Iran tuyên bố chỉ nối lại đàm phán nếu Mỹ đáp ứng 5 điều kiện
Ngày 12/5, truyền thông Iran đưa tin nước này sẽ không tham gia vòng đàm phán mới với Mỹ nếu Washington không đáp ứng 5 điều kiện bao gồm: chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận, đặc biệt tại Lebanon; dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào Iran; giải phóng các tài sản của Tehran đang bị phong tỏa ở nước ngoài; bồi thường thiệt hại chiến tranh; và công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.
5 bảo đảm tối thiểu để xây dựng lòng tin
Theo hãng thông tấn Fars, Iran sẽ không tham gia vòng đàm phán mới với Mỹ nếu Washington không đáp ứng 5 điều kiện được Tehran coi là những “bảo đảm tối thiểu nhằm xây dựng lòng tin”.
Nguồn tin cho biết các yêu cầu này đã được Iran chuyển tới Mỹ thông qua Pakistan - quốc gia đang đóng vai trò trung gian hòa giải trong tiến trình đối thoại giữa hai bên. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei trước đó khẳng định đề xuất của Tehran chỉ nhằm bảo đảm các “quyền lợi chính đáng” của người dân Iran.
Iran cũng đã thông báo với bên trung gian Pakistan rằng việc Mỹ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran tại biển Ảrập và vịnh Oman sau lệnh ngừng bắn càng làm gia tăng sự mất lòng tin của Tehran về các cuộc đàm phán với Washington.
Iran đưa ra 5 điều kiện trên nhằm đáp lại đề xuất hòa bình 14 điểm từ phía Mỹ. Theo Fars, đề xuất của Washington "hoàn toàn mang tính áp đặt một chiều" và nhằm thông qua đàm phán để đạt được những mục tiêu mà Mỹ không thể đạt được trên chiến trường.
Mỹ và Israel phát động chiến dịch chống lại Iran vào ngày 28/2, kéo theo các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào Israel cũng như đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh. Iran cũng gần như phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch đối với vận chuyển dầu và năng lượng của thế giới, từ khi chiến sự bùng phát.
Lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4 thông qua vai trò trung gian của Pakistan, song vòng đàm phán đầu tiên tại Islamabad vài ngày sau đó không thể đưa đến thỏa thuận lâu dài do Mỹ và Iran bất đồng nhiều vấn đề.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21/4 gia hạn lệnh ngừng bắn mà không đưa ra thời gian cụ thể, trong khi Iran không công nhận việc Washington đơn phương gia hạn và tuyên bố sẽ hành động theo cách họ cho là cần thiết vì lợi ích của quốc gia.
Iran ngày 10/5 chuyển cho Pakistan phản hồi của họ đối với đề xuất hòa bình của Mỹ, trọng tâm là kết thúc chiến sự ở mọi mặt trận, đặc biệt là Lebanon, và đảm bảo an toàn cho hoạt động hàng hải ở eo biển Hormuz. Song Tổng thống Trump mô tả phản hồi của Iran là "hoàn toàn không thể chấp nhận được".
Trưởng đoàn đàm phán của Iran ngày 12/5 cho biết Mỹ phải chấp nhận kế hoạch hòa bình mới nhất của Tehran, nếu không sẽ đối mặt thất bại.
Lá bài uranium giàu
Viết trên X hôm 12/5, ông Ebrahim Rezaei, người phát ngôn của Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại thuộc Quốc hội Iran cho biết, việc làm giàu uranium đến 90% có thể là một trong những lựa chọn mà Iran sử dụng nếu phải đối mặt với một cuộc tấn công quân sự mới. Cho đến nay, Iran đã sở hữu uranium làm giàu cao với độ tinh khiết lên đến 60%. Mức 90% sẽ là cấp độ vũ khí. "Chúng tôi sẽ xem xét điều này tại Quốc hội", ông Rezaei viết.
Trước đó vào hôm 11/5, người đứng đầu Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (AEOI) Mohammad Eslami từng tuyên bố, công nghệ hạt nhân không nằm trong chương trình nghị sự của các cuộc đàm phán đang diễn ra. Ông nhấn mạnh khả năng làm giàu uranium là điều không thể thương lượng, theo hãng tin Mehr.
Cũng trong ngày 12/5, ông Mohammad Akbarzadeh, Phó Chỉ huy chính trị của Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), cho biết, Iran không có thái độ thù địch hay xung đột với người dân trên thế giới, mà vấn đề nằm ở "các chính phủ luôn tìm cách gây thù địch với Iran".
Ông Akbarzadeh cho biết, trong lĩnh vực năng lượng, thương mại hàng hóa và vận chuyển quá cảnh, Iran không những không tạo ra bất kỳ trở ngại nào mà còn cung cấp các dịch vụ rộng rãi cho thế giới, bao gồm việc hộ tống các tàu đi qua vùng biển thuộc lãnh thổ Iran miễn phí (kể cả các tàu thuộc về một số quốc gia thù địch), như một phần của chính sách giảm leo thang và đảm bảo an ninh.
“Chúng tôi đã tìm kiếm hòa bình và an ninh trong khu vực nhưng ngày nay, tình hình đã thay đổi và các chính sách mới đang được thực hiện liên quan đến eo biển Hormuz, kết quả của việc này cả thế giới sẽ thấy”, ông Akbarzadeh cảnh báo.
Cùng ngày 12/5, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết, Tehran tin rằng vẫn còn dư địa cho ngoại giao với Mỹ, bất chấp sự mất lòng tin đối với Washington. Nhà lãnh đạo Iran nhấn mạnh Tehran cần phải củng cố mọi thành quả mà lực lượng vũ trang Iran đã đạt được trên chiến trường bằng các thành quả trên mặt trận ngoại giao.