Thái Nguyên: Phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã theo mô hình xanh, số, tuần hoàn

Chuyển đổi xanh là yêu cầu bức thiết

Tại Thái Nguyên, các hợp tác xã đang từng bước chuyển từ mô hình sản xuất truyền thống sang kinh tế hiện đại, ứng dụng công nghệ, gắn với chuỗi giá trị và thị trường.

Việc áp dụng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và mô hình kinh tế tuần hoàn góp phần nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm và mở rộng khả năng tham gia vào các chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế. Nhiều đơn vị đã chủ động thay đổi cách tiếp cận thị trường, từ bán hàng truyền thống sang đa kênh, kết hợp trực tiếp và trực tuyến để tối ưu hiệu quả tiêu thụ.

Thái Nguyên hiện có 1.299 HTX với trên 46.600 thành viên, trong đó 869 HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Số lượng tăng kéo theo yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động, tạo chuyển dịch rõ nét từ mô hình sản xuất truyền thống sang mô hình gắn với khoa học công nghệ, chuyển đổi số và sản xuất xanh.

Giai đoạn 2021-2025, tỉnh hỗ trợ thành lập mới 361 HTX và liên hiệp HTX. Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX với nguồn vốn trên 84 tỷ đồng đã giải ngân hơn 232 tỷ đồng, tạo điều kiện để nhiều đơn vị đầu tư mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ. Hơn 40 lớp tập huấn về chuyển đổi số được tổ chức cho gần 2.000 lượt học viên. Khoảng 400 gian hàng HTX tham gia các sàn thương mại điện tử, hơn 100 HTX xây dựng website và gần 300 HTX ứng dụng phần mềm quản lý, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Nguyễn Văn Dũng nhận định: chuyển đổi số đang tạo ra thay đổi căn bản trong hoạt động của các HTX. Các khâu từ quảng bá sản phẩm, tìm kiếm khách hàng, quản lý đơn hàng đến truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường đều từng bước vận hành trên môi trường số. Chuyển đổi số giữ vai trò quan trọng trong nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng chuỗi giá trị và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Nhờ ứng dụng chuyển đổi số, doanh thu từ các kênh trực tuyến của nhiều HTX tăng bình quân khoảng 30%/năm. Cùng đó toàn bộ sản phẩm trước khi đưa ra thị trường đều gắn mã QR để truy xuất nguồn gốc, giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra thông tin và nâng cao niềm tin đối với thương hiệu.

Từ các chính sách hỗ trợ đến quá trình sản xuất, nhiều HTX đã chủ động đầu tư công nghệ, áp dụng quy trình sản xuất xanh và mở rộng thị trường trên môi trường số. Nhiều mô hình còn kết hợp du lịch trải nghiệm nông nghiệp, qua đó gia tăng giá trị sản phẩm và tạo thêm sinh kế cho các thành viên.

Tạo động lực mới từ mô hình kinh tế tuần hoàn

Chuyển đổi số giúp cải thiện quản trị và mở rộng thị trường, trong khi kinh tế tuần hoàn tạo hướng đi dài hạn cho nhiều mô hình sản xuất. Cách tiếp cận này đang giúp các HTX tận dụng tốt hơn phụ phẩm nông nghiệp, giảm chi phí đầu vào và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Kết quả chuyển đổi được phản ánh rõ qua Chương trình Mỗi xã một sản phẩm OCOP. Toàn tỉnh hiện có hơn 600 lượt sản phẩm OCOP từ 3-5 sao, trong đó khu vực HTX và tổ hợp tác chiếm 238 sản phẩm, tương đương khoảng 44,5%. Trong số 10 sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia của tỉnh, có 5 sản phẩm thuộc khu vực HTX, cho thấy sự chuyển dịch mạnh từ sản xuất đơn lẻ sang phát triển theo chuỗi giá trị.

Hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ kinh tế tập thể

Thái Nguyên đang từng bước hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ khu vực HTX theo hướng hiện đại và hội nhập. Tỉnh triển khai các dự án liên kết, chương trình OCOP, phát triển công nghiệp tiểu thủ công nghiệp và làng nghề.

Toàn tỉnh đã xây dựng 65 mô hình HTX kiểu mới gắn với chuỗi giá trị, 85 HTX được chứng nhận VietGAP, 60 HTX được cấp mã số vùng trồng. Hàng trăm lượt HTX tham gia xúc tiến thương mại, hội chợ và kết nối giao thương trong và ngoài nước, đồng thời từng bước hình thành mạng lưới tiêu thụ ổn định.

Liên minh HTX tỉnh hỗ trợ các đơn vị xây dựng sản phẩm OCOP, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng như ISO và GlobalGAP, đồng thời mở rộng hoạt động xúc tiến thương mại tại nhiều thị trường như Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan, Singapore và từng bước tiếp cận thị trường châu Âu, Trung Đông. Nhiều chương trình đào tạo cũng được tăng cường nhằm nâng cao kỹ năng quản trị cho cán bộ hợp tác xã.

Nhiều hợp tác xã tiếp cận các chương trình hỗ trợ từ tổ chức quốc tế như Stichting Oxfam Novib và dự án KOICA của Hàn Quốc. Việc tham gia các dự án quốc tế giúp mở rộng tư duy quản trị và tiếp cận tiêu chuẩn thị trường cao hơn.

Giai đoạn 2026-2030, Thái Nguyên định hướng phát triển kinh tế tập thể theo hướng hiện đại, tự chủ và bền vững, gắn với Luật HTX năm 2023. Tỉnh ưu tiên các HTX kiểu mới gắn chuỗi giá trị, OCOP, chuyển đổi số, sản xuất xanh và kinh tế tuần hoàn, đồng thời tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử.

Đồng Văn Thưởng