TP. Hồ Chí Minh: Lên phương án khai thác thương mại các nhà ga Metro số 1

Khai thác hiệu quả không gian thương mại các nhà ga Metro

Theo Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, tuyến đường sắt đô thị số 1 đã chính thức đưa vào khai thác phục vụ người dân từ ngày 22/12/2024. Sau thời gian vận hành ổn định, việc khai thác các không gian thương mại, dịch vụ và quảng cáo tại các nhà ga được xem là yêu cầu cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng công trình, gia tăng tiện ích phục vụ hành khách và tạo thêm nguồn thu cho ngân sách thành phố.

Tuy nhiên, việc khai thác các không gian này sẽ không được thực hiện riêng lẻ theo từng vị trí mà được xây dựng theo một phương án tổng thể, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu phát triển dịch vụ và yêu cầu vận hành an toàn của hệ thống metro.

Theo Sở Xây dựng, các khu vực dự kiến đưa vào khai thác đều nằm trong công trình đường sắt đô thị đang vận hành. Do đó, mọi phương án đều phải được rà soát đồng bộ về an toàn chạy tàu, phòng cháy chữa cháy, thoát hiểm, an ninh trật tự, luồng di chuyển hành khách cũng như các khu vực kỹ thuật trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt.

UBND TP. Hồ Chí Minh cũng đã chấp thuận chủ trương xây dựng phương án quản lý, sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng tuyến Metro số 1 để cung cấp dịch vụ. Theo đó, Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 được giao trực tiếp tổ chức quản lý, sử dụng các tài sản này.

Phạm vi khai thác bao gồm các mặt bằng thương mại, dịch vụ trong khu vực nhà ga; các vị trí quảng cáo tại nhà ga, khu vực cầu cạn và một số không gian phụ trợ khác. Các hạng mục phục vụ trực tiếp cho công tác vận hành, chạy tàu và bảo đảm an toàn hệ thống sẽ không thuộc phạm vi khai thác thương mại.

Hiện nay, Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 đang xây dựng dự thảo phương án khai thác, đồng thời lấy ý kiến các cơ quan liên quan để hoàn thiện trước khi trình UBND TP. Hồ Chí Minh xem xét, phê duyệt.

Hướng tới cơ chế khai thác thống nhất toàn mạng lưới ga Metro

Theo Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, hiện chưa có cơ sở để xác định cụ thể nguồn thu từ hoạt động khai thác thương mại tại các nhà ga Metro số 1 do phương án chi tiết chưa được phê duyệt.

Việc tính toán nguồn thu sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như diện tích khai thác, vị trí mặt bằng, loại hình dịch vụ, giá dịch vụ, phương thức lựa chọn đơn vị thuê và thời gian khai thác thực tế.

Trong giai đoạn đầu, toàn bộ số tiền thu được từ hoạt động cung cấp dịch vụ sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng tuyến Metro số 1 sẽ được nộp vào ngân sách TP. Hồ Chí Minh. Đây sẽ là cơ sở để thành phố theo dõi, đánh giá hiệu quả khai thác và nghiên cứu mở rộng mô hình trong thời gian tới.

Sở Xây dựng cho biết hiện đã có đầy đủ cơ sở pháp lý để triển khai xây dựng phương án khai thác. Trong đó có Nghị định số 15/2025/NĐ-CP về quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt; Nghị định số 99/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông cùng các văn bản pháp luật liên quan.

Từ thực tiễn triển khai tại Metro số 1, TP. Hồ Chí Minh cũng định hướng xây dựng cơ chế khai thác chung cho các tuyến đường sắt đô thị trong tương lai. Theo đó, các nội dung về phạm vi khai thác, loại hình dịch vụ, yêu cầu an toàn vận hành, phòng cháy chữa cháy, mỹ quan đô thị, phương thức xác định giá dịch vụ, lựa chọn đơn vị thuê và quản lý nguồn thu sẽ được nghiên cứu, đánh giá toàn diện.

Trên cơ sở đó, Sở Xây dựng sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu UBND TP. Hồ Chí Minh xây dựng cơ chế thống nhất về khai thác thương mại, dịch vụ tại các nhà ga metro. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm phát huy hiệu quả đầu tư hệ thống đường sắt đô thị, tạo nguồn thu bổ sung cho ngân sách và từng bước hình thành mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng theo định hướng của thành phố.

Thạc Hiếu