Luật Khử mặn mới của Chile: Mở ra cơ hội trong và ngoài quốc gia trong lĩnh vực hạ tầng nước

Động thái mới đánh dấu bước ngoặt quan trọng đối với ngành hạ tầng nước của quốc gia Nam Mỹ này. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, hạn hán kéo dài và nhu cầu sử dụng nước ngày càng gia tăng từ các đô thị cũng như ngành khai khoáng, khử mặn nước biển được xem là giải pháp chiến lược nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước trong dài hạn. Việc ban hành luật mới không chỉ tạo ra hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho các dự án mà còn ngay lập tức thu hút sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế đang tìm kiếm cơ hội tham gia vào một thị trường được đánh giá còn nhiều dư địa tăng trưởng.

Theo ông Rafael Palacios, Phó Chủ tịch điều hành Hiệp hội Khử mặn và tái sử dụng nước Chile (Acades), tập đoàn ACWA Power của Ảrập Xêút đã bắt đầu nghiên cứu thị trường Chile ngay sau khi luật được thông qua. Mặc dù hiện chưa có dự án cụ thể nào được công bố, động thái này cho thấy sức hút ngày càng lớn của ngành khử mặn tại Chile đối với các tập đoàn quốc tế. Ông Palacios cho biết, việc luật được ban hành đã tạo ra tín hiệu tích cực cho các doanh nghiệp muốn tìm hiểu cơ hội đầu tư, phát triển và vận hành các dự án khử mặn trong tương lai.

Luật khử mặn sẽ chính thức có hiệu lực sau 18 tháng kể từ ngày được ban hành. Một trong những mục tiêu lớn nhất của bộ luật là tăng cường tính chắc chắn về mặt pháp lý cho các nhà đầu tư, đồng thời giảm đáng kể thời gian xử lý thủ tục hành chính. Trước đây, một dự án khử mặn tại Chile có thể mất tới 11 năm để hoàn thành toàn bộ quy trình xin cấp phép. Theo đánh giá của Acades, hệ thống quy định mới có thể giúp rút ngắn ít nhất một nửa khoảng thời gian này, tạo điều kiện để các dự án được triển khai nhanh hơn và hiệu quả hơn.

Khung pháp lý mới bao gồm nhiều nội dung quan trọng như thiết lập cơ chế nhượng quyền dành riêng cho các dự án khử mặn, xây dựng quy trình cấp phép với thời hạn xử lý rõ ràng, cho phép thiết lập quyền sử dụng đất để xây dựng hệ thống đường ống và hạ tầng liên quan, đồng thời đưa ra các tiêu chí cụ thể cho quá trình đánh giá tác động môi trường. Luật cũng điều chỉnh các quy định về quy hoạch nhằm tạo điều kiện cho việc xây dựng các công trình khử mặn tại cả khu vực đô thị và nông thôn. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ giúp giảm rủi ro pháp lý, nâng cao tính minh bạch và tăng sức hấp dẫn của thị trường đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Kỳ vọng làn sóng đầu tư và bùng nổ các dự án khử mặn

Theo ông Palacios, khi luật đi vào thực thi, Chile nhiều khả năng sẽ chứng kiến sự xuất hiện của nhiều dự án mới cùng với sự tham gia của nhiều nhà phát triển hơn. Không chỉ các công ty hoạt động trong lĩnh vực khử mặn quan tâm đến thị trường này mà các quỹ đầu tư, ngân hàng và các tổ chức tài chính đa phương cũng được kỳ vọng sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc cung cấp nguồn vốn cho các dự án hạ tầng nước quy mô lớn. Điều này có thể tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của toàn ngành trong những năm tới.

Hiện nay Chile có 24 nhà máy khử mặn đang hoạt động, phần lớn phục vụ một mục đích sử dụng riêng biệt. Bên cạnh đó, quốc gia này còn có 55 dự án khác đang được phát triển ở nhiều giai đoạn khác nhau. Một trong những dự án đáng chú ý nhất là Aguas Marítimas (CRAMSA) với tổng vốn đầu tư khoảng 5 tỷ USD. Dự án này vừa nhận được phê duyệt từ Cơ quan Đánh giá môi trường Chile sau 4 năm xem xét hồ sơ.

Dự án CRAMSA thuộc sáng kiến Aguas Marítimas sẽ xây dựng một nhà máy khử mặn bằng công nghệ thẩm thấu ngược gần thành phố Antofagasta. Nhà máy dự kiến đạt công suất khoảng 700.000 mét khối nước mỗi ngày nhằm phục vụ cả nhu cầu sinh hoạt và sản xuất công nghiệp. Theo kế hoạch, cơ sở này sẽ xử lý khoảng 8.000 lít nước biển mỗi giây, trở thành một trong những dự án hạ tầng nước lớn nhất tại Chile. Ngoài Antofagasta, nhiều dự án đa mục tiêu khác cũng đang được triển khai tại các khu vực như Atacama, Coquimbo và Valparaíso.

Một xu hướng nổi bật của ngành khử mặn tại Chile hiện nay là sự phát triển của các hệ thống cấp nước dùng chung cho nhiều khách hàng, thay vì chỉ phục vụ một đơn vị riêng lẻ. Theo Acades, các dự án có khả năng cung cấp nước cho nhiều đối tượng thông qua hạ tầng chung đang có cơ hội phát triển lớn hơn trong bối cảnh luật mới được ban hành. Mô hình này không chỉ giúp tối ưu hóa chi phí đầu tư mà còn tăng hiệu quả khai thác công trình, giảm rủi ro tài chính và nâng cao khả năng huy động vốn từ các tổ chức tài chính quốc tế.

Cơ hội cung cấp nước cho ngành khai khoáng Argentina

Bên cạnh nhu cầu trong nước, Acades cũng nhìn thấy cơ hội lớn từ thị trường Argentina, nơi ngành khai khoáng đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh. Hiện danh mục các dự án khai thác đồng đang phát triển tại Argentina có tổng vốn đầu tư lên tới 41,684 tỷ USD với 7 dự án lớn đang được triển khai. Trong số đó, khu khai thác Vicuña là dự án nổi bật nhất với tổng vốn đầu tư khoảng 18 tỷ USD và được phát triển theo ba giai đoạn.

Theo ông Palacios, các dự án khai thác đồng nằm gần dãy Andes sẽ cần những nguồn cung nước ổn định và bền vững khi mở rộng hoạt động trong tương lai. Trong bối cảnh đó, nước khử mặn từ Chile có thể trở thành giải pháp cạnh tranh nhờ khoảng cách địa lý thuận lợi giữa bờ biển Thái Bình Dương và các khu vực khai khoáng nằm trên vùng núi cao. Chile cũng đã có kinh nghiệm đáng kể trong việc xây dựng các hệ thống đường ống vận chuyển nước lên độ cao lớn để phục vụ ngành khai khoáng.

Tuy nhiên, để biến tiềm năng này thành hiện thực, hai quốc gia sẽ cần xây dựng các cơ chế hợp tác song phương mới. Những thỏa thuận này sẽ phải giải quyết nhiều vấn đề liên quan đến quy định pháp lý, môi trường, logistics và thương mại, vượt xa phạm vi của các hiệp định thuế hiện hành. Nếu được triển khai thành công, mô hình cung cấp nước xuyên biên giới có thể mở ra một thị trường hoàn toàn mới cho ngành khử mặn của Chile.

Dù luật đã được thông qua, nhiều chuyên gia cho rằng giai đoạn quan trọng nhất vẫn nằm ở quá trình xây dựng các quy định hướng dẫn thực thi. Chính phủ Chile có thời hạn 1 năm để hoàn thiện các văn bản bổ sung nhằm làm rõ các khía cạnh vận hành của luật mới. Những quy định này sẽ đóng vai trò quyết định trong việc hiện thực hóa các mục tiêu về thu hút đầu tư, đẩy nhanh tiến độ dự án và tạo ra môi trường phát triển ổn định cho ngành khử mặn.

Song song với việc triển khai luật mới, Acades cũng đang thúc đẩy xây dựng khung pháp lý riêng cho các dự án tái sử dụng nước thải. Hiệp hội cho rằng đây sẽ là nguồn nước chiến lược bổ sung cho khử mặn trong nỗ lực tăng cường an ninh nguồn nước quốc gia. Với nhu cầu sử dụng nước tiếp tục tăng cao và các điều kiện tự nhiên ngày càng khắc nghiệt, Luật Khử mặn mới được kỳ vọng là nền tảng quan trọng giúp Chile không chỉ giải quyết những thách thức trong nước mà còn từng bước khẳng định vai trò trung tâm hạ tầng nước của khu vực Nam Mỹ.

Thái Anh