Iran - Mỹ thiết lập “đường dây nóng” quản lý eo biển Hormuz
Iran đã đồng ý thiết lập một “đường dây nóng” với Mỹ và một số quốc gia khác nhằm “ngăn ngừa và giải quyết các hiểu lầm” liên quan đến hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng chiến lược bậc nhất thế giới. Thông tin được ông Mohammad Bagher Ghalibaf, Trưởng đoàn đàm phán của Tehran công bố ngày 23/6 sau khi trở về từ vòng đàm phán đầu tiên với Mỹ tại Thụy Sĩ.
Theo Chủ tịch Quốc hội Iran, trưởng đoàn đàm phán Ghalibaf, eo biển Hormuz từ nay sẽ được “quản lý theo các cơ chế do Iran thiết lập” và “sẽ không bao giờ quay trở lại trạng thái như trước cuộc chiến”.
Phát biểu được hãng tin Mehr dẫn lại cho biết, các bên đã thống nhất thành lập một trung tâm điều phối và thiết lập đường dây liên lạc để xử lý nhanh các sự cố phát sinh trên tuyến hàng hải này.
“Các vấn đề có thể xảy ra tại eo biển Hormuz, vì vậy chúng tôi đã nhất trí thành lập một trung tâm và một đường dây liên lạc để nếu xảy ra sự cố, các bên có thể giải quyết nhanh hơn trong thời hạn 30 ngày”, ông Ghalibaf nói.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh cơ chế liên lạc này không nhằm mục đích xin phép Iran để tàu thuyền được đi qua eo biển. Các thủ tục cấp phép vẫn được thực hiện riêng biệt. Đường dây nóng sẽ đóng vai trò như một cơ chế xử lý sự cố, làm rõ các tình huống phát sinh và tránh hiểu lầm giữa các bên liên quan.
Trưởng đoàn đàm phán Iran cũng khẳng định Tehran sẽ “thực thi nghiêm túc luật pháp quốc tế” và thúc đẩy giải quyết nhanh các vụ việc liên quan đến tàu thuyền quá cảnh.
“Cũng giống như những vấn đề có thể xảy ra ở Lebanon hay các khu vực khác, những sự cố cũng có thể xuất hiện tại eo biển Hormuz. Như đã thấy, trong một số đêm đã xảy ra các vụ đụng độ”, ông nói.
Động thái trên diễn ra sau cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran được Qatar và Pakistan làm trung gian tại khu nghỉ dưỡng Buergenstock (Thụy Sĩ) cuối tuần qua. Hai bên được cho là đã thống nhất lộ trình kéo dài 60 ngày hướng tới một thỏa thuận cuối cùng, tiếp tục các cuộc thương lượng kỹ thuật và thành lập một ủy ban cấp cao để giám sát tiến trình.
Phía Iran cho biết nội dung đàm phán tập trung đáng kể vào các biện pháp kinh tế thực chất, bao gồm việc giải phóng khoảng 12 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran cũng như dỡ bỏ các hạn chế đối với cảng biển và hoạt động vận tải hàng hải của nước này.
Dù lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz đã được nối lại, các chủ tàu vẫn đối mặt với nhiều bất định trong việc lựa chọn tuyến đi an toàn khi xuất hiện các hướng dẫn trái chiều.
Iran cảnh báo các tàu có thể bị xử phạt hoặc buộc quay đầu nếu không có chấp thuận trước từ Tehran và không đi theo các tuyến hàng hải được chỉ định gần bờ biển Iran.
Trong khi đó, Mỹ cùng một số công ty bảo hiểm phương Tây được cho là khuyến nghị tàu hàng di chuyển theo tuyến gần phía Oman dưới sự bảo vệ của năng lực yểm trợ trên không của Mỹ.
Những chỉ dẫn trái ngược này khiến nhiều chủ tàu lúng túng trong việc lựa chọn hành trình, dù eo biển Hormuz hiện vẫn mở cửa cho hoạt động thương mại quốc tế.