Nhiễm cúm ở bệnh nhân tim mạch, mối nguy không thể xem nhẹ

TS.BS Mai Ngọc - Viện Tim mạch Việt Nam, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, nhiều người vẫn cho rằng cúm mùa chỉ là bệnh nhiễm trùng hô hấp nhẹ với các biểu hiện như sốt, ho, sổ mũi. Tuy nhiên, ở bệnh nhân tim mạch, virus cúm có thể trở thành yếu tố khởi phát hàng loạt biến cố nghiêm trọng.

Khi xâm nhập cơ thể, virus cúm gây phản ứng viêm toàn thân mạnh mẽ, làm tăng tình trạng đông máu và thúc đẩy quá trình nứt vỡ các mảng xơ vữa trong lòng động mạch. Đây chính là cơ chế dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp và đột quỵ.

Bên cạnh đó, tình trạng nhiễm trùng khiến nhu cầu oxy của cơ thể tăng cao trong khi chức năng tim vốn đã suy giảm, làm gia tăng nguy cơ suy tim cấp ở những bệnh nhân có bệnh lý tim mạch từ trước.

Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy tác động của cúm đối với hệ tim mạch lớn hơn nhiều so với nhận thức thông thường. Chỉ trong vòng một tuần sau khi mắc cúm, nguy cơ nhồi máu cơ tim cấp tăng từ 6-10 lần, trong khi nguy cơ đột quỵ tăng từ 3-10 lần.

Một nghiên cứu trên hơn 8 triệu bệnh nhân suy tim tại Mỹ ghi nhận nhiễm cúm làm tăng tỷ lệ tử vong nội viện và kéo dài thời gian điều trị trung bình thêm 15%. Đặc biệt, ở nhóm người cao tuổi mắc đồng thời suy tim và bệnh hô hấp mạn tính, nguy cơ tử vong liên quan đến cúm cao gấp khoảng 20 lần so với những người trẻ khỏe mạnh.

“Đây là nhóm bệnh nhân dễ bị tổn thương nhất và cũng là đối tượng cần được bảo vệ bằng các biện pháp dự phòng hiệu quả”, TS.BS Mai Ngọc nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia tim mạch, lợi ích của vaccine cúm không chỉ dừng lại ở việc phòng ngừa nhiễm virus đường hô hấp. Các nghiên cứu cho thấy tiêm phòng cúm giúp giảm phản ứng viêm toàn thân, hạn chế quá trình hình thành cục máu đông và góp phần ổn định các mảng xơ vữa động mạch - những yếu tố liên quan trực tiếp đến các biến cố tim mạch cấp.

Hiện nay, Hiệp hội Tim mạch châu Âu (ESC) xem tiêm vaccine cúm là một trong bốn trụ cột quan trọng trong chiến lược dự phòng biến cố tim mạch, bên cạnh kiểm soát huyết áp, mỡ máu và đái tháo đường.

Một trong những bằng chứng nổi bật là nghiên cứu IAMI thực hiện trên các bệnh nhân vừa trải qua nhồi máu cơ tim. Kết quả cho thấy tiêm vaccine cúm sớm giúp giảm tới 41% nguy cơ tử vong do tim mạch và giảm 41% nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân. Đáng chú ý, hiệu quả này vẫn được ghi nhận ở những bệnh nhân đã được điều trị tối ưu bằng các thuốc tim mạch hiện đại.

Tại Việt Nam, dữ liệu năm 2025 từ Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh cũng cho thấy người bệnh tim mạch được tiêm phòng cúm có tỷ lệ nhập viện cấp cứu trong vòng 6 tháng thấp hơn đáng kể so với nhóm chưa tiêm.

TS.BS Mai Ngọc thông tin, khác với các quốc gia ôn đới có mùa cúm rõ rệt, virus cúm tại Việt Nam lưu hành quanh năm và có thể bùng phát thành nhiều đợt dịch nhỏ.

Vì vậy, theo khuyến cáo của Bộ Y tế, phù hợp với hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Hiệp hội Tim mạch châu Âu (ESC) và Hội Tim mạch Mỹ (AHA), người mắc bệnh tim mạch nên tiêm vaccine cúm định kỳ hằng năm và có thể thực hiện vào bất kỳ thời điểm nào trong năm.

Đối với các bệnh nhân đang điều trị bệnh mạch vành, suy tim, tăng huyết áp hoặc các bệnh tim mạch mạn tính khác hoàn toàn có thể kết hợp tiêm chủng trong những lần tái khám định kỳ.

Bác sĩ khuyến cáo, bên cạnh việc tuân thủ đơn thuốc và duy trì lối sống lành mạnh, tiêm phòng cúm hằng năm là một biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả bảo vệ tim mạch rõ rệt. Bởi mỗi mũi vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hô hấp, mà còn là một ‘lá chắn’ giúp giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và nhiều biến chứng tim mạch nguy hiểm khác.

Xuân Quý