Hải quan ASEAN thông qua Tuyên bố chung, thúc đẩy tạo thuận lợi thương mại và chuyển đổi số hải quan

Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN lần thứ 35 diễn ra từ ngày 2 - 4/6 tại Phnom Penh (Campuchia) dưới sự chủ trì của Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan và Thuế gián thu Campuchia, với sự tham dự của cơ quan hải quan 11 quốc gia thành viên ASEAN cùng Ban Thư ký ASEAN. Đây cũng là lần đầu tiên Timor-Leste tham dự hội nghị với tư cách thành viên chính thức của ASEAN.

Tại hội nghị, các đại biểu bày tỏ quan ngại trước những diễn biến phức tạp tại khu vực Trung Đông đang tác động tiêu cực đến thương mại quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu. Các Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN khẳng định quyết tâm tăng cường phối hợp nhằm nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng khu vực, bảo đảm lưu thông thông suốt hàng hóa thiết yếu, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và mở rộng hợp tác với các đối tác bên ngoài thông qua cơ chế Một cửa ASEAN.

Hội nghị ghi nhận những kết quả tích cực trong triển khai Thỏa thuận công nhận lẫn nhau về Doanh nghiệp ưu tiên (AEO) trong ASEAN và khuyến khích các quốc gia thành viên sớm hoàn tất việc thực thi thỏa thuận nhằm tạo thuận lợi cho thương mại nội khối. ASEAN cũng thống nhất thúc đẩy đàm phán Thỏa thuận công nhận lẫn nhau về Doanh nghiệp ưu tiên với Trung Quốc, hướng tới ký kết trong năm 2027.

Về kết nối khu vực, hội nghị hoan nghênh việc mở rộng Hệ thống quá cảnh hải quan ASEAN lên 7 quốc gia thành viên tham gia, đồng thời thống nhất triển khai thí điểm vận tải đường sắt áp dụng Hệ thống quá cảnh hải quan ASEAN giữa Malaysia, Thái Lan và Lào vào cuối năm 2026. ASEAN cũng sẽ nghiên cứu khả năng kết nối hệ thống này với Trung Quốc nhằm tận dụng hiệu quả các cơ hội từ Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc.

Một trong những nội dung quan trọng được hội nghị thông qua là Lộ trình xây dựng Một cửa ASEAN thế hệ mới (ASEAN Single Window 2.0) giai đoạn 2026 - 2030. Lộ trình hướng tới mở rộng trao đổi điện tử các chứng từ thương mại trong ASEAN và với các đối tác bên ngoài khu vực, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm thời gian thông quan và chi phí cho doanh nghiệp.

Hội nghị cũng hoan nghênh việc hoàn tất đàm phán Hiệp định khung về Kinh tế số ASEAN, dự kiến được ký kết tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49. Hiệp định được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng để cơ quan hải quan các nước đẩy mạnh số hóa quy trình nghiệp vụ, thúc đẩy thương mại không giấy tờ, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Bên cạnh đó, các Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN ghi nhận những kết quả tích cực từ Chiến dịch kiểm soát hải quan chung lần thứ 3, góp phần tăng cường hợp tác trong phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và gian lận xuất xứ hàng hóa. Hội nghị cũng nhấn mạnh vai trò của hải quan xanh, kinh tế tuần hoàn, trung hòa carbon và sự tham gia tích cực của khu vực tư nhân trong tiến trình hiện đại hóa hải quan.

Các đại biểu đánh giá cao sự hỗ trợ của cơ quan hải quan các nước đối tác như Úc, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc trong việc chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật và triển khai các hoạt động hợp tác chuyên môn. Đồng thời, khẳng định tiếp tục tăng cường trao đổi thông tin, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và xây dựng môi trường thương mại minh bạch, thuận lợi và an toàn hơn trong khu vực.

Cùng với việc thông qua Tuyên bố chung, Phó Cục trưởng Cục Hải quan, Trưởng đoàn Hải quan Việt Nam Lưu Mạnh Tưởng khẳng định Hải quan Việt Nam sẽ tiếp tục chủ động, tích cực phối hợp triển khai các sáng kiến hợp tác trong ASEAN cũng như với các đối tác quốc tế về doanh nghiệp ưu tiên, quá cảnh hải quan, Một cửa ASEAN, kiểm soát hải quan, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hải quan xanh và phòng, chống rửa tiền, góp phần xây dựng môi trường thương mại thuận lợi, minh bạch và bền vững trong khu vực.

Cao Linh