Đề xuất quy định khoảng cách tuổi tối thiểu khi nhận nuôi con nuôi
Sáng 9/6, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị lấy ý kiến góp ý đối với Hồ sơ dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc chủ trì Hội nghị.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nêu rõ, qua quá trình tổng kết, đánh giá thực tiễn thi hành Luật Nuôi con nuôi trong thời gian qua, có thể thấy việc đề xuất sửa đổi Luật là cần thiết. Đối với các điều kiện nhận nuôi con nuôi, hiện nay có nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục đơn giản hóa thủ tục và nới lỏng điều kiện. Tuy nhiên, Thứ trưởng nêu rõ, cần xác định rõ mục đích của chính sách nuôi con nuôi là bảo đảm lợi ích tốt nhất cho trẻ em, mục tiêu cuối cùng không phải là tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người nhận nuôi, mà là bảo đảm trẻ em được sống trong môi trường gia đình phù hợp, được chăm sóc, giáo dục và phát triển toàn diện. Do đó, các điều kiện về sức khỏe, kinh tế, năng lực pháp lý và các tiêu chí liên quan vẫn cần được duy trì ở mức cần thiết. Bên cạnh các tiêu chí mang tính định lượng, cần nghiên cứu các giải pháp phù hợp để đánh giá động cơ, mục đích và khả năng chăm sóc trẻ của người nhận nuôi, mặc dù đây là những yếu tố khó lượng hóa.
Tại Hội nghị, các đại biểu đánh giá dự thảo Luật lần này đã có nhiều điểm mới tích cực. Theo đó, đề xuất nhiều nội dung liên quan đến khái niệm nuôi con nuôi trong nước và nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài; về hệ quả pháp lý của việc nuôi con nuôi; về quan hệ giữa cha mẹ đẻ và con sau khi cho làm con nuôi…
Bà Phạm Thị Hải Hà, Phó Cục trưởng Cục Bảo trợ Xã hội đánh giá dự thảo Luật lần này đã thể hiện rõ quan điểm lấy trẻ em làm trung tâm, tăng cường trách nhiệm bảo vệ trẻ em và từng bước tiếp cận theo hướng đề cao vai trò của công tác xã hội trong lĩnh vực nuôi con nuôi. Qua các quy định của dự thảo có thể thấy tư duy xây dựng Luật đã có sự thay đổi tích cực theo hướng chú trọng hơn đến yếu tố tâm lý, xã hội và quyền lợi tốt nhất của trẻ em.
Tuy vậy, bà Phạm Thị Hải Hà cho rằng vai trò của công tác xã hội trong quy trình nuôi con nuôi cần được quy định rõ hơn và mang tính bắt buộc, thay vì chỉ dừng lại ở mức hỗ trợ. Bà đề nghị quy định theo hướng người làm công tác xã hội phải tham gia trực tiếp trong toàn bộ quá trình, bao gồm: đánh giá nhu cầu của trẻ em; đánh giá điều kiện của người được nhận làm con nuôi; đánh giá năng lực của người nhận con nuôi; hỗ trợ gia đình trước, trong và sau quá trình nhận nuôi; đồng thời theo dõi, hỗ trợ việc hòa nhập của trẻ sau khi hoàn tất thủ tục nuôi con nuôi. Đồng thời, nghiên cứu quy định UBND cấp xã và cơ quan đại diện được sử dụng người làm công tác xã hội hoặc các cơ sở cung cấp dịch vụ công tác xã hội tại địa phương để thực hiện việc kiểm tra, theo dõi, hỗ trợ tâm lý và đánh giá tình hình phát triển của trẻ em được nhận làm con nuôi.
Cho ý kiến về điều kiện của người nhận con nuôi, bà Nguyễn Phương Lan, Trường Đại học Luật Hà Nội cho biết, dự thảo quy định người nhận con nuôi phải đáp ứng các điều kiện theo pháp luật Việt Nam; đối với người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài còn phải đáp ứng các điều kiện theo pháp luật nơi họ thường trú. Tuy nhiên, một số quy định cụ thể vẫn chưa thật sự rõ ràng. Cụ thể là dự thảo quy định trong trường hợp đặc biệt người nhận con nuôi có thể hơn người được nhận làm con nuôi trên 50 tuổi. Quy định như vậy chưa xác định giới hạn tối đa, do đó cần quy định theo hướng xác định rõ giới hạn tuổi tối đa, bảo đảm tính minh bạch và thống nhất trong thực hiện.
Trên cơ sở đó, bà Lan cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định về khoảng cách tuổi tối thiểu trong các trường hợp nhận con nuôi giữa những người có quan hệ thân thích trong gia đình. Khoảng cách này có thể từ 10 đến 15 tuổi nhằm bảo đảm sự chênh lệch thế hệ và phù hợp với bản chất của quan hệ cha mẹ - con.