Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc gặp mặt các nhà báo tiêu biểu nhân ngày Báo chí Cách mạng Việt NamĐể ngòi bút luôn sáng cùng vận mệnh dân tộc
Chiều 16/6/2026, tại Phủ Chủ tịch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp mặt 101 nhà báo tiêu biểu đoạt Giải Báo chí Quốc gia qua các năm. Từ cuộc gặp ấy, những yêu cầu về bản lĩnh, trách nhiệm, đạo đức, đổi mới và khát vọng phụng sự của báo chí cách mạng Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới tiếp tục được khẳng định mạnh mẽ.
Từ sự thật của đời sống đến niềm tin của Nhân dân
Hơn một thế kỷ kể từ khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập Báo Thanh Niên, đặt nền móng cho nền báo chí cách mạng Việt Nam, trong mỗi bước ngoặt của lịch sử dân tộc, báo chí luôn có mặt nơi tuyến đầu, ghi chép, phản ánh, cổ vũ, đấu tranh, kết nối và khơi dậy những nguồn lực tinh thần to lớn của dân tộc.
Nhắc lại công lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh - người đặt nền móng cho nền báo chí cách mạng Việt Nam - cũng là nhắc lại một chuẩn mực lớn của nghề báo: viết cho ai, viết để làm gì, viết như thế nào. Bác Hồ làm báo không phải để phô diễn chữ nghĩa, càng không phải để chạy theo sự hào nhoáng nhất thời. Người làm báo để khai sáng, để tổ chức, để động viên, để bảo vệ lẽ phải, để phục vụ nhân dân. Bởi vậy, mỗi bài báo hay trước hết phải là một hành động có trách nhiệm với xã hội.
Thông điệp “báo chí phải bám sát thực tiễn, tôn trọng sự thật, lấy lợi ích của Nhân dân làm điểm xuất phát” vì thế có ý nghĩa như một mệnh lệnh nghề nghiệp. Trong thời đại thông tin bùng nổ, khi mỗi ngày công chúng tiếp nhận vô vàn dữ kiện, hình ảnh, quan điểm, cảm xúc và cả tin giả, điều làm nên giá trị của báo chí chính thống không chỉ là tốc độ đưa tin, mà là độ tin cậy, chiều sâu phân tích, trách nhiệm kiểm chứng và sự chính trực trong cách tiếp cận sự thật.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu báo chí dành nhiều thời gian hơn cho cơ sở, cho những vấn đề thiết thực của người dân, doanh nghiệp, địa phương; phát hiện kịp thời vướng mắc trong thực thi chính sách; phản ánh mô hình hay, cách làm tốt; lên tiếng bảo vệ người ngay thẳng, người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, một tác phẩm báo chí tốt không nhất thiết phải dùng lời lẽ “đao to búa lớn”. Điều quan trọng là bài báo đó phản ánh sự thật, có ích, có trách nhiệm và chạm đến vấn đề xã hội đang cần được giải quyết. Nói cách khác, sức mạnh của báo chí không nằm ở sự ồn ào, mà nằm ở tính chính xác, tính nhân văn và năng lực tạo ra thay đổi tích cực.
Cũng từ tinh thần ấy, báo chí phải góp phần củng cố niềm tin xã hội và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Trong môi trường truyền thông hiện nay, công chúng ngày càng thông minh, đa chiều và có quyền lựa chọn nguồn tin. Muốn thuyết phục công chúng, báo chí chính thống phải nâng cao chất lượng lập luận, năng lực diễn giải chính sách và khả năng đối thoại với những vấn đề phức tạp của đời sống. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu nhà báo phải dũng cảm nhưng tỉnh táo, kiên quyết nhưng nhân văn, sắc bén nhưng tuân thủ pháp luật và đạo đức nghề nghiệp. Đây là thước đo bản lĩnh nghề báo trong kỷ nguyên mới.
Giữ chuẩn mực nghề báo trong kỷ nguyên số
Báo chí cách mạng Việt Nam bước vào thế kỷ thứ hai trong một bối cảnh rất khác. Không gian truyền thông đã thay đổi căn bản. Công chúng không còn chỉ tiếp nhận thông tin từ báo in, phát thanh, truyền hình hay các trang báo điện tử chính thống. Mỗi người dùng mạng xã hội hôm nay vừa là người tiếp nhận, vừa là người phát tán, bình luận, thậm chí sản xuất nội dung. Trong bối cảnh ấy, đổi mới phương thức làm nghề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chuyển đổi số trong báo chí không chỉ là sử dụng thêm công cụ mới. Đó là đổi mới tư duy làm báo, quy trình sản xuất nội dung, quản trị dữ liệu, phương thức phân phối, cách tương tác với công chúng, năng lực bảo vệ bản quyền và bảo vệ an toàn thông tin. Nói cách khác, chuyển đổi số báo chí không phải là “số hóa cái cũ”, mà là tái cấu trúc toàn diện cách báo chí tồn tại, vận hành và phụng sự xã hội.
Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế bản lĩnh chính trị, khả năng kiểm chứng, sự nhạy cảm nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của nhà báo. Đây là một lời nhắc nhở hết sức kịp thời. Nền tảng số có thể giúp báo chí tiếp cận công chúng nhanh hơn, rộng hơn, đa dạng hơn. Nhưng công nghệ không có lương tri nghề nghiệp. Thuật toán không tự biết đâu là lợi ích của nhân dân. Dữ liệu không tự tạo ra sự nhân văn. Chỉ có nhà báo với bản lĩnh chính trị, tri thức xã hội, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm công dân mới có thể quyết định thông tin nào cần được kiểm chứng, câu chuyện nào cần được bảo vệ, vấn đề nào cần được phân tích đến tận cùng, nỗi đau nào cần được viết bằng sự tử tế, sự thật nào cần được nói ra với tinh thần xây dựng…
Trong môi trường truyền thông số, ranh giới giữa thông tin, giải trí và thương mại ngày càng gần nhau. Đây là một nhận định rất đáng suy nghĩ. Khi báo chí chịu áp lực về tài chính, về lượt xem, về cạnh tranh nền tảng, nguy cơ thương mại hóa thông tin, câu khách hóa nỗi đau, giật gân hóa đời tư là có thật. Một vụ việc đau lòng có thể bị biến thành chuỗi nội dung khai thác cảm xúc. Một câu chuyện riêng tư có thể trở thành “món hàng” truyền thông. Một sự cố xã hội có thể bị đẩy lên thành đám đông phán xét. Nếu báo chí chính thống cũng chạy theo sự dễ dãi ấy, xã hội sẽ mất đi một điểm tựa chuẩn mực.
Vì vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, báo chí phải làm cho xã hội bình tĩnh hơn, tử tế hơn, có niềm tin hơn vào những điều tốt đẹp. Một nền báo chí mạnh phải là nền báo chí có khả năng bảo vệ sự thật, lan tỏa điều tốt đẹp, phản biện chính sách bằng tinh thần xây dựng, nuôi dưỡng niềm tin xã hội, cổ vũ đổi mới sáng tạo và giữ gìn phẩm giá con người trong truyền thông. Một nhà báo giỏi không chỉ là người viết nhanh, viết sắc, viết hấp dẫn. Đó còn là người biết đặt câu hỏi đúng, biết lắng nghe đời sống, biết tự kiềm chế trước cám dỗ của sự nổi tiếng nhất thời, biết giữ lòng tự trọng nghề nghiệp trước áp lực thương mại và áp lực đám đông.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn những nhà báo được vinh danh tiếp tục là người truyền cảm hứng cho đồng nghiệp, nhất là các nhà báo trẻ; là tấm gương về những người làm báo có tâm, có bản lĩnh và có lòng tự trọng.
Từ phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, có thể thấy yêu cầu đặt ra đối với báo chí cách mạng Việt Nam hôm nay không hề nhỏ. Báo chí phải vừa giữ vững bản lĩnh chính trị, vừa đổi mới mạnh mẽ về công nghệ; vừa bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, vừa lắng nghe và đối thoại với đời sống; vừa đấu tranh chống cái sai, vừa bảo vệ cái đúng; vừa phản ánh thực tiễn, vừa kiến tạo niềm tin; vừa cạnh tranh trong môi trường số, vừa không đánh mất chuẩn mực văn hóa và đạo đức nghề nghiệp.
Đó là một hành trình khó, nhưng xứng đáng với truyền thống hơn một thế kỷ của báo chí cách mạng Việt Nam. Lịch sử đã chứng minh, trong những thời khắc cam go nhất của dân tộc, báo chí luôn biết cách đứng về phía Nhân dân, phía sự thật, phía tiến bộ. Trong kỷ nguyên phát triển mới, khi đất nước đang hướng tới những mốc lớn, báo chí càng cần tiếp tục thắp sáng tinh thần ấy: bám sát thực tiễn, tôn trọng sự thật, lấy lợi ích của nhân dân làm điểm xuất phát.