Từ Shangri-La, thế giới thấy vị thế mới của Việt Nam

Từ vị thế quốc gia đến dấu ấn của người đứng đầu

- Xin cảm ơn Đại sứ Phạm Quang Vinh đã nhận trả lời phỏng vấn của Báo Đại biểu Nhân dân. Thưa Đại sứ, việc lần đầu tiên người đứng đầu Đảng, Nhà nước ta có bài phát biểu quan trọng tại một diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực có ý nghĩa như thế nào đối với vị thế, uy tín quốc tế của đất nước?

- Trước hết phải thấy rằng Đối thoại Shangri-La là diễn đàn hàng đầu về an ninh, quốc phòng và đối ngoại của khu vực, nơi các nhà lãnh đạo và hoạch định chính sách cấp cao trao đổi về hòa bình, phát triển và hợp tác. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam được mời phát biểu dẫn đề mang nhiều ý nghĩa quan trọng.

Thứ nhất, điều đó phản ánh vị thế và uy tín ngày càng cao của Việt Nam. Cộng đồng quốc tế có niềm tin rằng Việt Nam có thể đóng góp những giá trị mang tính xây dựng cho khu vực và thế giới.

Thứ hai, trong bối cảnh địa chính trị thế giới đang phân cực, phân mảnh và cạnh tranh gay gắt, Việt Nam vẫn kiên trì đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế. Việt Nam có khả năng duy trì quan hệ tốt với các nước lớn và ứng phó hiệu quả với những tác động từ cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc. Đây là kinh nghiệm mà nhiều quốc gia quan tâm.

Thứ ba, lời mời này cũng thể hiện sự đánh giá cao đối với tầm nhìn của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những định hướng mạnh mẽ về phát triển đất nước và hội nhập quốc tế.

Có thể nói, đây là sự cộng hưởng giữa vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), khu vực và quốc tế với tầm nhìn chiến lược của người đứng đầu Đảng, Nhà nước. Lời mời phát biểu dẫn đề là sự ghi nhận đối với một Việt Nam mới và một nhà lãnh đạo có tầm nhìn chiến lược.

Hòa bình và lòng tin chiến lược không thể chỉ chờ đợi mà phải cùng kiến tạo

- Trong bài phát biểu dẫn đề, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh thông điệp về đối thoại, hợp tác, xây dựng lòng tin và tôn trọng luật pháp quốc tế. Đại sứ đánh giá những thông điệp này phản ánh như thế nào cách tiếp cận của Việt Nam trước những biến động ngày càng phức tạp của môi trường an ninh khu vực và thế giới?

- Những thông điệp trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm xuất phát từ khát vọng của Việt Nam, đồng thời cũng là mối quan tâm hàng đầu của thế giới hiện nay: làm thế nào để duy trì môi trường hòa bình, hợp tác và phát triển.

Chủ đề xuyên suốt bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là chủ động kiến tạo hòa bình, ổn định và phát triển cho khu vực.

Bài phát biểu trước hết đưa ra nhận diện về bối cảnh thế giới với những biến động sâu sắc mang tính thời đại, thể hiện qua ba cuộc khủng hoảng lớn: khủng hoảng về trật tự quốc tế, khủng hoảng về mô hình phát triển và khủng hoảng về lòng tin chiến lược.

Tuy nhiên, điều quan trọng là không chỉ nhận diện thách thức mà còn phải nhìn thấy không gian hợp tác để chủ động kiến tạo hòa bình. Hòa bình, an ninh và phát triển không tự nhiên xuất hiện mà cần sự chung tay xây dựng của các quốc gia.

Để làm được điều đó, có hai yếu tố đặc biệt quan trọng.

Một là duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, trong đó mọi quốc gia, bất kể lớn hay nhỏ, đều cùng tồn tại hòa bình, tôn trọng lẫn nhau và cùng có lợi trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Hai là xây dựng và củng cố lòng tin chiến lược. Trong bối cảnh hiện nay, những nghi kỵ và đứt gãy lòng tin có thể dẫn tới hiểu lầm, tạo ra vòng xoáy đối đầu. Vì vậy, xây dựng lòng tin chiến lược là yêu cầu rất cấp thiết.

Bài phát biểu cũng đề cập đến những thách thức mới nảy sinh từ sự phát triển của khoa học công nghệ như dữ liệu, thông tin và trí tuệ nhân tạo. Các quốc gia vừa phải tận dụng cơ hội phát triển, vừa phải hợp tác để quản trị hiệu quả những lĩnh vực này. Muốn vậy cần xây dựng các chuẩn mực và quy tắc ứng xử mang tính trách nhiệm.

Tóm lại, thông điệp cốt lõi của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển không tự nhiên mà có. Trong bối cảnh cạnh tranh và bất ổn hiện nay, các quốc gia phải chủ động kiến tạo môi trường đó trên cơ sở luật lệ quốc tế, lòng tin chiến lược và hợp tác.

ASEAN phải mạnh hơn, đoàn kết hơn để đáp ứng những thách thức mới

- Thưa Đại sứ, trong bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh vai trò của ASEAN trong duy trì hòa bình, đối thoại và xây dựng lòng tin chiến lược ở khu vực. Theo ông, thông điệp này có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh ASEAN đang đứng trước nhiều thách thức từ cạnh tranh nước lớn và các điểm nóng địa chính trị? Việt Nam có thể đóng góp thêm những gì để cùng ASEAN ứng phó hiệu quả hơn với các thách thức này?

- ASEAN đã đóng vai trò rất quan trọng đối với hòa bình, an ninh và phát triển của khu vực trong nhiều thập kỷ qua. Tuy nhiên, trước những biến động mới của thế giới, ASEAN cần tiếp tục vươn lên để đáp ứng những yêu cầu mới.

Trước hết, ASEAN phải mạnh hơn nữa. Điều đó đòi hỏi đẩy mạnh liên kết khu vực, thúc đẩy hội nhập theo chiều sâu thay vì chỉ mở rộng theo chiều rộng, đồng thời gắn kết chặt chẽ hơn với khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đúng như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh, ASEAN cần tận dụng các động lực tăng trưởng mới để thúc đẩy phát triển nhanh hơn, chất lượng hơn và bền vững hơn.

Thứ hai, ASEAN cần phát huy mạnh mẽ vai trò trung tâm của mình trong các vấn đề khu vực. Muốn vậy, ASEAN phải có tiếng nói chung dựa trên Hiến chương ASEAN, lợi ích chung của khu vực và luật pháp quốc tế.

Điều này bao gồm các vấn đề an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, nước biển dâng, cũng như các vấn đề liên quan đến an ninh, an toàn, tự do hàng hải và duy trì biển Đông hòa bình, ổn định trên cơ sở luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982.

Thứ ba, ASEAN cần phát huy hiệu quả các cơ chế do mình khởi xướng như ASEAN+1, ASEAN+3, Cấp cao Đông Á hay Diễn đàn Khu vực ASEAN để kết nối các đối tác, xây dựng lòng tin và thúc đẩy hợp tác.

Cuối cùng, ASEAN muốn mạnh thì phải đoàn kết. Đây luôn là yêu cầu có ý nghĩa sống còn. ASEAN cần hài hòa lợi ích riêng của từng quốc gia với lợi ích chung của cả khu vực.

Đối với Việt Nam, ASEAN luôn là ưu tiên chiến lược hàng đầu. Kể từ khi gia nhập ASEAN năm 1995, Việt Nam không chỉ đồng hành mà ngày càng đóng góp chủ động, có trách nhiệm hơn vào các nỗ lực chung của khu vực.

Bài học của Việt Nam: gắn lợi ích quốc gia với hòa bình và phát triển của khu vực

- Với những gì vừa phân tích, Đại sứ nhìn nhận như thế nào về những giá trị riêng mà Việt Nam mang tới diễn đàn an ninh quốc tế này?

- Đây là một trong những giá trị rất quan trọng mà Việt Nam chia sẻ với thế giới.

Bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ nói về kinh nghiệm vượt qua chiến tranh mà còn nhấn mạnh hành trình hơn bốn thập kỷ đổi mới, hội nhập và phát triển của Việt Nam.

Kinh nghiệm lịch sử của Việt Nam bao gồm cả việc vượt qua chiến tranh, vượt qua đói nghèo để phát triển và hội nhập. Đó là bài học về sự gắn kết giữa lợi ích quốc gia với môi trường hòa bình, ổn định và hợp tác của khu vực.

Thực tế cho thấy, đóng góp cho hòa bình, an ninh và phát triển của khu vực cũng chính là bảo vệ lợi ích lâu dài của mỗi quốc gia. Đây là mối quan hệ biện chứng trong tầm nhìn chiến lược của bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nhấn mạnh mối quan hệ giữa lợi ích quốc gia và lợi ích khu vực, với mẫu số chung là hòa bình, ổn định và phát triển.

Từ tham gia, đồng hành đến chủ động kiến tạo

- Nhiều chuyên gia cũng nhận định Việt Nam đang chuyển từ vị thế “tham gia” sang vị thế “đóng góp định hình” các cuộc thảo luận về hòa bình, an ninh và phát triển của khu vực. Đại sứ nghĩ sao về nhận định này?

- Tôi cho rằng nhận định đó phản ánh đúng quá trình phát triển của Việt Nam.

Từ chỗ tham gia hội nhập quốc tế, Việt Nam đã từng bước đồng hành cùng các quốc gia khác trong giải quyết các vấn đề chung. Đến nay, chúng ta đang chủ động hơn trong việc tham gia kiến tạo các khuôn khổ hợp tác và định hình những luật chơi quốc tế.

Đó vừa là kết quả của quá trình hội nhập sâu rộng, vừa thể hiện trách nhiệm quốc tế ngày càng cao của Việt Nam, đồng thời góp phần nâng cao vị thế đất nước.

Bên cạnh đó, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với nhiều mục tiêu chiến lược lớn, từ hội nhập quốc tế, phát triển các động lực kinh tế mới đến thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Điều này tạo cơ sở để Việt Nam chia sẻ tầm nhìn phát triển và đóng góp tích cực hơn cho các vấn đề khu vực và toàn cầu.

Có thể nói, Việt Nam đã đi một chặng đường dài từ tham gia, đồng hành đến cùng kiến tạo những khuôn khổ hợp tác và môi trường hòa bình, ổn định và phát triển không chỉ cho mình mà còn cho khu vực và thế giới.

Một Việt Nam sẵn sàng gánh vác trách nhiệm lớn hơn

- Nhìn tổng thể, theo Đại sứ, thông điệp quan trọng mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm muốn truyền tải tới cộng đồng quốc tế thông qua bài phát biểu có thể tạo ra những tác động gì đối với hình ảnh, vai trò của Việt Nam trong các cơ chế khu vực và trên trường quốc tế trong thời gian tới?

- Những phản hồi tích cực từ lãnh đạo các nước, giới học giả và truyền thông quốc tế cho thấy bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là những góc nhìn có ý nghĩa tham khảo và được đánh giá cao.

Thực tế, việc Việt Nam được mời phát biểu dẫn đề tại diễn đàn này đã là minh chứng cho vị thế ngày càng cao của đất nước. Bài phát biểu góp phần bổ sung vào những thành tựu mà Việt Nam đã đạt được trong thời gian qua, từ việc mở rộng quan hệ với các nước lớn và đối tác chủ chốt đến việc phát huy vai trò tại ASEAN, Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) và Liên Hợp Quốc.

Tất cả những yếu tố đó, cùng với thành tựu phát triển và hội nhập của đất nước, sẽ tiếp tục nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam.

Quan trọng hơn, cộng đồng quốc tế không chỉ nhìn Việt Nam như một quốc gia tham gia tích cực, mà còn kỳ vọng Việt Nam trở thành một đối tác cùng kiến tạo những cơ hội mới cho khu vực và thế giới.

- Trân trọng cảm ơn Đại sứ!

Hồng Nhung thực hiện