Xã hội

500 ngày đêm và khát vọng gọi tên những người đã ngã xuống

Đào Cảnh • 18/06/2026 09:35

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), cùng với cả nước, tỉnh Thanh Hóa đang triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” với quyết tâm chính trị và trách nhiệm thiêng liêng. Trên hành trình ấy, mỗi thông tin được xác minh, mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được trả lại không chỉ làm vơi bớt nỗi đau, sự mong mỏi của thân nhân liệt sĩ, mà còn thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam nói chung và của quê hương Thanh Hóa đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Báo Đại biểu Nhân dân đã có cuộc trao đổi với Đại tá Nguyễn Xuân Toàn, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa, Thành viên Ban chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Thanh Hóa để hiểu rõ hơn về hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ mà tỉnh đang triển khai

Hơn 2.500 hài cốt liệt sĩ đã được trở về với quê hương

- Thưa Đại tá, Thanh Hóa là địa phương có số lượng lớn lực lượng tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu qua các thời kỳ chiến tranh, vì thế, số lượng hài cốt liệt sĩ chưa được quy tập hoặc chưa xác định được danh tính rất lớn. Trong những năm qua, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt và xác định danh tính liệt sĩ được tỉnh triển khai và đạt kết quả như thế nào?

- Thanh Hóa là địa phương có truyền thống cách mạng, có số lượng lớn cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân tham gia các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, thực hiện nghĩa vụ quốc tế. Trong các cuộc chiến tranh, đã có trên 56.000 người con quê hương Thanh Hóa hy sinh trên các chiến trường trong nước và ngoài nước.

Xác định công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, những năm qua Bộ CHQS tỉnh - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo tỉnh về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã chủ động tham mưu, tổ chức khảo sát, thu thập, xác minh thông tin, xây dựng kế hoạch tìm kiếm phù hợp; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị và chính quyền địa phương trong nước, tỉnh Hủa Phăn, nước bạn Lào để triển khai nhiệm vụ.

Từ năm 1989 đến nay, Bộ CHQS tỉnh đã chỉ đạo Đội quy tập tìm kiếm, quy tập được 2.577 hài cốt liệt sĩ, trong đó 251 hài cốt liệt sĩ trong nước và 2.326 hài cốt liệt sĩ tại nước bạn Lào.

Hiện nay, tỉnh đang tích cực triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, trong đó tập trung rà soát thông tin, lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ và thân nhân để phục vụ giám định ADN, góp phần sớm xác định danh tính cho các liệt sĩ còn thiếu thông tin. Đây là việc làm thể hiện sự tri ân sâu sắc của Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân Thanh Hóa đối với các Anh hùng liệt sĩ, góp phần thực hiện tốt chính sách hậu phương quân đội.

Làm chắc từng bước, xác minh kỹ thông tin, tìm kiếm đến cùng

- Theo Đại tá, đâu là yếu tố cốt lõi giúp công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ đạt hiệu quả cao? Những cách làm hay, sáng tạo nào đã được tỉnh áp dụng?

- Tôi cho rằng, để thực hiện tốt công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, yếu tố quan trọng trước hết là sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, quyết liệt của lãnh đạo tỉnh, Ban Chỉ đạo tỉnh, cấp ủy, chính quyền các cấp; sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị; sự đồng hành, cung cấp thông tin của Nhân dân, thân nhân liệt sĩ.

Đặc biệt, đối với nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập tại Lào, chúng tôi luôn nhận được sự giúp đỡ chí nghĩa, chí tình của cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân các bộ tộc tỉnh Hủa Phăn. Đây là yếu tố rất quan trọng, góp phần giúp lực lượng quy tập có thêm thông tin, thêm niềm tin và điều kiện để thực hiện nhiệm vụ.

Về chuyên môn, yếu tố quyết định là công tác thu thập, quản lý và xử lý thông tin. Bộ CHQS tỉnh đã chủ động tham mưu, phối hợp với các địa phương, đơn vị rà soát hồ sơ, kết luận địa bàn, gặp gỡ nhân chứng, khảo sát thực địa, xác minh từng nguồn tin; kết hợp chặt chẽ giữa thông tin lưu trữ với thực tế địa bàn để xây dựng phương án tìm kiếm phù hợp.

Một trong những cách làm sáng tạo của tỉnh Thanh Hóa là từ mùa khô 2023 - 2024 đến nay, Bộ CHQS tỉnh đã tham mưu cho Ban Chỉ đạo tỉnh phát huy vai trò của các đơn vị thành viên, đồng thời kêu gọi huy động nguồn lực từ các doanh nghiệp để hỗ trợ thuốc, thiết bị vật tư y tế, quần áo, đồ dùng học tập cho học sinh... Mỗi đợt hỗ trợ trị giá từ 150 đến 200 triệu đồng.

Nhờ đó, Đội quy tập vừa bảo đảm nhiệm vụ chuyên môn, vừa kết hợp làm công tác dân vận, thăm khám, chữa bệnh cho bà con dân bản tại các địa bàn tìm kiếm, quy tập. Việc làm này góp phần thắt chặt tình cảm quân - dân tại nước bạn Lào, tạo niềm tin để nhân dân các bộ tộc Lào cung cấp thêm thông tin về liệt sĩ trên địa bàn.

Chúng tôi luôn quán triệt phương châm: làm chắc từng bước, xác minh kỹ từng thông tin, tìm kiếm đến cùng các nguồn tin có cơ sở. Đối với công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, quá trình thực hiện được tiến hành chặt chẽ, khoa học, đúng quy trình; từ khảo sát, xây dựng phương án khai quật mộ, lấy và lựa chọn mẫu, bảo quản, hoàn thiện hồ sơ đến bàn giao phục vụ giám định.

Có thể nói, sự tận tâm, trách nhiệm của lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ cùng với sự phối hợp đồng bộ của cả hệ thống chính trị là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả công tác này.

Quyết tâm không để liệt sĩ mãi mãi nằm xuống mà không được gọi tên

- Có thể khẳng định, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ thiêng liêng nhưng cũng vô cùng gian nan. Những khó khăn lớn nhất hiện nay là gì, thưa Đại tá?

- Hiện nay, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn gặp nhiều khó khăn. Trước hết, thời gian chiến tranh đã lùi xa, địa hình thay đổi, nhiều khu vực trước đây là chiến trường nay đã có sự biến động do phát triển kinh tế - xã hội, thiên tai, khí hậu, gây khó khăn cho công tác xác định vị trí.

Bên cạnh đó, hồ sơ, tài liệu về liệt sĩ qua các thời kỳ còn phân tán, được bàn giao qua nhiều thế hệ quản lý. Một số trường hợp thông tin chưa đầy đủ, thiếu thống nhất giữa các nguồn dữ liệu, ảnh hưởng đến quá trình xác minh.

Đối với nhiệm vụ tìm kiếm tại Lào, địa bàn rộng, rừng núi hiểm trở, địa hình thay đổi, thời tiết khắc nghiệt, giao thông khó khăn. Có những khu vực lực lượng làm nhiệm vụ phải hành quân nhiều ngày mới có thể tiếp cận được.

Ngoài ra, công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN cũng gặp không ít trở ngại. Hài cốt liệt sĩ đã an táng trong thời gian dài, trải qua nhiều điều kiện môi trường khác nhau, nên một số hài cốt liệt sĩ bị phân hủy, biến đổi hoặc than hóa, ảnh hưởng đến chất lượng mẫu sinh phẩm theo quy định.

“

“Để nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, cần tiếp tục hoàn thiện, cập nhật, liên thông các cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; nâng cấp các phần mềm quản lý, khai thác thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Bên cạnh đó, quan tâm đầu tư, bổ sung trang bị, phương tiện, vật chất kỹ thuật phục vụ công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, nhất là các trang bị số bảo đảm cho việc số hóa hồ sơ lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin đang được triển khai. Đồng thời, tăng cường bổ sung quân số, nâng cấp chất lượng phương tiện cho Đội quy tập để đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tìm kiếm quy tập tại nước bạn Lào; tăng cường hợp tác quốc tế, nhất là với các địa phương của nước bạn Lào trong trao đổi thông tin, phối hợp tìm kiếm hài cốt liệt sĩ”

Đại tá Nguyễn Xuân Toàn - Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa

Tuy nhiên, với quyết tâm chính trị cao, tinh thần trách nhiệm và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tỉnh Thanh Hóa tiếp tục tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai quyết liệt, đồng bộ nhiều giải pháp. Đây là mệnh lệnh từ trái tim, với quyết tâm không để liệt sĩ mãi mãi nằm xuống mà không được gọi tên.

- Hướng tới kỷ niệm 80 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), Ban Chỉ đạo quốc gia đã phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Hiện nay, chiến dịch này đang được tỉnh Thanh Hóa triển khai như thế nào, thưa Đại tá?

- Chúng tôi xác định việc triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm” là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thể hiện trách nhiệm, tình cảm và sự tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ; đồng thời góp phần thực hiện tốt chính sách hậu phương quân đội, xoa dịu nỗi đau của các gia đình thân nhân Liệt sĩ, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và cấp ủy, chính quyền địa phương tỉnh Thanh Hóa.

Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã chỉ đạo Bộ CHQS tỉnh chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai quyết liệt, đồng bộ trong thực hiện Chiến dịch. Triển khai kế hoạch, thành lập Tổ công tác liên ngành, 4 đội lấy mẫu; triển khai thực hiện đúng quy trình, nguyên tắc và các khâu, các bước trong quá trình lấy mẫu; đồng thời, quán triệt phương châm 6 rõ “Rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả”.

Trước hết, chúng tôi đẩy mạnh rà soát, bổ sung, hoàn thiện thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; thu thập thông tin từ hồ sơ, nhân chứng, thân nhân liệt sĩ và chính quyền cơ sở; tổ chức khảo sát, xác minh các khu vực có thông tin về mộ liệt sĩ để xây dựng kế hoạch tìm kiếm, quy tập phù hợp.

Cùng với đó, Thanh Hóa chuyển trọng tâm vào công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong nước theo hồ sơ kết luận địa bàn đã được lập, đồng thời tiếp tục triển khai hiệu quả nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập tại nước bạn Lào theo kế hoạch. Các địa bàn còn thông tin, có cơ sở, có khả năng tìm kiếm, quy tập được chú trọng rà soát, xác minh nhằm bảo đảm nhiệm vụ đúng trọng điểm, hiệu quả.

Một nội dung rất quan trọng là đẩy mạnh tiến độ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Tỉnh tổ chức rà soát các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ, triển khai lấy mẫu phẩm hài cốt liệt sĩ và thân nhân để phục vụ giám định ADN. Thanh Hóa phấn đấu hoàn thành công tác lấy mẫu phẩm của 2.932 mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin trên địa bàn tỉnh theo đúng kế hoạch được giao.

Bộ CHQS tỉnh cũng tiếp tục đề nghị tăng cường quân số, phương tiện cho Đội quy tập; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân cung cấp thông tin; phát huy vai trò của cấp ủy, chính quyền cơ sở, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân trong tham gia thực hiện nhiệm vụ.

Về kết quả bước đầu, mùa khô năm 2025 - 2026, Thanh Hóa đã tìm kiếm, quy tập được 19 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại tỉnh Hủa Phăn, Lào, đưa về an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc tế Đồng Tâm, xã Thiết Ống. Hiện nay, chúng tôi đã thành lập 4 đội lấy mẫu và số hóa thông tin. Đến hết ngày 16/6/2026, đã tiến hành khai quật lấy mẫu được 32 mộ tại các nghĩa trang liệt sĩ; trong đợt 1 đã bàn giao 23 mẫu phẩm về Viện Pháp y Quân đội theo quy định. Phấn đấu đến hết tháng 6/2026, thực hiện lấy mẫu với số lượng 200 mộ trên tổng số 2.932 mộ, đạt 6,8%.

Với tinh thần trách nhiệm cao nhất, Bộ CHQS tỉnh, Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo tỉnh, quyết tâm triển khai hiệu quả “Chiến dịch 500 ngày đêm”, phấn đấu đạt kết quả thiết thực, góp phần đưa thêm nhiều hài cốt liệt sĩ trở về với quê hương, xác định danh tính cho các liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân các gia đình liệt sĩ.

- Xin trân trọng cảm ơn Đại tá!

Đào Cảnh thực hiện

Đào Cảnh