Chương trình “Dân hỏi - Chính quyền trả lời” đầu tiên nhiệm kỳ mới của Thường trực HĐND thành phố Hồ Chí Minh:Trao thêm quyền chủ động, tạo điều kiện phát triển các động lực tăng trưởng mới

Cùng với đó là cơ chế kiểm tra, giám sát, giải trình chặt chẽ nhằm bảo đảm việc thực thi quyền lực đúng quy định, minh bạch và hiệu quả.

Mục tiêu cao nhất là nâng cao chất lượng cuộc sống người dân

Phát biểu tại chương trình, Phó Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Trường Nhật Phượng cho biết, ngày 30/4/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Trong bối cảnh thành phố Hồ Chí Minh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và thực hiện nhiều chủ trương lớn của Trung ương, yêu cầu hoàn thiện thể chế đang trở thành nhiệm vụ đặc biệt quan trọng nhằm khai thác hiệu quả các nguồn lực, nâng cao đời sống người dân và tạo động lực tăng trưởng mới cho thành phố.

Theo Phó Chủ tịch HĐND thành phố, đây là chương trình “Dân hỏi - Chính quyền trả lời” đầu tiên của nhiệm kỳ 2026 - 2031. Thường trực HĐND thành phố Hồ Chí Minh kỳ vọng những ý kiến tâm huyết từ cử tri, cộng đồng doanh nghiệp và các chuyên gia sẽ được lắng nghe, tiếp thu, góp phần cụ thể hóa thành các quyết sách phục vụ sự phát triển của thành phố trong giai đoạn mới.

Trong đó, nội dung thu hút nhiều sự quan tâm và trao đổi nhất là việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt dành cho thành phố Hồ Chí Minh. Kết nối trực tuyến với chương trình, ĐBQH Trần Hoàng Ngân cho rằng, trong hơn 50 năm qua, thành phố Hồ Chí Minh luôn giữ vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, đồng thời là địa phương tiên phong đổi mới, sáng tạo và hoàn thiện thể chế. Tuy nhiên, thành phố vẫn đang đối mặt với bốn "điểm nghẽn" lớn gồm: thể chế, hạ tầng, nguồn lực và quản trị đô thị.

Theo ĐBQH, để tháo gỡ các "điểm nghẽn" này, thành phố cần một khuôn khổ thể chế tương xứng với quy mô và vai trò đầu tàu của mình. Với quy mô hơn 6.700km², dân số trên 14 triệu người, đóng góp khoảng 24% GDP và hơn 30% tổng thu ngân sách quốc gia, thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước những cơ hội phát triển mới. Để phát huy tối đa tiềm năng và lợi thế, thành phố cần một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh, cho phép phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn.

ĐBQH đề xuất Luật đô thị đặc biệt cần trao thêm quyền chủ động cho thành phố trong tổ chức bộ máy, quản lý đô thị, triển khai các dự án trọng điểm về giao thông, nhà ở xã hội, môi trường, chống ngập; đồng thời tạo điều kiện phát triển các động lực tăng trưởng mới như: trung tâm tài chính quốc tế, logistics, kinh tế biển, khu thương mại tự do và các khu công nghiệp thế hệ mới. Cùng với đó là cơ chế kiểm tra, giám sát, giải trình chặt chẽ nhằm bảo đảm việc thực thi quyền lực đúng quy định, minh bạch và hiệu quả.

Trước sự quan tâm của cử tri về những lợi ích cụ thể mà người dân sẽ được hưởng khi Luật Đô thị đặc biệt được thông qua, Phó Chủ tịch UBND thành phố, Tổ trưởng Tổ soạn thảo dự thảo Luật Đô thị đặc biệt Nguyễn Mạnh Cường cho biết, mục tiêu cao nhất của việc xây dựng luật là nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố, dù đạt nhiều thành tựu sau hơn nửa thế kỷ phát triển, thành phố Hồ Chí Minh vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức như: ùn tắc giao thông, ngập nước, ô nhiễm môi trường, áp lực về y tế, giáo dục, an sinh xã hội và bảo đảm an ninh trật tự. Thời gian qua, Trung ương đã dành cho thành phố nhiều cơ chế đặc thù thông qua các nghị quyết như Nghị quyết 54, Nghị quyết 98 và gần đây là Nghị quyết 260. Tuy nhiên, yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới đòi hỏi một nền tảng thể chế mạnh mẽ và toàn diện hơn.

“Luật đô thị đặc biệt phải tạo ra cơ chế, chính sách và thẩm quyền đủ mạnh để thành phố chủ động giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn; hướng tới một môi trường sống xanh hơn, sạch hơn, chất lượng giáo dục, y tế và an sinh xã hội ngày càng được nâng cao. Người dân sẽ là đối tượng đầu tiên được thụ hưởng thành quả từ sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố”, Phó Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh.

Khơi thông nguồn lực từ rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật

Tại chương trình, các đại biểu cũng thảo luận về công tác rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính. Đại biểu HĐND thành phố Nguyễn Thị Thanh Mai đặt vấn đề, hiện nay nhiều nghị quyết của các địa phương trước khi sáp nhập đang được lựa chọn áp dụng trên địa bàn thành phố mới. Tuy nhiên, các cơ chế chuyển tiếp này chỉ có hiệu lực đến ngày 1/3/2027, do đó cần sớm có phương án xử lý để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Trả lời nội dung này, Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho biết, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đã quy định 3 phương án xử lý sự khác biệt giữa các văn bản của địa phương trước sắp xếp. Cụ thể, có thể tiếp tục duy trì hiệu lực của văn bản trong phạm vi địa phương cũ; lựa chọn một văn bản để áp dụng thống nhất trên địa bàn mới; hoặc ban hành văn bản quy phạm pháp luật mới sau khi rà soát, đánh giá toàn diện.

Theo Giám đốc Sở Tư pháp, việc lựa chọn áp dụng các nghị quyết chuyển tiếp thời gian qua là giải pháp cần thiết nhằm bảo đảm tính liên tục trong quản lý nhà nước, duy trì ổn định các cơ chế, chính sách đang được thực hiện, đồng thời tránh phát sinh khoảng trống pháp lý sau sắp xếp đơn vị hành chính. Đến nay, thành phố đã xử lý được gần 56% số văn bản thuộc diện rà soát và đang tiếp tục hoàn thiện các nội dung còn lại, phấn đấu hoàn thành trong quý III.2026.

Liên quan đến những băn khoăn của địa phương trong việc áp dụng các chính sách đặc thù còn hiệu lực từ trước sáp nhập, Giám đốc Sở Tư pháp khẳng định pháp luật cho phép các văn bản của địa phương cũ tiếp tục được áp dụng cho đến khi có phương án xử lý mới. Tuy nhiên, do một số chính sách liên quan đến ngân sách và trách nhiệm của người thực thi nên vẫn còn tâm lý e ngại trong quá trình triển khai. Sở Tư pháp sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm thực hiện thống nhất trên toàn địa bàn.

Phó Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Trường Nhật Phượng cho biết, thành phố đang triển khai kế hoạch tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ. Việc rà soát nhằm đánh giá toàn diện hệ thống văn bản hiện hành, kịp thời phát hiện các quy định chồng chéo, mâu thuẫn hoặc không còn phù hợp với thực tiễn; đồng thời, góp phần nâng cao chất lượng công tác xây dựng, thi hành pháp luật và khơi thông các nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Bài và ảnh: Hoa Lê