Việt Nam không thu hút đầu tư bằng mọi giá, mà phải là một quốc gia có chiến lược, có lựa chọn, có năng lực sàng lọc
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, chúng ta đã bước vào giai đoạn phát triển thế hệ mới với một tâm thế mới: Việt Nam không thu hút đầu tư bằng mọi giá, mà phải là một quốc gia có chiến lược, có lựa chọn, có năng lực sàng lọc và đồng hành với các nhà đầu tư tốt để cùng tạo ra các giá trị mới.
Sử dụng hiệu quả các dòng vốn quốc tế để bồi đắp năng lực quốc gia
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, Nghị quyết số 10 - NQ/TW được Bộ Chính trị ban hành trên cơ sở tổng kết 40 năm thực hiện chủ trương mở cửa và thu hút đầu tư nước ngoài của Đảng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, đây là nghị quyết thể hiện sự thay đổi trong tư duy phát triển, không còn thuần túy mở cửa đón nhận dòng vốn mà đã chủ động lựa chọn và sử dụng nguồn lực quốc tế để tạo dựng năng lực cạnh tranh quốc gia.
Nghị quyết 10 đã đặt ra những mục tiêu và yêu cầu cao hơn nhiều so với giai đoạn trước.
Theo đó, phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải gắn với nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, năng lực sản xuất, công nghệ và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Đến năm 2030, Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN về môi trường đầu tư kinh doanh, năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, chất lượng dịch vụ công và khả năng tiếp cận các dự án đầu tư nước ngoài chất lượng cao. Nghị quyết cũng đặt ra nhiều chỉ tiêu cụ thể.
Để đạt được những mục tiêu đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, đòi hỏi chúng ta phải nhận thức sâu sắc toàn bộ nội dung Nghị quyết để hành động quyết liệt hơn, nhanh hơn và thực chất hơn trong tư duy về đầu tư nước ngoài.
Cụ thể là phải chủ động tiếp cận, lựa chọn, dẫn dắt và sử dụng hiệu quả các dòng vốn quốc tế để bồi đắp năng lực quốc gia. Phải chủ động tiếp cận, lựa chọn, dẫn dắt, sử dụng hiệu quả các dòng vốn quốc tế để bồi đắp năng lực quốc gia.
Phải tính toán hiệu quả thu hút bằng năng suất và chất lượng của vốn, trình độ công nghệ sử dụng, số việc làm chất lượng cao, đào tạo kỹ sư, nhà quản trị Việt Nam, kết nối doanh nghiệp trong nước và chuỗi cung ứng, tạo thêm giá trị gia tăng, tham gia vào các hoạt động đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.
"Chúng ta không chỉ thu hút đầu tư theo định hướng hành chính mà phải tổ chức theo liên kết cụm ngành, chuỗi giá trị, hệ sinh thái công nghiệp, đổi mới sáng tạo và không gian liên vùng.
Chúng ta không cạnh tranh bằng cách hạ thấp tiêu chuẩn hay đánh đổi môi trường, tài nguyên, an sinh và an ninh kinh tế lấy tăng trưởng trước mắt, mà phải cạnh tranh bằng chất lượng thể chế, hạ tầng hiện đại, nhân lực chất lượng cao, chi phí tuân thủ thấp, dịch vụ công chuyên nghiệp và môi trường kinh doanh ổn định, có thể dự báo", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý, việc triển khai Nghị quyết 10 - NQ/TW phải gắn chặt với Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, nhất là Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 19 về phát triển kinh tế nhà nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, mục tiêu của thu hút đầu tư nước ngoài trong giai đoạn hiện nay là phải biến các nguồn lực đó thành năng lực của nền kinh tế Việt Nam.
"Muốn vậy, doanh nghiệp tư nhân trong nước phải có điều kiện tham gia, học hỏi và từng bước vươn lên trong chuỗi giá trị. Kinh tế nhà nước phải đầu tư và dẫn dắt ở những lĩnh vực nền tảng chiến lược, tạo hạ tầng và dư địa phát triển cho các khu vực khác. Cả ba khu vực kinh tế trên không phát triển rời rạc mà phải hợp tác và cùng cộng hưởng trong một chiến lược chung", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ rõ, chính sách thuế tối thiểu toàn cầu không còn cho phép các nước hào phóng với các ưu đãi thuế nữa, nhất là khi chúng ta muốn thu hút các tập đoàn đa quốc gia toàn cầu.
Một số nước trong khu vực ASEAN đã đẩy mạnh thu hút dự án về bán dẫn, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, điện tử, năng lượng sạch, tài chính quốc tế và đang rất thành công như Singapore, Indonesia, Malaysia, Thailand.
"Việt Nam cần đầu tư thật tốt cho hạ tầng năng lượng sạch, nâng cấp chất lượng của thể chế, kiến tạo độ tin cậy của chính sách, đào tạo kỹ năng lao động, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, phát triển thị trường vốn, cải thiện chất lượng hệ sinh thái nhà cung ứng...", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Tạo mọi điều kiện thuận lợi, đồng thời, phải sàng lọc chặt chẽ
Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị các cấp, các ngành, các địa phương cần tập trung quán triệt và tổ chức thực hiện tốt 8 nhiệm vụ trọng tâm:
Thứ nhất, phải thống nhất nhận thức, đổi mới mạnh mẽ tư duy về đầu tư nước ngoài.
Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc dân, cùng hợp tác, cạnh tranh lành mạnh và phát triển với kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và kinh tế hợp tác.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, chúng ta tạo mọi điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư có năng lực, công nghệ, trách nhiệm và cam kết đầu tư lâu dài, kinh doanh thành công tại Việt Nam; đồng thời, phải sàng lọc chặt chẽ, không tiếp nhận các dự án công nghệ lạc hậu, tiêu hao năng lượng, sử dụng đất kém hiệu quả, có nguy cơ gây ô nhiễm, chuyển giá, trốn thuế, lẩn tránh xuất xứ hoặc gây rủi ro đối với quốc phòng, an ninh, dữ liệu và hạ tầng chiến lược.
Thứ hai, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu hoàn thiện thể chế theo hướng ổn định, minh bạch, có khả năng dự báo và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Các bộ, ngành phải rà soát đồng bộ các quy định liên quan đến đầu tư, kinh doanh và thị trường, kiên quyết xử lý tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, thủ tục rườm rà và cách hiểu không thống nhất giữa các cơ quan, các địa phương.
"Không để nhà đầu tư phải đi qua quá nhiều cửa, mất quá nhiều thời gian và chi phí để triển khai một dự án hợp pháp. Các cơ quan nhà nước phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, quản trị hiện đại và phục vụ doanh nghiệp. Không chỉ giải quyết thủ tục nhanh hơn mà phải giúp cho nhà đầu tư dự báo được chính sách, nhìn rõ được triển vọng và yên tâm đầu tư dài hạn", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu.
Thứ ba, bỏ tư duy ưu đãi đầu vào, đầu vào, thay bằng hỗ trợ dựa trên kết quả đầu ra, gắn với mức độ thực hiện cam kết.
Theo đó, những dự án có công nghệ tiên tiến, đầu tư nghiên cứu phát triển, đóng góp cho chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực Việt Nam, sử dụng nhà cung ứng trong nước, chuyển giao công nghệ, tiết kiệm đất đai, năng lượng và giảm giảm phát thải phải được hỗ trợ tương xứng.
Ngược lại, những dự án chậm triển khai, sử dụng đất lãng phí, gây ô nhiễm, chuyển giá, vi phạm pháp luật hoặc không thực hiện đúng cam kết phải xử lý nghiêm, tùy theo mức độ vi phạm, nếu cần thiết thì có thể thu hồi ưu đãi, thu hồi đất hoặc chấm dứt dự án.
Thứ tư, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, phải phát triển mạnh hệ sinh thái công nghiệp trong nước và liên kết thực chất giữa các doanh nghiệp FDI với các doanh nghiệp Việt Nam. Đây là nhiệm vụ trung tâm của Nghị quyết.
Các bộ, ngành, địa phương không chỉ mời gọi các tập đoàn nước ngoài mà phải đồng thời nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam để trở thành nhà cung ứng của họ.
Cần xây dựng cơ sở dữ liệu về nhà cung ứng, tăng cường kết nối FDI và doanh nghiệp trong nước, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cấp quản trị, tiêu chuẩn kỹ thuật, năng lực tài chính, truy xuất nguồn gốc, sở hữu trí tuệ và chuyển đổi số.
Doanh nghiệp FDI cần công bố nhu cầu mua sắm, tiêu chuẩn kỹ thuật, lộ trình nội địa hóa và cơ hội hợp tác. Các tập đoàn lớn đầu tư tại Việt Nam phải đồng hành, phát triển công nghiệp hỗ trợ, đào tạo nhà cung ứng, chia sẻ tiêu chuẩn, chuyển giao tri thức và tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị.
Đầu tư mạnh hơn cho hạ tầng chiến lược và hạ tầng phục vụ nền kinh tế mới
Thứ năm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là điều kiện quyết định.
Không có đội ngũ kỹ sư, chuyên gia, kỹ thuật viên và nhà quản trị giỏi thì không thể thu hút đầu tư, giữ chân các dự án công nghệ cao, không thể chuyển từ gia công, lắp ráp sang thiết kế, nghiên cứu, sản xuất sản phẩm và dịch vụ có giá trị gia tăng cao.
Các địa phương có khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao phải chủ động liên kết với các cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu và các doanh nghiệp để đào tạo theo nhu cầu của ngành, của liên kết và các dự án chiến lược.
Phải tạo được điều kiện để người Việt Nam từng bước đảm nhận các vị trí kỹ thuật, quản lý, nghiên cứu, thiết kế và vận hành chuỗi cung ứng trong doanh nghiệp…
Thứ sáu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đầu tư mạnh hơn cho hạ tầng chiến lược và hạ tầng phục vụ nền kinh tế mới.
Muốn thu hút các dự án lớn, công nghệ cao, trung tâm dữ liệu, trung tâm nghiên cứu, trung tâm tài chính, khu thương mại tự do hay nhà máy hiện đại, phải có điện ổn định, năng lượng sạch, cảng biển, sân bay, đường cao tốc, đường sắt, hạ tầng số, khu công nghiệp sinh thái và môi trường sống tốt cho chuyên gia, người lao động.
"Phải coi hạ tầng là nền tảng của năng lực cạnh tranh quốc gia. Các địa phương không thể tiếp tục phát triển khu công nghiệp manh mún, dàn trải, thiếu liên kết kết nối, thiếu nhà ở cho công nhân, dịch vụ xã hội, đào tạo nghề, thiếu liên kết với doanh nghiệp trong nước", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ.
Thứ bảy, đổi mới căn bản công tác xúc tiến đầu tư.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, không tiếp cận tràn lan mà phải gặp gỡ có mục tiêu, chuẩn bị kỹ làm việc với từng tập đoàn hoặc một nhóm tập đoàn, quỹ đầu tư, đối tác chiến lược.
Xác định rõ đối tác cần mời, ngành cần thu hút, địa điểm dự án và các điều kiện cần chuẩn bị về đất đai, điện, hạ tầng, nhân lực, chính sách và các doanh nghiệp cung ứng.
Phải đồng hành với nhà đầu tư từ khi tìm hiểu, đến triển khai, vận hành và mở rộng; hỗ trợ sau cấp phép, tháo gỡ vướng mắc cho dự án, hiện hữu, tạo điều kiện, khuyến khích để các nhà đầu tư mở rộng đầu tư, giữ lại lợi nhuận tái đầu tư thay vì chuyển về nước.
Cần cơ cấu lại năng lực và nâng cao năng lực của cơ quan xúc tiến đầu tư cả ở Trung ương và các địa phương.
Thứ tám, phát triển thị trường vốn hiện đại để thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp dài hạn, ổn định và có trách nhiệm.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Nghị quyết 10 không chỉ đặt vấn đề về FDI mà còn yêu cầu phát triển thị trường vốn, nâng hạng thị trường chứng khoán, các quỹ đầu tư, các trung tâm tài chính quốc tế và khu thương mại tự do.
Việt Nam không chỉ là nơi đặt nhà máy mà phải trở thành nơi huy động, phân bổ vốn và cung cấp các dịch vụ tài chính, công nghệ, đổi mới sáng tạo cho khu vực. "Quá trình này phải gắn với an ninh tài chính, an toàn hệ thống, minh bạch thông tin, bảo vệ nhà đầu tư và kiểm soát rủi ro về dòng vốn, rửa tiền, đầu cơ và thao túng thị trường", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Không thể để địa phương nào cũng chạy theo cùng một loại dự án
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, Nghị quyết 10 chỉ đi vào cuộc sống khi được tổ chức thực hiện quyết liệt, thực chất, lấy kết quả làm thước đo.
Do đó, mỗi bộ, ngành, địa phương phải có chương trình hành động cụ thể, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm.
Mỗi địa phương cũng phải xây dựng chiến lược thu hút đầu tư phù hợp với quy hoạch, lợi thế và điều kiện phát triển của khả năng liên kết vùng.
"Không thể để địa phương nào cũng chạy theo cùng một loại dự án, nơi nào cũng muốn làm cảng biển, sân bay, trung tâm dữ liệu hay khu công nghệ cao mà không dựa trên quy hoạch, nguồn lực, hạ tầng và lợi thế so sánh".
Nhấn mạnh như vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tại quy hoạch tổng thể phải phân công, phân cấp rõ ràng, gắn với điều phối hiệu quả.
Trung ương định hướng chiến lược, hoàn thiện thể chế, điều phối liên vùng, sàng lọc dự án lớn và giám sát việc thực hiện.
Địa phương chủ động, sáng tạo nhưng không được cạnh tranh bằng cách phá vỡ quy hoạch, hạ thấp tiêu chuẩn hoặc đánh đổi lợi ích lâu dài.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo từng ngành, địa phương. Cần chủ động thống kê các dự án đầu tư nước ngoài về trình độ công nghệ, giá trị gia tăng, liên kết với doanh nghiệp nội địa, tình trạng sử dụng đất, đóng góp ngân sách, đào tạo nhân lực và môi trường... Việc đánh giá cán bộ, cơ quan, địa phương trong thu hút đầu tư cũng phải dựa trên các cái tiêu chí đó.
Hoan nghênh các đề xuất, ý kiến của các nhà đầu tư nước ngoài tại Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Chính phủ, Bộ Tài chính; Bộ Công Thương; Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Bộ Khoa học và Công nghệ và các địa phương nghiên cứu kỹ lưỡng để triển khai thực hiện.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ rất hoan nghênh các nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục đầu tư tại Việt Nam, hợp tác cùng phát triển, lợi ích cùng chia sẻ hài hòa; khẳng định, Việt Nam đảm bảo môi trường thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư nước ngoài kinh doanh, làm việc và sống an toàn, thành công nhất tại Việt Nam.
Biến chủ trương đúng đắn thành năng lực mới cho đất nước
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, chúng ta đã bước vào giai đoạn phát triển thế hệ mới với một tâm thế mới: Việt Nam không thu hút đầu tư bằng mọi giá, mà phải là một quốc gia có chiến lược, có lựa chọn, có năng lực sàng lọc và đồng hành với các nhà đầu tư tốt để cùng tạo ra các giá trị mới.
Việt Nam hoan nghênh các nhà đầu tư nước ngoài đến Việt Nam làm ăn lâu dài, tuân thủ pháp luật, tôn trọng lợi ích chính đáng của người lao động, cộng đồng và đất nước, cùng chia sẻ công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, phát triển doanh nghiệp trong nước và nâng cao vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
"Tinh thần của Nghị quyết số 10 là rất rõ: thu hút đầu tư nước ngoài không phải để thay thế nội lực mà để làm mạnh nội lực, nâng cao tự chủ; không chỉ để tăng trưởng nhanh mà phải để phát triển bền vững, bao trùm và có chất lượng cao".
Nhấn mạnh như vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị toàn hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư trong và ngoài nước phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, đổi mới sáng tạo, quyết tâm đưa nghị quyết vào cuộc sống, biến chủ trương đúng đắn thành những dự án tốt, doanh nghiệp mạnh, chuỗi giá trị mới, việc làm chất lượng cao và năng lực mới cho đất nước.
Đó là cách thiết thực nhất để tiếp tục bước lên một chương mới trong công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển, đưa Việt Nam tiến nhanh, tiến vững chắc trên con đường trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.