Kết quả lập pháp của Quốc hội khóa XVI phải mở đường cho kiến tạo phát triển

Từng bước xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, dân chủ, công bằng, công khai, minh bạch, khả thi

Tiếp tục Hội nghị triển khai thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đã trình bày các nội dung cốt lõi quán triệt Kết luận số 17-KL/TW ngày 02/4/2026 của Bộ Chính trị về Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, Kết luận số 17-KL/TW được Bộ Chính trị ban hành trên cơ sở Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI do Đảng ủy Quốc hội chủ trì xây dựng rất công phu, toàn diện.

Cùng với Nghị quyết số 66-NQ/TW và Kết luận số 09-KL/TW, Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị tiếp tục thể hiện tầm nhìn và quan điểm chỉ đạo chiến lược của Đảng đối với công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật trong giai đoạn mới.

Kết luận đã xác định rõ mục tiêu, 9 định hướng, 6 nhiệm vụ giải pháp và phân công tổ chức thực hiện, giao trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan.

Về mục tiêu, Kết luận xác định “Mục tiêu của công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khoá XVI là tạo lập khung khổ pháp lý thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2031, gắn với định hướng phát triển đất nước, nhiệm vụ trọng tâm và đột phá chiến lược được đề ra tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đến năm 2030, Việt Nam có hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi, mở đường cho kiến tạo phát triển, huy động mọi người dân và doanh nghiệp tham gia vào phát triển kinh tế - xã hội, tạo tiền đề đến năm 2045, nước ta có hệ thống pháp luật chất lượng cao, tiên tiến, hiện đại, phù hợp với thực tiễn đất nước và thông lệ quốc tế”.

"Như vậy, công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI không chỉ là tạo lập khuôn khổ pháp lý cho việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2031 mà còn từng bước xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, dân chủ, công bằng, công khai, minh bạch, khả thi, mở đường cho kiến tạo phát triển. Kết quả của công tác lập pháp nhiệm kỳ này sẽ tác động trực tiếp đến chất lượng thể chế phát triển của đất nước, góp phần quan trọng để thực hiện thắng lợi hai mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và năm 2045 mà Đảng ta đã đề ra", Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả

Về định hướng công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khoá XVI, Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, Kết luận đã xác định rõ 9 định hướng lập pháp trọng tâm cho nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Đây không chỉ là định hướng đối với chương trình lập pháp của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI mà còn là những định hướng lớn về hoàn thiện thể chế phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Về tổng thể, các định hướng này tập trung vào 3 nhóm vấn đề trọng tâm chủ yếu:

Một là, nhóm định hướng về tiếp tục hoàn thiện thể chế tổ chức và vận hành Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trọng tâm là thể chế hóa các chủ trương của Đảng về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện tổ chức bộ máy, vận hành hiệu quả mô hình chính quyền ba cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân định rõ trách nhiệm và tăng cường kiểm soát quyền lực; đồng thời, cũng chuẩn bị triển khai nghiên cứu tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013 sau khi có quyết định của cấp có thẩm quyền.

"Điều cần hết sức chú ý ở nhóm định hướng này là mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện các quy định về tổ chức bộ máy mà sâu xa hơn là xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới", Phó Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ.

Hai là, tập trung hoàn thiện thể chế phát triển, tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, đây là nhóm định hướng hết sức quan trọng của công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Tinh thần xuyên suốt là, tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xây dựng khuôn khổ pháp lý thuận lợi cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; khơi thông, phát huy cao độ các nguồn lực cho phát triển; tạo môi trường pháp lý ổn định, minh bạch cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh; đồng thời hoàn thiện pháp luật về tài nguyên, môi trường, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

"Điểm mới nổi bật là công tác lập pháp không chỉ tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho các lĩnh vực hiện hữu mà phải chủ động tạo lập hành lang pháp lý thúc đẩy phát triển các công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới, phương thức quản trị mới và các động lực tăng trưởng mới, qua đó mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia", Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Ba là, nhóm định hướng về bảo vệ vững chắc Tổ quốc và nâng cao vị thế quốc gia. Việc hoàn thiện pháp luật về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển với bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Chủ động tạo lập nền tảng thể chế cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước

Về nhiệm vụ, giải pháp, Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, Kết luận đề ra 06 nhiệm vụ và giải pháp; đồng thời lưu ý thêm 3 nội dung trọng tâm:

Một là, tiếp tục đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật, chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang phục vụ, kiến tạo phát triển đất nước, xã hội; từ việc tập trung giải quyết những yêu cầu trước mắt sang chủ động tạo lập nền tảng thể chế cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Theo đó, công tác xây dựng pháp luật phải được xác định là “đột phá của đột phá” trong hoàn thiện thể chế cho phát triển đất nước; dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”; chuyển từ tư duy tiền kiểm sang chủ động chấp nhận rủi ro có kiểm soát.

Pháp luật không chỉ là công cụ quản lý nhà nước, mà phải tạo thuận lợi, giảm chi chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, phát huy quyền tự do kinh doanh, đổi mới sáng tạo, chủ động tham gia phát triển kinh tế - xã hội; khơi thông mọi nguồn lực, đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho phát triển; xác định đầu tư cho công tác xây dựng và thi hành pháp luật là đầu tư cho phát triển; xây dựng chính sách, pháp luật phải gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực; kiên quyết phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, không để xảy ra lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ trong công tác xây dựng pháp luật.

Hai là, bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Pháp luật chỉ thực sự phát huy giá trị khi các quy định xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, có tính khả thi cao, được triển khai đồng bộ, đi vào cuộc sống và tạo ra những chuyển biến tích cực trong thực tiễn.

Quá trình tổ chức thi hành pháp luật cần thường xuyên tổng kết thực tiễn, đánh giá hiệu quả, chất lượng chính sách, pháp luật, lấy kết quả phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, chất lượng đời sống của Nhân dân làm thước đo hiệu quả chính sách, pháp luật; kịp thời phát hiện bất cập, hạn chế và đề xuất sửa đổi, bổ sung, tháo gỡ những “điểm nghẽn” về thể chế đang cản trở quá trình phát triển.

Ba là, đẩy mạnh ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhất là công nghệ số, trí tuệ nhân tạo vào quy trình lập pháp, hiện đại hoá toàn diện phương thức xây dựng pháp luật. Đây là cơ sở để từng bước hiện đại hóa toàn diện quy trình lập pháp theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu quả góp phần xây dựng hệ thống pháp luật có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của kinh tế số, xã hội số.

Tạo chuyển biến thực chất, mạnh mẽ trong công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI

Về tổ chức thực hiện, nhấn mạnh Kết luận đã xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong triển khai, thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp đề ra, Phó Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý một số nội dung trọng tâm.

Trong đó, Đảng ủy Quốc hội phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Kết luận. Đảng ủy Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các cơ quan liên quan xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, bảo đảm chất lượng. Ban Nội chính Trung ương chủ trì theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, sơ kết, tổng kết và báo cáo Bộ Chính trị theo quy định.

Kết luận 17 của Bộ Chính trị về Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI có ý nghĩa rất quan trọng, thể hiện bước phát triển mới trong tư duy lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác xây dựng pháp luật nói chung và công tác lập pháp nói riêng.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị các cơ quan, tổ chức, đơn vị liên quan tiếp tục nghiêm túc quán triệt, triển khai, phát huy cao độ trách nhiệm, trí tuệ, phối hợp chặt chẽ, bảo đảm Kết luận được thực hiện hiệu quả, tạo chuyển biến thực chất, mạnh mẽ trong công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; phát huy cao độ trách nhiệm, trí tuệ và phối hợp chặt chẽ trong công tác lập pháp, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật thực sự là nền tảng thể chế vững chắc, là nguồn lực quan trọng của cho phát triển, tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và mở đường cho đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới.

Phạm Thúy; Ảnh: Phạm Thắng