Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chủ trì Hội thảo xác minh kết luận thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực nghĩa trang Đô Thành

Cùng dự và chủ trì có các Ủy viên Trung ương Đảng: Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu; Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được.

Tham dự có: Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng; Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Văn Hồi; Chính ủy Quân khu 7, Trung tướng Trần Vinh Ngọc; các nhân chứng lịch sử, chuyên gia, nhà khoa học, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động, đại diện Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh, các câu lạc bộ truyền thống kháng chiến khối vũ trang biệt động và thân nhân các gia đình liệt sĩ hy sinh trong Chiến dịch Mậu Thân 1968.

Hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng luôn là nỗi trăn trở

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà cho biết, lật lại những trang sử hào hùng và bi tráng của dân tộc, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968 mãi là một bản anh hùng ca bất tử; ngay tại nơi chúng ta đang ngồi đây, khu vực Sài Gòn - Gia Định, các lực lượng cách mạng đã vô cùng quả cảm “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, đã tiến công vào mục tiêu trọng yếu tại nội đô Sài Gòn. Trong các trận chiến quyết liệt, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã kiên trung bám trụ và anh dũng hy sinh. Sau các trận giao tranh khốc liệt ấy, chính quyền ngụy đã thu dọn chiến trường, thu gom hài cốt các chiến sĩ và tiến hành chôn cất tập thể.

Sau ngày đất nước thống nhất, từ năm 1978 đến năm 1983, Nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa - Sài Gòn) được giải tỏa, quy hoạch, cải tạo để xây dựng Công viên Lê Thị Riêng. Trong quá trình thi công san lấp, các lực lượng đã phát hiện một số dấu tích và hài cốt liệt sĩ.

Tuy nhiên, quá trình san lấp đã làm thay đổi hoàn toàn địa hình. Năm 1995, các cơ quan chức năng đã nỗ lực tổ chức khảo sát, quy tập, song do hạn chế về phương tiện kỹ thuật chuyên dụng, công nghệ và đặc biệt thiếu hụt thông tin tư liệu nên việc tìm kiếm không đạt kết quả như mong muốn. Nỗi trăn trở ấy vẫn luôn canh cánh trong lòng Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân TP. Hồ Chí Minh nói riêng và Đảng, Nhà nước, Nhân dân nói chung.

Thời gian gần đây, nhiều tài liệu quân sự và kho ảnh của phía Hoa Kỳ liên quan đến trận đánh năm 1968 đã được giải mật, cung cấp cho Việt Nam; kết hợp với dữ liệu lịch sử, sơ đồ quân sự, hình ảnh tư liệu, hồi ức chiến tranh và lời kể của các nhân chứng lịch sử và đặc biệt là sự hỗ trợ tận tâm, cung cấp thông tin trực tiếp từ các nhân chứng lịch sử, như ông Robert Ambrose Connor cùng các cựu chiến binh Mỹ và sự phối hợp với nhóm tình nguyện nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam - Hoa Kỳ cùng Bộ Tư lệnh TP. Hồ Chí Minh đã tận tụy, tâm huyết phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng của Bộ Quốc phòng, nhân chứng từ nhiều bên liên quan để củng cố hồ sơ, với những cơ sở thực tiễn vô cùng quý giá.

“Chúng ta đang thực hiện những ngày tháng cao điểm của Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Chiến dịch đang thôi thúc từng ngày, từng giờ, từng phút, mỗi thông tin được kiểm chứng, mỗi tư liệu được đối chiếu, mỗi ký ức được nhắc lại hôm nay đều mang ý nghĩa rất đặc biệt để mong được đón các Anh hùng trở về cùng đất Mẹ và đồng đội, để lời một ca khúc tha thiết “Về đây các anh ơi, hãy về đây, về nghe mẹ ru, về nghe em hát...” được trở thành hiện thực”, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà xúc động chia sẻ.

Làm sáng tỏ những sự thật lịch sử chưa được giải đáp trọn vẹn

Phó Thủ tướng nêu rõ, đây không chỉ là một hội thảo khoa học mà còn là dịp làm sáng tỏ những sự thật lịch sử còn chưa được giải đáp trọn vẹn, củng cố vững chắc các dữ liệu lịch sử, cơ sở khoa học, pháp lý và thực tiễn để có thể đưa ra một quyết định vô cùng hệ trọng và thiêng liêng.

Đồng thời, thể hiện sâu sắc tình cảm thiêng liêng, đạo lý “đền ơn đáp nghĩa”, lòng biết ơn sâu sắc của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với các Anh hùng liệt sĩ đã cống hiến tuổi trẻ, xương máu và cả cuộc đời mình cho độc lập dân tộc và thống nhất đất nước.

Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng đề nghị, rà soát, đánh giá toàn diện, cẩn trọng, chặt chẽ về lịch sử, khoa học, pháp lý, thực tiễn, bảo đảm tính chính xác, tính liên kết và độ tin cậy của toàn bộ các nguồn thông tin, tài liệu và hồ sơ đã được giải mật.

Thông qua sự đối chiếu và xác minh các dữ liệu lịch sử, các tài liệu giải mật, hồ sơ quân sự từ hai phía và lời kể trực tiếp của các nhân chứng lịch sử để trả lời cho câu hỏi: Với toàn bộ dữ liệu thông tin, chứng cứ lịch sử đã có đủ độ tin cậy, đủ cơ sở thực tiễn để khẳng định tại các điểm được xác định trong khu vực công viên Lê Thị Riêng là nơi chôn cất tập thể các Anh hùng liệt sĩ trong chiến dịch Xuân Mậu Thân năm 1968 hay chưa?

Cùng với đó, làm rõ quy mô, phạm vi, đặc điểm và khả năng tồn tại khu mộ tập thể qua gần 60 năm, theo đó, khi đã có đủ cơ sở khẳng định cần thống nhất phương án thăm dò và khai quật. Đó phải là sự kết hợp giữa phương pháp truyền thống với công nghệ hiện đại. Phải phát huy tối đa hiệu quả của công nghệ radar xuyên đất quét ngầm, kết hợp với hệ thống định vị không ảnh và bản đồ lịch sử các nguồn thông tin dữ liệu và của nhân chứng lịch sử, nhằm bảo đảm công tác tìm kiếm đạt độ chính xác cao nhất.

Từ cơ sở thảo luận trên, cần đề xuất phương án cụ thể để thống nhất cơ chế phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các lực lượng nhằm xác định vị trí tìm kiếm, khai quật, quy tập hài cốt liệt sĩ trên thực địa, bảo đảm khoa học, thận trọng, an toàn tuyệt đối, tỉ mỉ, kỹ lưỡng, đúng quy trình quy định, đáp ứng được mục tiêu thiêng liêng, cao cả, lớn nhất đã đặt ra theo mục tiêu của Chương trình.

+ Trước đó, sáng cùng ngày, tại phường Hòa Hưng, Đoàn công tác do Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 Quốc gia Phạm Thị Thanh Trà làm Trưởng đoàn đã đến dâng hoa, dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng, trước đây là khu vực nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa - Sài Gòn). Đây là khu vực được xác định có liên quan đến thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ trong thời kỳ kháng chiến, cần tiếp tục được xác minh, kết luận.

Tin, ảnh: Hoa Lê