Tiết kiệm điện: Giải pháp cho mùa nắng nóng

Chia sẻ tại tọa đàm, Phó Trưởng phòng Điều độ, Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) Phạm Minh Đức cho biết, năm 2026, El Nino quay trở lại với cường độ mạnh, gây nắng nóng kéo dài, nhiệt độ nhiều nơi lên tới 41°C, khiến nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến.

Theo ông Đức, nắng nóng kéo theo hàng loạt kỷ lục về công suất và sản lượng điện bị phá vỡ. Công suất cực đại toàn quốc đạt khoảng 58.100 MW, sản lượng 1,2 tỷ kWh. Đây là những con số kỷ lục. So với cùng kỳ năm 2025, lượng điện tiêu thụ miền Bắc tăng 25,7%, công suất tăng 27,5%. So với năm 2025, công suất đỉnh ở miền Bắc năm 2026 đã tăng khoảng gần 1.800 MW, gần tương đương với công suất của nhà máy thủy điện Hòa Bình hiện nay. Còn nếu so với công suất cùng kỳ năm 2025, con số đó là gần 6.400 MW, bằng tổng công suất của toàn bộ các thủy điện lớn trên sông Đà bao gồm: Sơn La, Hòa Bình, Lai Châu và Hòa Bình mở rộng, thêm một tổ máy nhiệt điện than công suất lớn ở miền Bắc. Với áp lực như vậy gây ra những áp lực rất lớn cho hệ thống điện và việc vận hành hệ thống điện.

Theo ông Đức, lượng điện tiêu thụ gia tăng chóng mặt kéo theo những thách thức về việc đảm bảo an ninh năng lượng. Cụ thể, trong điều kiện nắng nóng vừa qua của miền Bắc, mặc dù đã huy động tối đa nguồn điện ở khu vực miền Bắc, tuy nhiên vẫn xuất hiện những thời điểm hệ thống miền Bắc thiếu hụt công suất đỉnh. NSMO đã phải liên tục huy động điều tiết hàng ngàn MW từ các nguồn điện từ phía miền Trung, miền Nam truyền tải sang miền Bắc thông qua trục xương sống 500 kV Bắc Nam. NSMO trong giai đoạn vừa qua cũng đã phải liên tục phối hợp với các cấp điều độ hệ thống điện miền cũng như các Tổng công ty để phối hợp đóng cắt các thiết bị tụ bù nhằm nâng cao độ ổn định điện áp cho hệ thống miền Bắc, duy trì ở mức vận hành ổn định và an toàn.

Bên cạnh đó là việc phải đối mặt rủi ro về sự cố của các thiết bị trong giai đoạn vừa qua. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao cũng ảnh hưởng đến việc duy trì vận hành ổn định của các tổ máy nhiệt điện than, dẫn tới một số tổ máy nhiệt điện than có nguy cơ bị sự cố. Nhiệt độ cao cũng dẫn tới nhiệt độ nước làm mát của các tổ máy nhiệt than cũng bị ảnh hưởng, làm giảm công suất đầu ra của các tổ máy. Buộc các tổ máy phải giảm công suất để đảm bảo quy chuẩn yêu cầu kỹ thuật mà Nhà nước đã đề ra.

Ngoài ra, theo ông Đức, việc duy trì truyền tải dòng công suất lớn trong thời gian dài cũng như trong điều kiện nắng nóng gia tăng áp lực cho hệ thống truyền tải. Trong giai đoạn vừa qua, NSMO cũng đã phải huy động tối đa tất cả các nguồn lực điện trên hệ thống để đảm bảo và đáp ứng phụ tải tăng cao cực đoan vừa qua. Bên cạnh các nguồn thủy điện, nhiệt điện than, chúng tôi đã phải huy động các nguồn đắt tiền như: LNG, các tổ máy nhiệt điện chạy dầu DO như Cần Thơ, Thủ Đức, Ô Môn và huy động cả các nhà máy tuabin khí chạy dầu.

Theo Phó Trưởng ban Kinh doanh và mua bán điện, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) Trần Viết Nguyên, tiết kiệm điện và quản lý nhu cầu điện là giải pháp chiến lược quan trọng nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện, nhất là trong các đợt nắng nóng và nguy cơ mất cân bằng cung - cầu điện. Tập đoàn Điện lực Việt Nam xem đây là một trong những giải pháp chiến lược ưu tiên hàng đầu cần phải triển khai. EVN, vừa là đơn vị cung ứng điện cũng vừa dùng điện, nên chúng tôi cũng làm rất tốt vai trò về tuyên truyền tới mọi người dân, khách hàng sử dụng điện về sử dụng các thiết bị điện một cách hiệu quả và tiết kiệm.

Tại tọa đàm, các đại biểu cho rằng, trước áp lực về gia tăng nhu cầu sử dụng điện, hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, trong đó có hoạt động tiết kiệm điện cần phải được triển khai một cách thường xuyên, liên tục và đồng bộ, từ khâu khai thác, sản xuất, truyền tải đến khâu cuối cùng của người sử dụng điện. Để đảm bảo được điều đó, vai trò của cộng đồng và toàn bộ xã hội là rất quan trọng.

Về phía nhà nước, phải ban hành các cơ chế chính sách phù hợp để thúc đẩy hoạt động tiết kiệm năng lượng, tiết kiệm điện.

Về phía doanh nghiệp, phải tuân thủ các quy định đã được hệ thống trong các văn bản quy phạm pháp luật như Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả và các nghị định liên quan để triển khai các hoạt động tại doanh nghiệp, ví dụ như kiểm toán năng lượng, thiết lập các mô hình quản lý năng lượng; và với nguồn lực có thể, cần tập trung đầu tư các giải pháp tiết kiệm năng lượng mang lại hiệu quả cho doanh nghiệp, cũng như góp phần vào mục tiêu chung về sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả, phát triển sạch của quốc gia.

Còn về phía người dân, bằng những hành động của mình hãy tham gia vào các chương trình tiết kiệm điện, tiết kiệm năng lượng, sử dụng điện một cách thông minh và lựa chọn những sản phẩm đã dán nhãn năng lượng hiệu suất cao để giúp cho việc sử dụng năng lượng hiệu quả hơn và góp phần vào chiến lược chung của quốc gia là sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả.

Minh Anh