp bán dẫn và vi mạch hàng đầu khu vực, TP. Hồ Chí Minh đang nắm giữ những vũ khí chiến lược độc đáo như trên, nhưng cũng đối mặt với những thách thức mang tính sống còn của các ngành công nghệ cao có tốc độ số hóa và tính cạnh tranh cao nhất thế giới hiện nay.
Thành phố đang phấn đấu trở thành Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) theo đúng nghĩa để thu hút các ngân hàng đầu tư lớn, quỹ phòng hộ và các tập đoàn tài chính đa quốc gia bằng các chính sách ưu đãi thuế, tự do luân chuyển vốn trong khu vực thử nghiệm; phát triển Fintech để kết hợp thế mạnh công nghệ để đi tắt đón đầu trong lĩnh vực công nghệ tài chính, tài sản số.
Sau 50 năm, TP. Hồ Chí Minh đã trở thành một đô thị xanh hơn, hiện đại hơn và ngày càng đáng sống. Trên nền tảng đó, Thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những đột phá về quy hoạch đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), triển khai đồng bộ hàng chục tuyến metro, các tuyến vành đai, đường xuyên tâm, hệ thống cảng biển, cảng hàng không và đường thủy nội địa. Mạng lưới hạ tầng này không chỉ góp phần khai thác hiệu quả giá trị đất đai, giảm ùn tắc giao thông, tăng cường kết nối vùng mà còn tạo nền tảng để TP. Hồ Chí Minh từng bước trở thành trung tâm logistics hàng đầu khu vực.
Phát triển vì con người, lấy nghĩa tình làm sức mạnh nội sinh
Muốn phát triển vượt trội, TP. Hồ Chí Minh phải vững tin vượt qua những thách thức lớn. Đó là chất lượng nguồn nhân lực chưa bắt kịp tốc độ phát triển; việc thu hút các nhà đầu tư chiến lược đòi hỏi nguồn vốn rất lớn đầu tư cho hạ tầng chế tạo. Cùng với đó là áp lực bảo đảm hạ tầng năng lượng và môi trường. Thành phố cần xây dựng hệ thống lưới điện thông minh vận hành ổn định, nguồn nước chất lượng cao và năng lực xử lý chất thải công nghiệp, chất thải nguy hại đáp ứng yêu cầu sản xuất hiện đại để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng xanh.
Đặc biệt, TP. Hồ Chí Minh phải tạo dựng lợi thế cạnh tranh khác biệt trong bối cảnh cuộc đua thu hút đầu tư công nghệ cao ngày càng gay gắt. Trong nước, các địa phương như Hà Nội, Đà Nẵng và Bắc Ninh đều đang tăng tốc với nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi để phát triển ngành bán dẫn và công nghệ cao. Trên bình diện quốc tế, những trung tâm công nghệ hàng đầu như Đài Loan, Hàn Quốc, Singapore, cùng các quốc gia đang vươn lên mạnh mẽ như Ấn Độ và Malaysia cũng liên tục triển khai các gói hỗ trợ tài chính quy mô lớn nhằm thu hút và giữ chân các tập đoàn công nghệ toàn cầu.
Để TP. Hồ Chí Minh có lợi thế cạnh tranh so sánh vượt trội thì lực lượng lao động chất lượng cao, những con người xuất sắc là yếu tố quyết định. Do đó, Thành phố cần có chính sách đột phá về nhà ở, giao thông công cộng, môi trường sống xanh, chất lượng y tế và giáo dục đạt chuẩn quốc tế để không chỉ thu hút chuyên gia trong nước mà cả Việt kiều, chuyên gia nước ngoài đến định cư và cống hiến.
Hơn thế nữa, với một đô thị đặc biệt như TP. Hồ Chí Minh, nơi hội tụ hơn 14 triệu người từ khắp mọi miền đất nước, cùng cộng đồng kiều bào và người nước ngoài, điều quan trọng là phải thu phục lòng dân bằng cách chuyển hóa những thành quả tăng trưởng kinh tế thành chất lượng cuộc sống hằng ngày. Thành phố cần tập trung nguồn lực xử lý dứt điểm những vấn đề sát sườn nhất như ngập nước, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và thủ tục hành chính còn rườm rà; đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân, cải tạo chung cư cũ để người dân an cư, lạc nghiệp. Sự đồng thuận của người dân chỉ có thể được củng cố bằng công bằng, minh bạch trong chính sách, nhất là trong quy hoạch và giải phóng mặt bằng. Khi quyền lợi chính đáng của người dân được tôn trọng, các dự án hạ tầng quy mô lớn sẽ có thêm nền tảng xã hội để triển khai thuận lợi, giảm khiếu kiện và hạn chế chậm tiến độ.
Nghĩa tình là bản sắc, là "DNA" của con người TP. Hồ Chí Minh và cần tiếp tục được nuôi dưỡng, phát huy như một giá trị văn hóa đặc trưng của thành phố. Điều đó phải được thể hiện thông qua một hệ thống an sinh xã hội bao trùm, sự trân trọng đối với những đóng góp của người nhập cư, đồng thời đẩy mạnh các nền tảng tương tác số để người dân, đội ngũ trí thức, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp có thể dễ dàng tham gia đóng góp ý tưởng, hiến kế cho sự phát triển của thành phố.
TP. Hồ Chí Minh đang sở hữu thời cơ vàng khi có các ưu đãi pháp lý đặc thù và nền tảng hạ tầng kinh tế, xã hội tốt nhất cả nước, với tư duy năng động, sáng tạo và tinh thần vượt khó, thành phố hoàn toàn có thể thổi bùng ngọn lửa tự hào trong mỗi người dân, gắn kết các mục tiêu kinh tế vĩ mô với lịch sử hào hùng 50 năm thành phố mang tên Bác, xây dựng một "Thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình", trái tim kinh tế - tài chính của cả nước.