Đề nghị kiểm soát nghiêm độ tuổi trẻ em dùng mạng xã hội

Phần lớn học sinh chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng số

Hà Tĩnh hiện có 669 trường mầm non và phổ thông, 642 trường công lập, 27 trường ngoài công lập, với gần 340.000 học sinh. Theo Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thị Nhung Quyên, học sinh tiểu học, THCS, THPT trên địa bàn đã sớm làm quen với điện thoại thông minh và mạng xã hội. Thời gian sử dụng mạng xã hội trung bình dưới 120 phút/ngày; dịp cuối tuần, nghỉ hè, nghỉ Tết có thể tăng lên. Tuy nhiên, phần lớn học sinh chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng số, dẫn đến nguy cơ cao bị ảnh hưởng bởi tin giả, bạo lực học đường qua mạng, lừa đảo trực tuyến...

"Hệ thống giáo dục đang đối mặt với thách thức trong quản lý, định hướng học sinh tương tác trực tuyến lành mạnh khi môi trường mạng ngày càng phức tạp. Thực tế, nhiều trẻ em sử dụng mạng xã hội đến mức quá lệ thuộc vào nó trong mọi hoàn cảnh, cả khi di chuyển, học tập, làm việc hay nghỉ ngơi. Nhiều em bị ảnh hưởng tiêu cực về nhận thức và cảm xúc. Nhiều vụ xô xát, tụ tập mang hung khí đánh nhau của học sinh trung học bắt nguồn từ những mâu thuẫn, thách thức hoặc bình luận qua lại trên TikTok, Zalo và Facebook", bà Nguyễn Thị Nhung Quyên nói.

Bà Nhung Quyên cũng liệt kê hàng loạt tác động tiêu cực khác đối với trẻ em khi sử dụng mạng xã hội quá nhiều như nguy cơ tiếp cận nội dung độc hại và “nghiện thế giới ảo”; thiếu hụt kỹ năng sống, học tập không tập trung…

Giáo dục kỹ năng tham gia môi trường mạng an toàn

Trước thực trạng đó, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh đã chỉ đạo các trường phổ thông lồng ghép nội dung về kỹ năng số và an toàn trên môi trường mạng trong các môn Tin học, Hoạt động trải nghiệm, Giáo dục công dân, các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao... Hướng dẫn các cơ sở giáo dục xây dựng, ban hành quy chế dạy học trực tuyến, trong đó quy định cụ thể về trách nhiệm quản lý, giảng dạy, an toàn dữ liệu; tập huấn cho cán bộ quản lý, giáo viên về bảo mật thông tin, kỹ năng tổ chức lớp học trực tuyến, kỹ năng ứng phó sự cố mạng.

Sở cũng chỉ đạo các trường xây dựng kế hoạch riêng về “Giáo dục kỹ năng tham gia môi trường mạng an toàn”, tổ chức chuyên đề ngoại khóa, cuộc thi tìm hiểu kiến thức số. Một số trường tổ chức câu lạc bộ “An toàn mạng”, “Học sinh số thông minh” thu hút đông đảo học sinh tham gia. Các trường triển khai nền tảng quản lý học tập (LMS), phần mềm quản lý thi trực tuyến, công cụ giám sát lớp học online. Một số trường thí điểm sử dụng công nghệ AI để nhận diện hành vi bất thường, kiểm soát nội dung trong dạy học trực tuyến.

Để giảm thiểu thời gian học sinh sử dụng mạng xã hội, Sở Giáo dục và Đào tạo đã ban hành văn bản chỉ đạo xây dựng “Buổi học không điện thoại” và được các trường học thực hiện nghiêm túc. Đồng thời, triển khai nhiều hoạt động giáo dục phong phú, đa dạng, hấp dẫn, thu hút học sinh tham gia như: Vui chơi trên sân trường giờ giải lao…

Đồng thời, phối hợp với Công an tỉnh ban hành văn bản hướng dẫn học sinh khai thác sử dụng internet, mạng xã hội an toàn, phát hiện và điều chỉnh kịp thời những trường hợp vi phạm quy định trên không gian mạng. Chú trọng phối hợp với gia đình trong quản lý, giáo dục học sinh, từng bước nâng cao nhận thức và khả năng tự bảo vệ của trẻ em trước các nguy cơ trên môi trường mạng.

Nghiên cứu luật hóa việc hạn chế trẻ em ở độ tuổi nhất định được tham gia mạng xã hội

Để bảo vệ trẻ em, học sinh trên môi trường mạng, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh đề nghị nghiên cứu luật hóa việc hạn chế trẻ em ở độ tuổi nhất định được tham gia mạng xã hội, hoặc không được truy cập các nền tảng chứa nhiều rủi ro, nội dung độc hại.

Hiện nay tất cả học sinh đều đã có số định danh cá nhân. “Đề nghị xem xét hoàn thiện hành lang pháp lý, có chế tài xử lý nền tảng vi phạm, thể chế hóa các quy định siết chặt việc quản lý đăng ký tài khoản, yêu cầu xác thực danh tính bắt buộc và kiểm soát độ tuổi nghiêm ngặt đối với người dùng mạng xã hội”, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh Nguyễn Thị Nhung Quyên kiến nghị.

Trao đổi tại cuộc làm việc, đại diện một số xã/phường và cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh khẳng định, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng là nhiệm vụ hết sức cấp bách. Đây không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành Giáo dục mà của toàn xã hội.

Đại diện các trường cũng nêu ra những khó khăn trong xử lý học sinh sử dụng mạng xã hội quá nhiều hay việc học sinh sử dụng điện thoại thông minh trong lớp học khi không được phép của giáo viên, do hiện nay chưa có quy định rõ ràng cũng như Thông tư 19 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về các hình thức kỷ luật học sinh.

Cùng với kiến nghị tăng cường chế tài đối với các doanh nghiệp, nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội; tăng cường các công cụ kỹ thuật để hạn chế trẻ em tham gia mạng xã hội, các thầy cô giáo cũng cho rằng, cần đẩy mạnh giáo dục nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng để học sinh có sức đề kháng trước những nội dung xấu độc trên mạng xã hội và biết cách tự bảo vệ mình.

Thay mặt Đoàn khảo sát, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Phó Chủ nhiệm Tạ Văn Hạ ghi nhận, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh đã triển khai nhiều giải pháp, mô hình, cách làm hay, sáng tạo, phù hợp với điều kiện của địa phương để bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.

Khẳng định, mạng xã hội có nhiều tác động tích cực, hỗ trợ việc học tập của học sinh, song với những ảnh hưởng tiêu cực như được nêu ra tại cuộc làm việc, Phó Chủ nhiệm Tạ Văn Hạ mong muốn các nhà trường và ngành Giáo dục Hà Tĩnh quan tâm sát sao, định hướng học sinh cho học sinh có kiến thức, kỹ năng để khai thác những mặt tích cực, hạn chế những mặt tiêu cực của mạng xã hội.

Phó Chủ nhiệm Tạ Văn Hạ cũng nhấn mạnh, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường với phụ huynh, giữa ngành Giáo dục với các ngành khác và chính quyền địa phương để bảo vệ tốt nhất trẻ em trên không gian mạng.

Về những trao đổi, kiến nghị cụ thể, Đoàn khảo sát sẽ nghiên cứu tiếp thu, có đề xuất chính sách phù hợp.

Nhật Linh