Những tín hiệu từ trái tim có thể dự báo nguy cơ ung thư

Trong nhiều thập kỷ, bệnh tim mạch và ung thư được xem là hai nhóm bệnh riêng biệt, với các cơ chế hình thành và phương pháp điều trị khác nhau. Tuy nhiên, ngày càng nhiều bằng chứng khoa học cho thấy hai căn bệnh hàng đầu gây tử vong trên thế giới này có thể liên quan chặt chẽ hơn so với nhận thức trước đây.

Một nghiên cứu mới do các nhà khoa học thuộc hệ thống chăm sóc sức khoẻ Đại học California, Los Angeles (UCLA Health) của Mỹ thực hiện và công bố trên Tạp chí Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ đã bổ sung thêm bằng chứng cho giả thuyết đó. Theo nghiên cứu, những thay đổi nhỏ trong cấu trúc và chức năng của tim có thể xuất hiện từ rất sớm và trở thành dấu hiệu dự báo nguy cơ mắc một số loại ung thư trong tương lai.

Tiến sĩ Xinjiang Cai, bác sĩ tim mạch kiêm nhà khoa học tại UCLA Health, đồng thời là tác giả chính của nghiên cứu cho biết: “Nghiên cứu này cho thấy những biến đổi về cấu trúc và chức năng tim có thể xuất hiện song song hoặc thậm chí trước các quá trình sinh học liên quan đến sự phát triển của ung thư. Điều này bổ sung thêm bằng chứng cho thấy bệnh tim mạch và ung thư có chung những cơ chế sinh học nền tảng và có mối liên hệ mật thiết với nhau”.

Theo dõi hơn 5.000 người trong gần hai thập kỷ

Để tìm hiểu mối liên hệ giữa sức khỏe tim mạch và nguy cơ ung thư, nhóm nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu từ Dự án Nghiên cứu Đa sắc tộc về Xơ vữa động mạch (MESA) - một trong những nghiên cứu dân số quy mô lớn và kéo dài nhất tại Mỹ.

Nghiên cứu theo dõi hơn 5.000 người trưởng thành trong độ tuổi từ 45 đến 84, không mắc bệnh tim mạch tại thời điểm tham gia nghiên cứu giai đoạn 2000 - 2002.

Ngay từ đầu, các nhà khoa học đã tiến hành chụp cộng hưởng từ tim (cardiac MRI) để đánh giá chi tiết cấu trúc và chức năng tim của từng người tham gia. Sau đó, họ được theo dõi trong thời gian trung bình 18 năm để ghi nhận các trường hợp ung thư mới xuất hiện.

Nhóm nghiên cứu phân tích mối liên hệ giữa các chỉ số hình ảnh học tim mạch với nguy cơ mắc nhiều loại ung thư khác nhau, bao gồm ung thư vú, ung thư đại trực tràng, ung thư phổi, ung thư tuyến tiền liệt và các loại ung thư đặc thù ở nữ giới.

Mối liên hệ đáng chú ý giữa tim và ung thư

Kết quả nghiên cứu cho thấy những người có dấu hiệu “tái cấu trúc tim” - tức những thay đổi sớm về kích thước, hình dạng hoặc chức năng của tim - có nguy cơ mắc ung thư cao hơn trong tương lai.

Một trong những phát hiện nổi bật nhất là mối liên hệ giữa khối lượng cơ thất trái và nguy cơ ung thư vú. Sau khi loại bỏ ảnh hưởng của các yếu tố nguy cơ truyền thống như tuổi tác, tăng huyết áp, béo phì, tiểu đường hay hút thuốc lá, các nhà khoa học vẫn ghi nhận những người có chỉ số khối lượng thất trái cao hơn có nguy cơ mắc ung thư vú lớn hơn.

Bên cạnh đó, chức năng của tâm nhĩ trái cũng cho thấy giá trị dự báo đáng chú ý. Các nhà nghiên cứu phát hiện chỉ số “độ căng đỉnh tâm nhĩ trái” - thước đo khả năng co bóp và hoạt động của buồng tim này - có liên quan chặt chẽ với nguy cơ ung thư đại trực tràng.

Những người có chức năng tâm nhĩ trái tốt hơn ghi nhận tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng thấp hơn đáng kể so với nhóm có chức năng suy giảm.

Trong suốt thời gian theo dõi, nhóm nghiên cứu ghi nhận 790 trường hợp ung thư mới, bao gồm các loại ung thư vú, đại trực tràng, phổi và tuyến tiền liệt. Tỷ lệ mắc ung thư có xu hướng tăng lên khi các dấu hiệu tái cấu trúc tim trở nên rõ rệt hơn.

Chưa thể khẳng định biến đổi ở tim gây ra ung thư

Dù kết quả nghiên cứu được đánh giá là đáng chú ý, các nhà khoa học nhấn mạnh rằng đây mới chỉ là bằng chứng về mối liên hệ, chưa chứng minh được quan hệ nhân quả giữa các biến đổi ở tim và sự hình thành ung thư.

“Những phát hiện này chỉ phản ánh mối tương quan và không chứng minh được rằng các thay đổi ở tim trực tiếp gây ra ung thư”, tiến sĩ Cai giải thích.

Theo ông, việc khối lượng thất trái cao có liên quan tới nguy cơ ung thư vú không đồng nghĩa với việc tình trạng này trực tiếp thúc đẩy sự phát triển của bệnh. Tương tự, chức năng tâm nhĩ trái tốt hơn không có nghĩa chắc chắn giúp ngăn ngừa ung thư đại trực tràng.

Các nhà nghiên cứu cho biết dù đã kiểm soát nhiều yếu tố nguy cơ phổ biến, vẫn có thể tồn tại những yếu tố chưa được đo lường hoặc chưa được nhận diện ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu. Ngoài ra, sai lệch trong quá trình phát hiện bệnh cũng có thể tác động đến kết quả.

Vì vậy, các phát hiện này cần được xác nhận thông qua những nghiên cứu quy mô lớn hơn trong tương lai.

Hướng đi mới cho y học dự phòng

Theo các chuyên gia, điểm đặc biệt của nghiên cứu lần này nằm ở việc sử dụng công nghệ MRI tim tiên tiến để phát hiện những biến đổi rất nhỏ trong cấu trúc và chức năng tim trước khi bệnh lý biểu hiện trên lâm sàng.

Kết quả cũng nối tiếp những nghiên cứu trước đây cho thấy một số dấu ấn sinh học tim mạch, cũng như mức độ vôi hóa động mạch vành, có liên quan đến nguy cơ mắc ung thư trong tương lai.

Các nhà khoa học cho rằng những phát hiện mới có thể thúc đẩy cách tiếp cận toàn diện hơn trong phòng ngừa bệnh tật. Hiện nay, các hướng dẫn phòng ngừa suy tim đã khuyến nghị kiểm soát tích cực các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, béo phì, tiểu đường và rối loạn chuyển hóa ở những người có dấu hiệu tổn thương tim sớm.

Nếu các nghiên cứu tiếp theo tiếp tục xác nhận mối liên hệ giữa tái cấu trúc tim và ung thư, những biện pháp can thiệp này có thể mang lại lợi ích kép, vừa giảm nguy cơ bệnh tim mạch vừa góp phần phòng ngừa ung thư.

“Những thay đổi sớm của tim có thể trở thành một dấu ấn sinh học quan trọng giúp nhận diện những người có nguy cơ cao đối với cả bệnh tim mạch và ung thư”, tiến sĩ Cai nhận định. “Các chỉ số hình ảnh hiện đang được sử dụng để đánh giá nguy cơ suy tim trong tương lai có thể đồng thời giúp xác định những người có nguy cơ mắc ung thư cao hơn, tạo cơ hội cho các biện pháp dự phòng sớm và hiệu quả hơn”.

Hồng Nhung