Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường làm việc với UBND TP. Hồ Chí Minh về sửa đổi Luật Kiến trúc

Cùng dự có: Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Bùi Xuân Cường.

Tiếp tục rà soát, điều chỉnh các quy hoạch không còn phù hợp

Báo cáo với Đoàn khảo sát, Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh Phan Văn Tuấn cho biết, thành phố đang hoàn thiện Quy chế quản lý kiến trúc mới trên cơ sở địa giới hành chính sau sáp nhập, đã lấy ý kiến 168 UBND phường, xã, đặc khu và dự kiến phê duyệt trong tháng 6/2026.

Công tác bảo tồn kiến trúc được đẩy mạnh với 595 biệt thự cũ đã được phân loại, đồng thời số hóa dữ liệu 3D đối với một số công trình bảo tồn tiêu biểu.

Thành phố cũng tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc đối với nhiều công trình hạ tầng giao thông, công trình công cộng và điểm nhấn đô thị; triển khai tiếp nhận, giải quyết thủ tục cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc hoàn toàn trực tuyến.

Bên cạnh đó, dự thảo Quy chế quản lý kiến trúc mới đã lồng ghép các định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD, không gian công cộng, không gian ngầm, hạ tầng xanh, kiến trúc ven sông và bảo tồn công trình có giá trị.

Thành phố cũng đang rà soát, hoàn thiện quy hoạch phát triển mạng lưới đường sắt đô thị gắn với TOD.

Về khó khăn, vướng mắc, Sở Quy hoạch - Kiến trúc cho rằng, bất cập chủ yếu không nằm ở việc tồn tại song song giữa Quy chế quản lý kiến trúc và Quy định quản lý theo đồ án quy hoạch mà do nhiều đồ án quy hoạch, quy định quản lý được ban hành từ lâu, chưa được cập nhật, thiếu đồng bộ với yêu cầu phát triển hiện nay.

Ngoài ra, công tác quản lý còn chịu tác động từ sự giao thoa giữa các quy định pháp luật về kiến trúc, quy hoạch, xây dựng, đầu tư, đất đai; trong khi dữ liệu quản lý chưa liên thông, năng lực thực thi chưa đồng đều, nguồn lực còn hạn chế và việc phối hợp giữa các cơ quan chưa thật sự hiệu quả.

Thành phố kiến nghị tiếp tục rà soát, điều chỉnh các quy hoạch không còn phù hợp, sớm ban hành Quy chế quản lý kiến trúc mới, hoàn thiện hệ thống dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản lý không gian đô thị.

Tiếp tục rà soát, điều chỉnh các đồ án quy hoạch không còn phù hợp; sớm ban hành Quy chế quản lý kiến trúc mới; hoàn thiện tiêu chí xác định công trình kiến trúc có giá trị; chuẩn hóa quy trình thi tuyển phương án kiến trúc và xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý đô thị.

Đồng thời, sớm ban hành hướng dẫn chi tiết về Quy chế quản lý kiến trúc, danh mục công trình kiến trúc có giá trị, thi tuyển phương án kiến trúc và điều kiện hành nghề kiến trúc; rà soát sự thống nhất giữa các quy định pháp luật liên quan.

Thành phố cũng kiến nghị nghiên cứu cơ chế linh hoạt đối với việc thi tuyển phương án kiến trúc cho các công trình khẩn cấp, dự án đầu tư công và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về kiến trúc, kết nối với dữ liệu quy hoạch, xây dựng, đất đai, di sản văn hóa và cấp phép xây dựng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp.

Bảo tồn cần được nhìn nhận trên quy mô tổng thể

Tại cuộc làm việc, các thành viên Đoàn khảo sát cho rằng, TP. Hồ Chí Minh sở hữu nhiều công trình và khu vực có giá trị kiến trúc, cảnh quan đặc sắc. Do đó, việc bảo tồn không nên chỉ thực hiện đối với từng công trình riêng lẻ mà cần được nhìn nhận trên quy mô tổng thể, theo từng khu vực hoặc quần thể kiến trúc.

Việc xây dựng cơ chế bảo vệ, định hướng phát triển đồng bộ sẽ giúp giữ gìn cảnh quan đô thị, tránh tình trạng các công trình mới phát triển thiếu hài hòa, làm ảnh hưởng đến giá trị không gian kiến trúc hiện hữu.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng, TP. Hồ Chí Minh cần quan tâm hơn đến việc khai thác không gian đô thị theo cả chiều cao, chiều sâu và chiều rộng.

Trong đó, phát triển không gian ngầm được xem là một trong những giải pháp quan trọng để giải quyết áp lực về hạ tầng, giao thông và quỹ đất trong bối cảnh đô thị ngày càng mở rộng.

Những kinh nghiệm quốc tế cho thấy, việc đầu tư phát triển không gian ngầm là xu hướng tất yếu đối với các đô thị lớn và cần được nghiên cứu, thể chế hóa phù hợp trong các quy định pháp luật liên quan.

Các đại biểu cũng cho rằng, trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh tiếp tục mở rộng không gian phát triển, công tác quy hoạch và quản lý kiến trúc cần được thực hiện với tầm nhìn dài hạn, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, qua đó hình thành diện mạo đô thị hiện đại nhưng vẫn gìn giữ được những giá trị văn hóa, lịch sử và bản sắc riêng của thành phố.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải ghi nhận, đánh giá cao sự chủ động, nghiêm túc của TP. Hồ Chí Minh trong triển khai các quy định của pháp luật về kiến trúc, quy hoạch, xây dựng cũng như những kết quả bảo tồn, phát huy giá trị di sản, góp phần hài hòa giữa phát triển kinh tế - xã hội và gìn giữ các giá trị văn hóa, lịch sử của đô thị.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho rằng, các ý kiến, đề xuất của TP. Hồ Chí Minh là nguồn thông tin thực tiễn quan trọng để Đoàn công tác nghiên cứu, chắt lọc trong quá trình thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

+ Sáng cùng ngày, Đoàn khảo sát đã khảo sát thực tế tại toà nhà Landmark 81 (phường Thạnh Mỹ Tây) - tòa nhà cao nhất Việt Nam và Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí Minh (phường Bến Nghé) - công trình được xây dựng từ đầu thế kỷ XX theo phong cách kiến trúc Đông Dương.

Tin, ảnh: Hoa Lê