Đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật lĩnh vực giáo dục và đào tạo
Chiều 18/6, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã làm việc với Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá tình hình thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Các Ủy viên Trung ương Đảng: Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh; Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đồng chủ trì cuộc làm việc.
Qua báo cáo, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội đánh giá, các nhiệm vụ được giao tại các nghị quyết, kết luận giám sát của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội thời gian qua cơ bản được Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai đồng bộ, bám sát yêu cầu đặt ra. Nhiều nhiệm vụ trọng tâm đạt kết quả bước đầu. Tuy nhiên, một số vấn đề lớn được Quốc hội yêu cầu khắc phục, kết quả chuyển biến còn chậm hoặc chưa rõ nét.
Đang xây dựng Nghị định về lộ trình hỗ trợ chi phí sách giáo khoa
Nghị quyết số 686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu tiếp tục hoàn thiện triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018; bảo đảm đủ giáo viên, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học; nâng cao chất lượng giáo dục; khắc phục bất cập trong biên soạn, lựa chọn, sử dụng sách giáo khoa; bảo đảm công bằng tiếp cận giáo dục giữa các vùng miền.
Theo Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội, việc thực hiện Nghị quyết cơ bản bảo đảm tiến độ đề ra. Đến năm học 2025 - 2026, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được triển khai đầy đủ từ lớp 1 đến lớp 12, đúng lộ trình yêu cầu. Bộ đã hoàn thành thẩm định, phê duyệt sách giáo khoa các cấp; đổi mới công tác thi, kiểm tra đánh giá và thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Báo cáo cho thấy, thực hiện chỉ đạo tại Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 281/NQ-CP của Chính phủ và trên cơ sở kết quả rà soát và chuẩn bị phương án, ngày 26/12/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT về bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc từ năm học 2026 - 2027.
Đồng thời, Bộ đã ban hành các văn bản hướng dẫn địa phương tổ chức triển khai sử dụng bộ sách giáo khoa thống nhất và chỉ đạo NXB Giáo dục Việt Nam bảo đảm cung ứng đầy đủ sách giáo khoa phục vụ năm học 2026 - 2027.
Bộ đang tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định quy định lộ trình hỗ trợ chi phí sách giáo khoa, tiến tới cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho học sinh giáo dục phổ thông đến năm 2030.
Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo làm rõ lộ trình cụ thể cung cấp miễn phí sách giáo khoa và nguồn lực bảo đảm thực hiện chủ trương này; có giải pháp giải quyết triệt để tình trạng thừa, thiếu cục bộ giáo viên theo cấp học, môn học và địa bàn; làm tốt công tác dự báo số lượng học sinh để chuẩn bị cơ sở vật chất, bố trí, điều tiết đội ngũ giáo viên phù hợp...
Nâng cao năng lực dự báo nhu cầu nhân lực
Đối với việc thực hiện Nghị quyết số 1796/NQ-UBTVQH15 về xây dựng và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, Thường trực Ủy ban ghi nhận nỗ lực bước đầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong triển khai các nhiệm vụ.
Theo đó, Bộ đã ban hành chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn, kỹ sư và thạc sĩ tài năng trong các ngành STEM, điện hạt nhân; phê duyệt 90 chương trình đào tạo kỹ sư, thạc sĩ tài năng cho 23 cơ sở giáo dục đại học; giao 19 cơ sở tham gia đào tạo ngành bán dẫn; triển khai xây dựng Quỹ học bổng quốc gia; mở rộng chính sách tín dụng cho sinh viên, cấp học bổng cho sinh viên các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Tuy nhiên, một số văn bản quan trọng như Chiến lược phát triển nguồn nhân lực đến năm 2035, kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết 1796 chưa được ban hành. Nhiều chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao chưa cung cấp số liệu sinh viên, tỷ lệ đáp ứng nhu cầu nhân lực của các ngành công nghệ chiến lược; mức độ gắn kết giữa đào tạo và sử dụng lao động sau tốt nghiệp...
Thường trực Ủy ban đề nghị Bộ quan tâm nâng cao năng lực dự báo nhu cầu nhân lực và kết nối giữa đào tạo với thị trường lao động; mở rộng mức độ và đối tượng được hưởng chính sách tín dụng học sinh, sinh viên; hoàn thành Chiến lược phát triển nguồn nhân lực và kế hoạch nâng cấp điều kiện cơ sở vật chất cho đào tạo các ngành công nghệ cao, công nghệ chiến lược, mới nổi.
Đẩy nhanh thủ tục triển khai CTMTQG hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo
Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội ghi nhận những kết quả bước đầu trong công tác chỉ đạo, điều hành thực hiện CTMTQG hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. Tuy nhiên, việc triển khai Chương trình có nguy cơ chậm tiến độ ngay từ khởi đầu. Theo quy định pháp luật, việc triển khai Chương trình phải thực hiện tuần tự 7 bước bắt buộc, song hiện nay mới hoàn thành bước một. Chưa hoàn thiện bộ máy điều phối cũng như chưa xây dựng, ban hành nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn.
.jpg)
Thường trực Ủy ban đề nghị đẩy nhanh thủ tục phê duyệt để triển khai Chương trình; đồng thời, xác định rõ thứ tự ưu tiên, xác định đúng trọng tâm đầu tư, phân bổ nguồn lực phù hợp để bảo đảm hiệu quả. Ưu tiên phân bổ nguồn vốn Chương trình cho các địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, bởi đây là khu vực còn gặp khó khăn về cơ sở vật chất, điều kiện dạy học, đội ngũ giáo viên và khả năng tiếp cận các dịch vụ giáo dục chất lượng.
Bên cạnh đó, cần có giải pháp đầu tư đồng bộ về hạ tầng, dữ liệu và năng lực quản trị, tránh nguy cơ gia tăng khoảng cách số trong giáo dục. Việc đánh giá hiệu quả của Chương trình cần được thiết kế theo các chỉ số đầu ra và kết quả cụ thể, không chỉ dừng ở khối lượng vốn giải ngân hoặc số lượng công trình được đầu tư. Trọng tâm cần hướng tới là mức độ cải thiện chất lượng giáo dục, khả năng tiếp cận giáo dục của người học và hiệu quả sử dụng nguồn lực công.
Kiến nghị Chính phủ có báo cáo trước Quốc hội/Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến độ phê duyệt Chương trình và phương án xử lý trễ hạn tại kỳ họp gần nhất. Chỉ đạo cơ chế tạm ứng hoặc triển khai song song các hạng mục đã xác định rõ nhu cầu, không chờ phê duyệt toàn Chương trình…
Tập trung triển khai, đưa các chính sách mới đi vào cuộc sống
Thời gian qua, lĩnh vực giáo dục và đào tạo được sự quan tâm lớn của Đảng và Nhà nước. Bộ Chính trị đã thông qua Nghị quyết 71-NQ/TW tạo nền tảng tư tưởng cho đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Năm 2025, Quốc hội đã thông qua 4 Luật và 4 nghị quyết quan trọng cho lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Có thể nói, chủ trương lớn, hệ thống pháp luật đã tương đối đầy đủ, hoàn thiện, tạo nền tảng quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng và Nhà nước trong việc đưa giáo dục thực sự trở thành quốc sách hàng đầu.
Tuy nhiên, ban hành văn bản mới là điều kiện cần. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh, vấn đề có ý nghĩa quyết định lúc này là việc tổ chức triển khai thi hành luật, đưa các quy định, chính sách mới đi vào cuộc sống.
Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh ghi nhận, trong thời gian ngắn, khối lượng công việc nhiều, áp lực tiến độ lớn, song Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nỗ lực triển khai các nhiệm vụ được giao và đạt được kết quả nhất định. Nội dung kiến nghị trong các nghị quyết giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội được tích cực triển khai. Tuy nhiên, để hiện thực hóa các chủ trương, chính sách mới, Bộ cần khẩn trương hoàn thiện các văn bản quy định chi tiết, trong đó có có những văn bản quan trọng như Nghị định quy định chính sách tiền lương; quy định về mô hình trường trung học nghề; sửa đổi Khung trình độ quốc gia và Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân…
Nhấn mạnh, CTMTQG hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo có những mục tiêu, chỉ tiêu rất quan trọng đối với ngành giáo dục, như kiên cố hóa trường lớp, đầu tư trọng điểm cho một số trường cao đẳng, chuẩn hóa, hiện đại hóa hệ thống giáo dục đại học, năng lực của đội ngũ nhà giáo… Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo tính toán hợp lý, linh hoạt, phù hợp với điều kiện, nhu cầu xã hội; đặc biệt là xác định rõ cơ chế kiểm soát tiến độ, không để lặp lại các hạn chế đã được chỉ ra trong các CTMTQG trước.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cảm ơn sự đồng hành, phối hợp chặt chẽ của Ủy ban Văn hóa và Xã hội thời gian qua, đặc biệt là trong quá trình thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng về giáo dục - đào tạo. Khẳng định các chính sách lớn của ngành đã bước đầu đi vào cuộc sống, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn mong muốn Ủy ban tiếp tục quan tâm, phối hợp, đặc biệt giám sát quá trình tổ chức thực hiện các luật, nghị quyết, kết luận giám sát trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, để đạt các mục tiêu đã đề ra, mở rộng cơ hội tiếp cận và nâng cao chất lượng giáo dục.