Góp ý dự thảo Luật Đô thị đặc biệt: Kỳ vọng đột phá thể chế, khơi thông nguồn lực cho thành phố Hồ Chí Minh

Bước đột phá lớn về thể chế

Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Trường Nhật Phượng cho biết, trong tiến trình xây dựng và phát triển thành phố Hồ Chí Minh, thể chế luôn được xác định là nguồn lực đặc biệt quan trọng, giữ vai trò dẫn dắt và tạo động lực cho sự phát triển nhanh, bền vững. Thực tiễn triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù thời gian qua cho thấy những đổi mới về thể chế đã góp phần khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đô thị và củng cố vai trò đầu tàu kinh tế của thành phố.

Theo Phó Chủ tịch HĐND thành phố, trên cơ sở tổng kết quá trình thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù; đánh giá kết quả bước đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cùng với sự quan tâm, chỉ đạo của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang được nghiên cứu, hoàn thiện với kỳ vọng trở thành nền tảng thể chế quan trọng, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, ổn định và mang tính đột phá cho thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới.

Chính vì vậy, việc lắng nghe các ý kiến góp ý từ thực tiễn được xem là một trong những cơ sở quan trọng tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét. “Những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm và xuất phát từ thực tiễn hoạt động của các đại biểu sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo luật, góp phần xây dựng một đạo luật đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố trong thời gian tới”, Phó Chủ tịch HĐND thành phố nhấn mạnh.

Đồng tình với sự cần thiết của việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, nhiều đại biểu HĐND thành phố cho rằng đây sẽ là bước đột phá lớn về thể chế, tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho thành phố Hồ Chí Minh phát triển trong giai đoạn mới.

Phát biểu tại hội nghị, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Bình Quới Đỗ Thị Minh Quân nhận định, sau thời gian triển khai các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 98 và Nghị quyết 260 nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo ra khuôn khổ pháp lý toàn diện, lâu dài và có tính ổn định cao hơn cho thành phố.

Cùng quan điểm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch thành phố Phạm Ngọc Hải cho rằng, dự thảo luật đang tạo ra sự quan tâm và kỳ vọng rất lớn từ cộng đồng doanh nghiệp. Theo đại biểu, sau giai đoạn vận hành theo các cơ chế thí điểm, doanh nghiệp mong muốn thành phố có một nền tảng thể chế ổn định, lâu dài và có tính dự báo cao để yên tâm hoạch định chiến lược đầu tư.

Trên cơ sở đó, đại biểu Phạm Ngọc Hải đề xuất dự thảo luật cần tiếp tục thể chế hóa đầy đủ tinh thần Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới. Qua đó, tạo không gian phát triển mới và động lực tăng trưởng dài hạn cho thành phố.

Đề xuất hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền

Góp ý về cơ chế áp dụng pháp luật trong dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, đại biểu Đỗ Thị Minh Quân bày tỏ băn khoăn đối với quy định cho phép HĐND thành phố quyết định áp dụng cơ chế, chính sách “ưu đãi hoặc thuận lợi hơn” trong trường hợp văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan Trung ương được ban hành sau khi Luật Đô thị đặc biệt có hiệu lực.

Theo đại biểu, khái niệm “thuận lợi hơn” hiện vẫn mang tính định tính, có thể dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các chủ thể liên quan, từ đó phát sinh vướng mắc trong quá trình áp dụng pháp luật. Vì vậy, đại biểu đề xuất quy định theo hướng làm rõ đây là các cơ chế, chính sách “ưu đãi hoặc thuận lợi hơn cho TP. Hồ Chí Minh”. Đồng thời, HĐND thành phố được quyết định áp dụng đối với các nội dung thuộc phạm vi được phân quyền; những vấn đề vượt thẩm quyền hoặc có tác động đến chính sách quốc gia, cần báo cáo Chính phủ hoặc Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.

Đại biểu Đỗ Thị Minh Quân cũng nhận định, dự thảo luật đã đề xuất nhiều cơ chế đột phá nhằm tăng quyền tự chủ cho đô thị đặc biệt. Tuy nhiên, cùng với việc trao thêm thẩm quyền cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố, cần tính toán đầy đủ nguồn lực và cơ chế tổ chức thực hiện để bảo đảm các quyền hạn mới được vận hành hiệu quả trong thực tiễn.

Đồng tình với định hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Ngọc Văn cho rằng, dự thảo cần làm rõ hơn cơ chế tham mưu và trách nhiệm của các cơ quan trong quá trình HĐND thành phố thực hiện các thẩm quyền mới được giao, nhất là đối với các lĩnh vực chuyên môn sâu như quy hoạch, kiến trúc và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Đánh giá dự thảo luật đã đề cập nhiều nội dung liên quan đến việc phân cấp, phân quyền mạnh cho thành phố, tuy nhiên theo Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ Nguyễn Anh Tuấn, kinh nghiệm quản trị các thành phố cực lớn trên thế giới cho thấy, đô thị đặc biệt cần được trao thẩm quyền tích hợp theo dự án, theo không gian phát triển và theo vùng chức năng đô thị, thay vì phân tán theo từng nhóm quy định chuyên ngành.

Cách tiếp cận này giúp tháo gỡ những vướng mắc từ “bẫy xung đột văn bản”, khắc phục tính “xơ cứng” của các luật chuyên ngành; đồng thời, chuyển từ tư duy “quản lý chuyên ngành” sang “quản trị phát triển”, tức quản trị theo không gian phát triển, vùng chức năng hoặc theo dự án, xem toàn bộ khu vực như một hệ sinh thái có mục tiêu rõ ràng và phát huy bản chất tích hợp của đô thị đặc biệt.

Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch thành phố Hồ Chí Minh Phạm Ngọc Hải cho rằng, việc trao thêm thẩm quyền cho thành phố và phân định rõ trách nhiệm giữa Trung ương với địa phương sẽ góp phần giảm cơ chế “xin - cho”, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả điều hành và cải thiện môi trường đầu tư. Đây cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế và củng cố vai trò đầu tàu kinh tế của thành phố.

Hoa Lê