EU đặt cược vào đồng euro số để tự chủ về tài chính công nghệ

Ủy ban kinh tế của Nghị viện châu Âu đã bỏ phiếu thông qua việc thúc đẩy đồng euro số, một trong những phản ứng chính của EU đối với sự bất ổn địa chính trị. “Đây là một ngày lịch sử đối với châu Âu”, bà Aurore Lalucq, nghị sĩ thuộc đảng Xã hội và Dân chủ trung tả kiêm Chủ tịch Ủy ban, phát biểu sau cuộc bỏ phiếu 23/6.

“Tăng cường khả năng phục hồi của hệ thống thanh toán ở châu Âu đã trở thành một nhu cầu địa chính trị thiết yếu”, ông Markus Ferber, phát ngôn viên kinh tế của đảng bảo thủ Nhân dân châu Âu, nhấn mạnh. “Chúng ta không thể tiếp tục chấp nhận việc thanh toán kỹ thuật số phụ thuộc phần lớn vào thiện chí của một vài nhà cung cấp nước ngoài. Gói giải pháp này sẽ thay đổi điều đó”, ông nói thêm.

Brussels kỳ vọng đồng euro số có thể trở thành một lựa chọn thanh toán nội khối cho các giao dịch tại cửa hàng và trực tuyến, cho phép người dân thanh toán thuận tiện tương tự các phương thức hiện nay thông qua thẻ, ứng dụng hoặc ứng dụng ngân hàng. Điều này nhằm giảm sự phụ thuộc vào các hệ thống thanh toán của Mỹ như Visa, Mastercard, Apple Pay và Google Pay, đồng thời thúc đẩy các doanh nghiệp công nghệ tài chính châu Âu trong bối cảnh khối này ngày càng nhấn mạnh mục tiêu tự chủ chiến lược.

Hồ sơ này sẽ được trình lên toàn thể nghị viện để bỏ phiếu, sau đó các cuộc đàm phán với các quốc gia thành viên có thể bắt đầu.

Đồng euro số là gì?

Đồng euro số không phải là khoản tiền đang nằm trong tài khoản ngân hàng thông thường. Khi sử dụng thẻ ngân hàng hay các nền tảng như Apple Pay hoặc Google Pay, người dùng đang thanh toán bằng tiền gửi hiện hữu trong tài khoản. Thay vào đó, đồng euro số sẽ được lưu giữ trong một ví điện tử riêng biệt.

ECB kỳ vọng đồng tiền này có thể đến tay người dân vào năm 2029 nếu các cuộc đàm phán hoàn tất và quy định được thông qua trước cuối năm nay. Nếu lộ trình được giữ nguyên, ECB dự kiến khởi động chương trình thí điểm vào giữa năm 2027 nhằm kiểm tra khả năng vận hành trong thực tế.

Theo Alessandro Giovannini – cố vấn của Ban điều hành dự án đồng euro số tại ECB, thời gian chuẩn bị là cần thiết vì các ngân hàng và đơn vị bán lẻ cần đủ thời gian để xây dựng hạ tầng và triển khai trên diện rộng.

Đồng euro số sẽ vận hành như thế nào?

Đồng euro số sẽ có giá trị ngang bằng với tiền mặt và tiền giấy. Người dùng cần mở tài khoản tại ngân hàng hoặc một tổ chức công như bưu điện, sau đó chuyển tiền vào ví số từ tài khoản hiện có hoặc nạp tiền mặt.

Sau đó, họ có thể sử dụng đồng euro số để thanh toán tại cửa hàng, giao dịch trực tuyến hoặc chuyển tiền giữa cá nhân với nhiều phương thức như thẻ, ứng dụng hoặc điện thoại.

Các quan chức EU nhấn mạnh, hệ thống được thiết kế để bảo vệ quyền riêng tư, không cho phép xác định danh tính người thực hiện giao dịch. Ngoài ra còn có chế độ ngoại tuyến với mức độ bảo mật tương tự thanh toán bằng tiền mặt.

ECB khẳng định đồng euro số sẽ không thay thế tiền mặt hay các phương thức thanh toán tư nhân hiện hữu mà chỉ mở rộng thêm lựa chọn cho người tiêu dùng trong bối cảnh đời sống ngày càng số hóa.

Vì sao EU muốn thúc đẩy đồng euro số?

Theo nghị sĩ trung dung châu Âu Gilles Boyer, các hệ thống thanh toán “không trung lập” mà thực chất là “công cụ quyền lực”.

Ông cho rằng châu Âu đã nhận được nhiều lời cảnh báo về mức độ phụ thuộc vào Mỹ nhưng chưa hành động đủ mạnh và cuộc bỏ phiếu lần này có thể đưa một giải pháp thanh toán mang tính chủ quyền toàn châu Âu trở thành hiện thực.

Giới chức EU thường viện dẫn các lệnh trừng phạt của Mỹ năm 2025 nhằm vào các thẩm phán của Tòa án Quốc tế như ví dụ cho thấy ảnh hưởng của các doanh nghiệp tài chính Mỹ. Một thẩm phán người Pháp từng cho biết, ông bị mất quyền sử dụng thẻ Visa sau các biện pháp này.

Theo số liệu của ECB, gần hai phần ba giao dịch thanh toán bằng thẻ tại khu vực đồng euro hiện được xử lý bởi các công ty ngoài châu Âu – chủ yếu là Visa và Mastercard. Ngoài ra, 13 trong số 21 quốc gia sử dụng đồng euro hiện chưa có hệ thống thẻ quốc gia phục vụ thanh toán thường nhật.

Ai phản đối kế hoạch này?

Lực lượng phản đối mạnh nhất là các ngân hàng thương mại. Theo báo cáo của Liên đoàn Ngân hàng châu Âu công bố tháng 4, việc nâng cấp hệ thống để thích ứng với đồng euro số có thể tiêu tốn khoảng 18 tỷ euro (20 tỷ USD). ECB phản bác rằng chi phí thực tế chỉ dao động từ 4 đến 5,8 tỷ euro.

Các ngân hàng cũng lo ngại người gửi tiền sẽ chuyển tài sản sang đồng euro số khiến tiền gửi sụt giảm và ảnh hưởng đến ổn định tài chính. ECB bác bỏ kịch bản này, cho rằng thiết kế của đồng euro số đã tính tới việc ngăn chặn dòng tiền rút ra quy mô lớn, kể cả trong các tình huống khủng hoảng cực đoan.

Ngoài ra, các ngân hàng châu Âu cũng lo ngại đồng euro số sẽ làm giảm nhu cầu đối với các dịch vụ thanh toán trực tuyến hiện có và trở thành đối thủ của hệ thống thanh toán xuyên châu Âu Wero.

Quỳnh Vũ