Thúc đẩy kinh tế số phát triển thực chất, hướng tới đóng góp bền vững vào GRDP địa phương

Tham dự có lãnh đạo Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới; Viện Thông tin Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; các chuyên gia, nhà nghiên cứu trong và ngoài tỉnh; đại diện các sở, ngành, đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh cùng đại diện các phường Thành Vinh, Vinh Phú, Vinh Lộc và Vinh Hưng.

Theo thông tin tại hội thảo, giai đoạn 2020 – 2025, kinh tế số Nghệ An có bước tăng trưởng tích cực, từng bước trở thành động lực phát triển mới của kinh tế địa phương. Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP tăng từ 6,63% (năm 2020) lên 8,4% (năm 2025), tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 7,35%/năm.

Cơ cấu kinh tế số của tỉnh chuyển dịch theo hướng tích cực, giảm dần phụ thuộc vào ngành viễn thông truyền thống, đồng thời gia tăng tỷ trọng ở nhóm sản xuất linh kiện điện tử, máy tính, quang học – đạt 34,28% vào năm 2025, gắn với làn sóng thu hút đầu tư FDI công nghệ cao. Hiện Nghệ An đứng thứ hai khu vực Bắc Trung Bộ về quy mô tỷ trọng kinh tế số.

Bên cạnh kết quả đạt được, nhiều ý kiến tại hội thảo cũng chỉ ra những khó khăn, thách thức đặt ra đối với phát triển kinh tế số của tỉnh. Theo đó, do đặc thù địa hình phân hóa, hạ tầng số tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa chưa đồng bộ; tình trạng “lõm sóng” vẫn còn xảy ra ở một số địa bàn. Cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ, ưu đãi vốn và đào tạo lao động số chất lượng cao chưa thực sự đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp tư nhân - chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa, chiếm khoảng 99% - đang đối mặt với khó khăn về nguồn vốn và nhân lực số chuyên trách. Việc đưa các sản phẩm đặc trưng của tỉnh lên các sàn thương mại điện tử quốc tế vẫn gặp nhiều rào cản kỹ thuật.

Các tham luận tại hội thảo cũng tập trung phân tích những yếu tố tác động đến phát triển kinh tế số của Nghệ An như cạnh tranh công nghệ lõi trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, 5G; xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu; áp lực chuyển dịch xanh; cùng các thách thức về già hóa dân số và rủi ro thiên tai.

Theo PGS.TS Hồ Thị Hiền, Trường Đại học Nghệ An, Nghệ An cần chuyển trọng tâm từ triển khai chuyển đổi số sang tạo giá trị kinh tế số thực chất. Đến năm 2030, kinh tế số cần được đánh giá không chỉ bằng mức độ ứng dụng công nghệ, mà còn bằng năng suất, doanh thu, khả năng mở rộng thị trường, đổi mới mô hình kinh doanh, năng lực cạnh tranh, tính bao trùm và tính bền vững.

Từ thực tiễn đó, hội thảo đề xuất nhiều nhóm giải pháp nhằm định hình chiến lược phát triển kinh tế số Nghệ An đến năm 2030. Trong đó, trọng tâm là thống nhất mô hình và phương hướng chuyển đổi số trong toàn tỉnh; hoàn thiện thể chế quản lý kinh tế số; khuyến khích phát triển các mô hình kinh doanh mới và dịch vụ sáng tạo dựa trên nền tảng công nghệ số và dữ liệu lớn.

Cùng với đó là đầu tư kết cấu hạ tầng số đồng bộ, hiện đại; phát triển hệ sinh thái số và cơ sở dữ liệu lớn; thúc đẩy doanh nghiệp, hộ kinh doanh chuyển đổi số sâu hơn; phát triển nguồn nhân lực số có tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng với môi trường công nghệ liên tục thay đổi. Hội thảo cũng nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên đào tạo đội ngũ lập trình viên, xây dựng môi trường đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp; phát triển kinh tế số ở một số ngành, lĩnh vực trọng điểm; thúc đẩy tài chính số, thanh toán số và dịch vụ số theo hướng bao trùm.

Trình bày kịch bản phát triển kinh tế số Nghệ An đến năm 2030, GS.TS Trần Thọ Đạt nhấn mạnh 3 định hướng chiến lược cốt lõi gồm: Dịch chuyển trọng lực kinh tế từ dịch vụ viễn thông tiêu dùng sang lõi công nghiệp số, thúc đẩy sản xuất thông minh và điện tử; hiện đại hóa hạ tầng số thông qua xây dựng hệ sinh thái dữ liệu tập trung cấp tỉnh, cấp vùng đạt tiêu chuẩn Tier III, phủ sóng 5G tại các khu công nghiệp trọng điểm; thúc đẩy chuyển đổi số thực chất trong doanh nghiệp, hướng tới nâng tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng nền tảng số đạt 70 – 80%, đồng thời ứng dụng IoT và Blockchain trong phát triển nông nghiệp thông minh.

Theo GS.TS Trần Thọ Đạt, việc triển khai đồng bộ các định hướng này ngay từ giai đoạn “xây nền” sẽ tạo nền tảng quan trọng để Nghệ An bứt phá, hướng tới trở thành trung tâm công nghệ lõi của khu vực Bắc Trung Bộ vào năm 2030.

Phan Diệp