Chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ 5 HĐND tỉnh Hà Tĩnh khóa XIX:Sở Công thương lý giải việc người dân chưa “mặn mà” bán điện dư lên hệ thống lưới điện Quốc gia

Đăng đàn trả lời chất vấn đầu tiên tại kỳ họp thường lệ giữa năm 2026 chiều ngày 25/6 và sáng 26/6, Giám đốc Sở Công thương Lê Trung Phước đã trả lời nhiều nội dung thuộc lĩnh vực ngành quản lý, đồng thời làm rõ thêm nhiều vấn đề đại biểu và cử tri quan tâm.

Mở đầu phiên chất vấn, Giám đốc Sở Công thương đã làm rõ nguyên nhân hiện nay vẫn còn nhiều vị trí dây điện chạm mặt đất, cột điện nghiêng, đổ kéo dài chưa được xử lý dứt điểm sau các đợt bão năm 2025 và các giải pháp khắc phục thời gian tới.

Theo Giám đốc Sở Công thương, các đợt bão lớn năm 2025 đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho hệ thống lưới điện trên địa bàn tỉnh. Ngành điện đã huy động tối đa nhân lực, vật lực để khắc phục, thay thế, dựng mới 7.547 cột điện; thay thế, bọc mới 170.788 m dây dẫn điện các loại và hoàn thành cấp điện cho gần 100% khách hàng sau bão (xã đầu tiên được cấp điện trở lại sau 1 ngày; xã cuối cùng được cấp điện trở lại sau 7 ngày đối với bão số 5 và 5 ngày đối với bão số 10). Tuy nhiên, một số tồn tại chưa được xử lý triệt để do phạm vi thiệt hại lớn, khó khăn về nguồn lực, giải phóng mặt bằng và nhiều vị trí liên quan đến hệ thống cáp viễn thông.

Thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục đẩy nhanh đầu tư, nâng cấp lưới điện, ưu tiên xử lý các khu vực xung yếu, đồng thời phối hợp xử lý dứt điểm tình trạng dây, cáp viễn thông mất an toàn.

Một vấn đề được nhiều đại biểu và cử tri quan tâm đó là điện mặt trời mái nhà để tự sản xuất, tự tiêu thụ, nhưng lượng điện dư phát lên lưới điện quốc gia vào thời điểm phụ tải thấp chưa được nghiệm thu, ghi nhận và mua lại, gây lãng phí nguồn lực đầu tư.

Về vấn đề này Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Nguyễn Thị Thuý Nga đề nghị Giám đốc Sở Công thương cho biết đã tổ chức rà soát, đánh giá khả năng tiếp nhận, mức độ quá tải của lưới điện từng khu vực trên địa bàn tỉnh để làm cơ sở cho điện lực mua điện mặt trời hay chưa? Đâu là rào cản chính khiến điện lực tỉnh chưa mua điện dư thừa của người dân? Giải pháp của Sở như thế nào để chỉ đạo Công ty Điện lực Hà Tĩnh đánh giá kỹ thuật, thực hiện ký kết hợp đồng mua sản lượng điện mặt trời dư thừa sau khi luật có hiệu lực?

Trả lời câu hỏi này, Giám đốc Sở Công thương cho biết, theo Nghị định số 58/2025/NĐ-CP (Nghị định số 58) ngày 3/3/2025 của Chính phủ thì điện mặt trời trên mái nhà của hộ gia đình được thực hiện 3 loại: loại thứ nhất là đầu tư có đấu nối với lưới điện và có bán điện dư lên hệ thống lưới, trong Nghị định 58 là được bán không quá 20% công suất sản xuất, loại thứ 2 có đấu nối lưới điện nhưng không bán và loại thứ 3 là tự sản xuất, tự tiêu thụ không đấu nối lưới điện. Việc bán điện vào trong hệ thống lưới điện thì có hệ thống của điện lực theo dõi, hoạt động, tình trạng chịu tải trên từng thời điểm của hệ thống lưới điện.

Người đứng đầu ngành Công thương cho rằng, theo Nghị định số 58 quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới, cho phép việc đấu nối lưới điện nhưng không bán mà tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Quá trình lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, người dân đã có đầy đủ hồ sơ và được Công ty Điện lực xem xét. Trên cơ sở đó, Sở Công thương đã tiến hành cấp phép, những cái này là được bán. Tuy nhiên theo Nghị định số 58 thì các hộ dân chỉ được bán không quá 20%. Ngành điện lực khuyến khích nhưng mức bán theo quy định tại Nghị định 58 đang thấp. Trong lúc nếu đầu tư cả hệ thống để bán gồm công tơ 2 chiều, hệ thống đo đếm, thiết bị giám sát từ xa… thì chi phí tăng lên khoảng 10% nhưng thu lại hiệu quả không cao nên hầu hết các hộ dân chọn phương án 2 hoặc 3 (loại có đấu nối lưới điện nhưng không bán và loại tự sản xuất, tự tiêu thụ không đấu nối lưới điện).

“Để giải quyết thực trạng nêu trên, đơn vị đã tham mưu UBND tỉnh và kiến nghị Bộ Công thương trong dự thảo sửa đổi Nghị định số 58, theo đó sẽ nâng mức bán lên tối đa 50%. Đồng thời, ngành đã chủ động tham mưu dự thảo chính sách hỗ trợ lắp điện mặt trời trình HĐND tỉnh trong năm 2026. Hiện nay, trong tờ trình dự thảo Bộ Công thương đã đề xuất mức mua được nâng lên tối đa là 50%”, Giám đốc Sở Công thương cho biết.

Giám đốc Sở Công thương cho biết thêm, trong thời gian tới đơn vị sẽ luôn theo dõi chỉ, đạo điện lực chuẩn bị tất cả các điều kiện của hệ thống, văn bản hướng dẫn đi theo, để rồi khi Nghị định số 58 được sửa đổi, ban hành có hiệu lực là có thể triển khai ngay được, nhằm phát huy được lợi thế, tiềm năng của điện mặt trời này mang lại hiệu quả kinh tế cho cả người dân và hệ thống ngành điện.

Còn đại biểu Lê Ngọc Hà, tổ đại biểu số 9 HĐND tỉnh đề nghị làm rõ nguyên nhân việc đấu nối điện trung áp, điện 3 pha còn chậm; hồ sơ, thủ tục còn phức tạp, có trường hợp kéo dài đến 7 tháng hoặc phải đấu nối tại vị trí xa, làm tăng chi phí đầu tư và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Trả lời nội dung này, Giám đốc Sở Công Thương cho biết, quy trình cấp điện mới hiện đã được chuẩn hóa, công khai; thời gian giải quyết theo quy định không quá 5 ngày làm việc đối với điện 3 pha và không quá 7 ngày đối với đấu nối trung áp; thực tế thời gian giải quyết trung bình đều thấp hơn quy định. Một số trường hợp kéo dài do khách hàng chưa hoàn thiện hồ sơ, nhu cầu sử dụng điện phát sinh ngoài quy hoạch hoặc phải đầu tư bổ sung, nâng cấp lưới điện. Để khắc phục, ngành điện sẽ tăng cường hướng dẫn khách hàng, đẩy mạnh giải quyết thủ tục trực tuyến, rà soát đầu tư nâng cấp lưới điện và tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy trình cấp điện theo quy định.

Sau phần trả lời chất vấn của Giám đốc Sở Công thương, Kỳ họp thứ 5, HĐND tỉnh Hà Tĩnh khóa XIX sẽ tiếp tục phiên chất vấn, trả lời chất vấn trên các lĩnh vực Xây dựng, Nội vụ, GD và ĐT.

Xuân Sinh - Xuân Hoa