Nắng nóng kỷ lục thổi bùng "cuộc chiến điều hòa" trên chính trường Pháp

Khi nhiệt độ tại các thành phố từ Bordeaux đến Nantes vượt ngưỡng 40 độ C trong tuần này, bà Marine Le Pen, ứng cử viên Tổng thống của đảng Tập hợp Quốc gia (RN) đã cáo buộc các đảng cánh tả và các nhà hoạt động môi trường phản đối điều hòa nhiệt độ vì lý do ý thức hệ, bất chấp những rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng.

“Thật vô lý khi để người dân thiệt mạng vì nắng nóng”, bà Le Pen tuyên bố. “Nếu tôi được bầu làm Tổng thống, tôi sẽ triển khai một kế hoạch lắp đặt điều hòa quy mô lớn, bắt đầu từ những nơi có nhiều đối tượng dễ bị tổn thương nhất như bệnh viện, viện dưỡng lão và trường học”.

Đáp lại, lãnh đạo cánh tả Jean-Luc Mélenchon, đối thủ của bà Le Pen trong cuộc đua vào Điện Élysée phản bác: “Hoàn toàn không. Lắp đặt điều hòa ở khắp mọi nơi chỉ đồng nghĩa với việc gia tăng thiệt hại”, ám chỉ nguy cơ lượng phát thải carbon sẽ tăng lên nếu việc sử dụng điều hòa trở nên phổ biến.

Một mặt trận mới trong cuộc chiến về khí hậu

Tranh cãi về việc có nên sử dụng điều hòa hay không đã trở thành một mặt trận mới trong các cuộc chiến văn hóa tại Pháp. Đây cũng là lăng kính phản ánh những bất đồng sâu sắc giữa giới chính trị, các nhà khoa học và các tổ chức môi trường về cách ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm thiểu tác động của nhiệt độ ngày càng tăng.

Pháp ghi nhận ngày nóng nhất trong lịch sử vào ngày 23/6, buộc Tháp Eiffel và Bảo tàng Louvre phải đóng cửa. Trong khi đó, các kênh truyền hình liên tục đưa tin về đợt nắng nóng, đồng thời đặt câu hỏi với các chính trị gia về quan điểm của họ đối với điều hòa nhiệt độ.

Các chuyên gia khí hậu cảnh báo rằng việc mở rộng sử dụng điều hòa trên quy mô toàn cầu sẽ làm tăng nhu cầu điện năng và phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, tại Pháp, nơi khoảng 70% điện năng được sản xuất từ các nhà máy điện hạt nhân có lượng phát thải carbon thấp, những lo ngại này phần nào được giảm nhẹ.

Dẫu vậy, sự dè dặt đối với điều hòa vẫn tồn tại. Cuộc tranh luận ở Pháp không chỉ xoay quanh việc điều hòa là một tiện nghi xa xỉ hay một giải pháp hợp lý về môi trường. Nhiều người dân còn tin rằng việc chuyển đổi quá nhanh từ môi trường nóng sang lạnh có thể gây “sốc nhiệt”, cảm lạnh hoặc buồn nôn.

Một “công cụ” chính trị của phe cực hữu

Đảng RN của bà Le Pen đã biến việc ủng hộ điều hòa thành một phần trong chiến dịch chỉ trích những chính sách môi trường mà họ cho là quá mức của Tổng thống Emmanuel Macron và Liên minh châu Âu (EU).

RN, hiện được nhiều cuộc khảo sát đánh giá là ứng cử viên hàng đầu trong cuộc đua kế nhiệm ông Macron vào năm tới, cho rằng các quy định ngày càng nghiêm ngặt về khí thải ô tô, việc loại bỏ dần hệ thống sưởi dùng khí đốt hay các yêu cầu cải tạo nhà ở theo tiêu chuẩn xanh đang tạo thêm gánh nặng chi phí cho người lao động.

Tại Quốc hội Pháp, RN đã góp phần buộc Chính phủ nới lỏng các quy định nhằm gây áp lực buộc chủ nhà phải nâng cấp hiệu quả năng lượng cho bất động sản cho thuê, cũng như các biện pháp hạn chế xe cũ gây ô nhiễm lưu thông trong trung tâm thành phố.

Trong khi đó, bà Marine Tondelier, lãnh đạo đảng Xanh và cũng là ứng cử viên Tổng thống, chế giễu việc RN đột nhiên quan tâm đến vấn đề khí hậu sau nhiều năm chỉ trích các nhà khoa học vì những cảnh báo về biến đổi khí hậu.

Theo cương lĩnh của đảng Xanh, điều hòa cá nhân là một “giải pháp thích ứng sai lầm” vì “làm nóng thêm các khu dân cư và tạo áp lực lên lưới điện”. Đây cũng là những lo ngại từng được Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nêu ra.

Thay vì dựa vào điều hòa, các đảng cánh tả muốn đẩy nhanh tiến độ cải tạo các tòa nhà nhằm cải thiện khả năng lưu thông không khí và kiểm soát nhiệt độ, đồng thời mở rộng diện tích cây xanh trong các đô thị.

Các nghiên cứu cho thấy việc sử dụng điều hòa trên diện rộng có thể làm gia tăng nhiệt độ tại những khu vực đô thị đông đúc, đặc biệt vào ban đêm, do lượng nhiệt thải từ các thiết bị được xả ra môi trường. Tuy nhiên, IEA cũng lưu ý rằng những bất lợi này cần được cân nhắc cùng với lợi ích mà điều hòa mang lại trong việc cứu sống con người, đặc biệt là các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.

Quan điểm xã hội đang thay đổi

Theo số liệu của cơ quan môi trường Ademe, tỷ lệ hộ gia đình Pháp sử dụng điều hòa đã tăng từ 14% năm 2016 lên 25% vào năm 2020 - năm gần nhất có dữ liệu thống kê. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn nhiều so với các nước Nam Âu hoặc Mỹ, nơi tỷ lệ sử dụng vượt 70%.

Khoảng hai phần ba số văn phòng tại Pháp được trang bị điều hòa, nhưng tỷ lệ này chỉ là 40% tại các cơ sở y tế và 7% đối với hệ thống giao thông công cộng.

Một cuộc khảo sát của Ipsos thực hiện trong tháng 6 cho thấy 84% người được hỏi cho rằng điều hòa là biện pháp hiệu quả nhất để đối phó với nắng nóng. Tuy nhiên, 78% cũng thừa nhận đây không phải giải pháp thân thiện với môi trường. Ngược lại, việc mở rộng không gian xanh và cải tạo công trình nhận được sự ủng hộ rộng rãi.

Trước thực tế đó, các chính trị gia cánh tả dường như cũng nhận ra rằng, việc kêu gọi người dân đơn thuần chịu đựng nắng nóng không còn là lựa chọn khả thi.

Bà Tondelier phủ nhận việc đảng Xanh phản đối điều hòa. “Không có điều cấm kỵ nào đối với điều hòa”, bà nói, đồng thời nhấn mạnh rằng đây không phải là giải pháp toàn diện. Đảng Xanh cũng đề xuất chế độ “nghỉ khí hậu”, cho phép những lao động phải làm việc trong điều kiện nắng nóng cực đoan được nghỉ tối đa 5 ngày mỗi năm với chi phí do nhà nước chi trả.

Cuộc tranh luận chưa có hồi kết

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng cực đoan xuất hiện ngày càng thường xuyên, tranh cãi về điều hòa nhiệt độ ở Pháp đã vượt xa phạm vi của một vấn đề kỹ thuật. Nó trở thành biểu tượng cho những khác biệt sâu sắc trong cách nhìn nhận về tương lai của nước Pháp: ưu tiên các giải pháp tức thời nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng hay theo đuổi các chiến lược thích ứng dài hạn với môi trường.

Khi mùa hè ngày càng khắc nghiệt, câu hỏi “điều hòa hay không” có thể tiếp tục là chủ đề nóng không chỉ trong các gia đình mà còn trên chính trường Pháp trước cuộc bầu cử Tổng thống sắp tới.

Hồng Nhung