Thỏa thuận Mỹ - Iran cho phép thanh sát viên quốc tế tiếp cận các cơ sở hạt nhân
Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi ngày 26/6 khẳng định, thỏa thuận hòa bình tạm thời giữa Mỹ và Iran cho phép các thanh sát viên của Liên Hợp Quốc được tiếp cận Iran để thực hiện nhiệm vụ kiểm chứng chương trình hạt nhân, bất chấp tuyên bố trước đó của Tehran rằng các cơ sở hạt nhân chủ chốt vẫn đóng cửa cho đến khi đạt được một thỏa thuận cuối cùng với Washington và các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ.
Phát biểu tại cuộc họp báo ở Tokyo (Nhật Bản), Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi nhấn mạnh, việc thanh sát là yêu cầu bắt buộc để thực thi thỏa thuận. "Có một thỏa thuận đã được ký kết và để tuân thủ thỏa thuận đó, IAEA phải được tiếp cận và tiến hành thanh sát. Chúng tôi hy vọng sẽ sớm có mặt tại Iran", ông Grossi nói.
Tuần trước, Mỹ và Iran đã ký một bản ghi nhớ (MoU), mở đường cho 60 ngày đàm phán nhằm giải quyết những vấn đề còn tồn đọng, trong đó có chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, hôm 24/6, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết, Tehran chưa có kế hoạch cho phép các thanh sát viên của IAEA tiếp cận các cơ sở hạt nhân trong giai đoạn hiện nay.
Theo ông Grossi, các thanh sát viên của IAEA đã có cuộc trao đổi ban đầu với các quan chức Iran để thảo luận về những vấn đề kỹ thuật liên quan đến hoạt động thanh sát. Mục tiêu đầu tiên của bất kỳ chuyến công tác nào tới Iran sẽ là kiểm tra xem các niêm phong do IAEA đặt trước đây tại các cơ sở hạt nhân còn nguyên vẹn hay không, đồng thời xác minh liệu có bất kỳ vật liệu hạt nhân nào bị thất lạc hay không. "Chỉ có thiện chí là chưa đủ. Chúng tôi cần một hệ thống xác minh hết sức chặt chẽ", ông Grossi nhấn mạnh.
Người đứng đầu IAEA cũng cho biết, Iran đến nay vẫn chưa thông báo cho cơ quan này lượng uranium đã làm giàu còn lại sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel, cũng như nơi cất giữ số vật liệu này.
Theo ước tính mới nhất của IAEA, trước khi xung đột bùng phát, Iran sở hữu khoảng 440,9 kg uranium được làm giàu ở mức lên tới 60%. Nếu tiếp tục được làm giàu lên cấp độ vũ khí, lượng vật liệu này đủ để chế tạo khoảng 10 đầu đạn hạt nhân, theo tiêu chuẩn đánh giá của IAEA.