Để nhà ở cho thuê trở thành trụ cột an sinh
Phát triển nhà ở cho thuê là chủ trương lớn được lãnh đạo Đảng, Nhà nước nhiều lần nhấn mạnh và nhận được sự kỳ vọng lớn từ người dân. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu an sinh này, cần một hành lang pháp lý đủ mạnh cùng những chính sách đột phá, khả thi.
Có được nơi an cư đối với người lao động, người thu nhập thấp ở khu đô thị chưa bao giờ là điều dễ dàng. Khi tiền lương chưa đủ để mua nhà, người dân phải thuê trọ, thậm chí phải ở thuê cả ở những nơi mà điều kiện sống không bảo đảm an toàn cho tính mạng và sức khỏe, chưa kể đến sự thiếu hụt về các thiết chế khác.
Trong không khí cởi mở của cuộc đối thoại với các đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam vừa qua, Thủ tướng Lê Minh Hưng bày tỏ: "Cá nhân tôi cũng như lãnh đạo Chính phủ, các bộ, ngành rất chia sẻ với việc phần lớn người lao động hiện đang chưa có nhà ở, phải thuê nhà trong dân với điều kiện cơ sở hạ tầng hạn chế, chật hẹp, giá thành cao...; điều kiện nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần còn thiếu thốn; cơ sở trường học, nhà trẻ cho con em công nhân, người lao động ở xa nơi làm việc. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sự an tâm của người lao động và cũng gián tiếp tác động đến năng suất lao động, hiệu quả công tác".
Nhà ở cho thuê đã được quy định trong Luật Nhà ở 2023 cùng với nhà ở để bán và nhà ở cho thuê mua. Tuy nhiên, phân khúc nhà ở cho thuê thời gian qua phát triển còn hạn chế, trong khi nhu cầu ngày càng lớn, nhất là ở các khu đô thị, khu dân cư gần các khu, cụm công nghiệp. Hệ quả là thị trường nhà ở cho thuê phát triển tự phát, quy mô nhỏ lẻ, thiếu tính chuyên nghiệp. Trong khi đó, các dự án nhà ở cho thuê quy mô lớn, được đầu tư bài bản, có hạ tầng đồng bộ, dịch vụ đầy đủ vẫn còn rất ít.
Một trong những lý do dẫn đến việc phát triển nhà ở cho thuê vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế đó là chúng ta đang thiếu cơ chế pháp lý đủ mạnh để tạo lực hút khuyến khích các doanh nghiệp tham gia. Hiện vẫn chưa hình thành được một hệ thống chính sách đồng bộ dành riêng cho phát triển nhà ở cho thuê. Điều này dẫn đến doanh nghiệp chưa thật sự mặn mà tham gia vào các dự án nhà ở cho thuê.
Nhằm đáp ứng nhu cầu về nhà ở, phát triển nhà ở cho thuê trở thành một trụ cột của chính sách an sinh, trước hết cần thay đổi tư duy từ "khuyến khích" sang "ưu tiên phát triển", đồng thời cần xây dựng hành lang pháp lý riêng cho nhà ở cho thuê. Cần sớm hoàn thiện khung pháp lý theo hướng xác lập rõ địa vị pháp lý của thị trường nhà ở cho thuê như một phân khúc riêng trong thị trường bất động sản. Cần sớm sửa đổi Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản để tạo cơ sở pháp lý quan trọng để phát triển nhà ở cho thuê.
Cần nhấn mạnh rằng, thu hút doanh nghiệp tham gia vào phát triển nhà ở cho thuê không thể bằng chính sách “khuyến khích” chung chung, mà phải bằng chính sách ưu đãi thực sự đủ mạnh, đủ hấp dẫn về đất đai, tín dụng.
Theo đó, các địa phương cần dành tỷ lệ quỹ đất nhất định để phát triển nhà ở cho thuê. Cùng với đó, nhà đầu tư dự án nhà ở cho thuê cần được hưởng các chính sách ưu đãi về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và thủ tục đầu tư cần được đơn giản, đủ thông thoáng. Nhà ở cho thuê, thời gian thu hồi vốn dài, lợi nhuận thấp hơn phát triển nhà ở thương mại, do đó, ngoài chính sách ưu đãi về đất đai, các doanh nghiệp phát triển nhà ở cho thuê cần được hưởng chính sách ưu đãi về lãi suất với gói tín dụng dài hạn. Đi cùng với đó, rất cần xây dựng hành lang pháp lý bảo vệ quyền lợi của người thuê nhà bởi các quy định về tiêu chuẩn chất lượng nhà ở cho thuê, trách nhiệm của chủ đầu tư cũng như cơ chế giải quyết tranh chấp. Ngoài ra, để tăng tính minh bạch của thị trường nhà ở cho thuê, việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở cho thuê là điều cần thiết. Điều này sẽ giúp bảo đảm quyền lợi của người đi thuê cũng như doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở cho thuê.
Phát triển nhà ở cho thuê là một giải pháp chiến lược về an sinh xã hội và phát triển bền vững. Người dân đang kỳ vọng không chỉ vào những định hướng lớn mà còn vào những chính sách cụ thể giúp họ có thể tiếp cận nhà ở phù hợp với khả năng tài chính. Doanh nghiệp cũng đang chờ đợi một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch và đủ hấp dẫn để mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực này. Do đó, việc khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo đột phá về thể chế để huy động nguồn lực đầu tư vào phát triển nhà cho thuê, giúp cho giấc mơ an cư của người dân trở nên dễ dàng tiếp cận hơn.