Cơ hội bứt phá cho game Việt
Vượt qua định kiến giải trí đơn thuần, game Việt đang dần khẳng định vị thế là ngành công nghiệp văn hóa có giá trị kinh tế cao, đóng góp cho xuất khẩu, đồng thời mang sứ mệnh quảng bá văn hóa và gia tăng sức mạnh mềm quốc gia.
Hội tụ điều kiện thuận lợi để bứt phá
Tại tọa đàm công bố Báo cáo “Ngành game Việt Nam: hoàn thiện cơ chế quản lý nhằm khơi thông tiềm năng phát triển” ngày 5/6, các chuyên gia nhận định, trò chơi điện tử trực tuyến (game online) đã vượt xa phạm vi của một sản phẩm giải trí đơn thuần để trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế số.
Theo ông Nguyễn Minh Đức, Quản lý chính sách công, Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN, tác giả chính của Báo cáo, với đặc trưng dựa trên tri thức, chi phí phân phối thấp, game online có khả năng mở rộng quy mô nhanh chóng, cho phép tiếp cận thị trường quốc tế gần như tức thời, từ đó hình thành một lĩnh vực xuất khẩu số có giá trị gia tăng cao.
Tại Việt Nam, ngành game online đang hội tụ các điều kiện thuận lợi để bứt phá, bao gồm lực lượng lao động công nghệ trẻ, năng động và quy mô thị trường nội địa lớn. Sau hơn hai thập niên phát triển, hệ sinh thái game Việt Nam đã hình thành tương đối đầy đủ, từ khâu phát triển, sản xuất, phát hành đến thương mại hóa sản phẩm. Những yếu tố này cho thấy tiềm năng để ngành game trở thành trụ cột của nền kinh tế số Việt Nam.
Việt Nam hiện là một trong những thị trường game tăng trưởng nhanh nhất trên thế giới. Năm 2024, doanh thu ngành đạt 525 triệu USD, đứng thứ 5 toàn cầu với tốc độ tăng trưởng gấp 2,5 lần thế giới. Dự báo, quy mô thị trường sẽ đạt hơn 1,6 tỷ USD vào năm 2025, và khoảng 2,4 tỷ USD vào năm 2029 (Tiktok, Sensor Tower).
Tuy nhiên, thực tế đang tồn tại nghịch lý đáng suy ngẫm. Việt Nam trong nhóm quốc gia hàng đầu thế giới về sản lượng trò chơi, nhưng có tới 85% trò chơi G1 (trò chơi điện tử có sự tương tác giữa nhiều người chơi với nhau đồng thời thông qua hệ thống máy chủ trò chơi của doanh nghiệp) phát hành hợp pháp tại Việt Nam lại có xuất xứ từ nước ngoài. Một số doanh nghiệp nội địa có xu hướng "di cư pháp lý" sang các quốc gia láng giềng để tìm kiếm môi trường vận hành linh hoạt hơn...
Nguyên nhân được cho là do thủ tục kéo dài về thời gian gây ra độ trễ hành chính lớn, giảm tính linh hoạt của doanh nghiệp trong việc ra mắt và nâng cấp sản phẩm của nhà cung cấp. Doanh nghiệp nội gặp bất lợi trong cạnh tranh trước các doanh nghiệp, sản phẩm xuyên biên giới...
Định hình game Việt trên thị trường thế giới
Trước tiềm năng của ngành game, Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã đưa phần mềm và trò chơi giải trí vào nhóm 10 ngành công nghiệp văn hóa. Chiến lược đặt mục tiêu doanh thu công nghiệp trò chơi điện tử trong nước đạt khoảng 25.000 tỷ đồng vào năm 2030, đồng thời định hướng phát triển các sản phẩm có khả năng xuất khẩu và lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới.
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam cũng xác định tập trung phát triển có trọng tâm, trọng điểm một số lĩnh vực công nghiệp văn hóa, như trò chơi điện tử; xuất khẩu sản phẩm - dịch vụ văn hóa có sức cạnh tranh toàn cầu (gồm cả trò chơi điện tử) là một trong những biện pháp để chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa, góp phần gia tăng sức mạnh mềm quốc gia. Đặc biệt, Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam đã đề cập cơ chế ưu đãi đối với các tổ chức, cá nhân đầu tư làm trò chơi điện tử trên mạng có nội dung giáo dục, tuyên truyền, quảng bá giá trị văn hóa, lịch sử Việt Nam…
Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Thị Thanh Huyền cho rằng, đây là thời điểm cần chuyển đổi tư duy từ quản lý một ngành dịch vụ sang phát triển một ngành công nghiệp nội dung số có giá trị gia tăng cao. Bên cạnh thành tích về số lượng trò chơi hay lượt tải, cần có những tựa game có khả năng kể câu chuyện Việt Nam một cách hấp dẫn, hiện đại và đủ sức chạm tới người chơi trên toàn thế giới.
Việt Nam đang sở hữu một lợi thế mà không phải quốc gia nào cũng có: kho tàng di sản văn hóa, lịch sử và văn học dân gian vô cùng phong phú. Trên thực tế, đã có nhiều doanh nghiệp trong nước nghiên cứu sử liệu, tìm hiểu văn hóa dân gian để xây dựng các dự án game đậm bản sắc Việt. Dù con đường này còn nhiều thách thức, nhưng đó là hướng đi nhận được sự quan tâm ngày càng lớn từ cộng đồng phát triển game.
Để phát triển ngành game, Việt Nam sẽ tập trung vào 3 vấn đề lớn. Thứ nhất, hoàn thiện thể chế theo hướng vừa tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm môi trường phát triển lành mạnh và cạnh tranh công bằng giữa các doanh nghiệp. Thứ hai, thúc đẩy phát triển ngành game như ngành công nghiệp nội dung số trọng điểm, đưa Việt Nam ra thế giới từ các các sản phẩm game lồng ghép yếu tố văn hóa lịch sử, cảm xúc đời thường và bản sắc dân tộc. Thứ ba, tăng cường bảo vệ người chơi, đặc biệt là trẻ em trên môi trường mạng, bảo đảm dữ liệu an toàn cá nhân, kiểm soát hiệu quả game lậu, game cờ bạc và các nội dung độc hại xuyên biên giới, xây dựng môi trường game an toàn, văn minh, lành mạnh.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang nghiên cứu sửa Nghị định số 147/2024/NĐ-CP về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng, nhằm cụ thể hóa các định hướng trên. Nghị định được sửa theo hướng có các quy định cụ thể nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, có chính sách ưu tiên cụ thể về sản xuất, phát hành game Việt…
Các giải pháp về cơ chế chính sách và nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp trong ngành được kỳ vọng sẽ đưa Việt Nam không chỉ là một trung tâm sản xuất và xuất khẩu game, mà còn tạo ra những sản phẩm mang bản sắc riêng, kể được những câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ của công nghệ và sáng tạo.