Thành phố Hồ Chí Minh tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng hoạt động cho đại biểu:Thật sự lắng nghe, thấu hiểu, trách nhiệm
“Đại biểu không tiếp xúc cử tri cho xong nhiệm vụ, mà phải thật sự lắng nghe, thấu hiểu và có trách nhiệm với những điều người dân gửi gắm” - đó là chia sẻ của nguyên Chủ tịch HĐND thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Thị Quyết Tâm tại Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng hoạt động cho đại biểu HĐND các cấp và Thường trực, các Ban của HĐND cấp xã nhiệm kỳ 2026 - 2031 do Thường trực HĐND thành phố tổ chức ngày 13/5.
Lắng nghe để tạo dựng niềm tin với cử tri
Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Trường Nhật Phượng cho biết, HĐND nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã bắt đầu với những niềm tin và kỳ vọng lớn, đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu rất cao về tính chuyên nghiệp, hiệu quả trong hoạt động. Việc tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng hoạt động nhằm cung cấp kiến thức, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, bồi dưỡng kỹ năng, phương pháp hoạt động cho đại biểu HĐND nhiệm kỳ mới. Qua đó, góp phần tiếp tục kế thừa, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp trên địa bàn thành phố.
Tại hội nghị, đại biểu HĐND các cấp được bồi dưỡng, tập huấn những kỹ năng cốt lõi như: kỹ năng tiếp công dân, tiếp xúc cử tri, theo dõi việc giải quyết kiến nghị cử tri; kỹ năng thảo luận, chất vấn, tham gia các hoạt động giám sát. Đáng chú ý, các đại biểu được cập nhật chuyên đề về kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ hoạt động của HĐND - đây là bước đi nhằm hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi số và nâng cao hiệu năng công việc trong nhiệm kỳ mới.
Trao đổi với các đại biểu về kỹ năng TXCT và tiếp công dân, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Thị Quyết Tâm nêu rõ, TXCT không chỉ là để nghe người dân phản ánh ý kiến, kiến nghị mà còn là dịp để đại biểu báo cáo với cử tri về những việc đã làm, đang làm và sẽ làm. Đây phải là quá trình đối thoại hai chiều.
Trong đó, kỹ năng quan trọng hàng đầu là lắng nghe. Không chỉ nghe để ghi nhận mà phải lắng nghe để thấu hiểu, cảm thông và nhận diện đúng tâm tư, nguyện vọng của người dân. Bên cạnh đó là kỹ năng ghi chép và tổng hợp thông tin. Mặt khác, kỹ năng phản hồi cũng giữ vai trò đặc biệt, đại biểu không thể chỉ dừng ở việc “ghi nhận và chuyển cơ quan chức năng”. Cử tri mong muốn được nghe sự phân tích, giải thích và thể hiện sự hiểu biết của đại biểu về vấn đề mình nêu. Khi nắm vững quy định pháp luật, chính sách và chuyên môn liên quan, đại biểu có thể giải thích ngay tại chỗ cho người dân, từ đó tạo dựng niềm tin và nâng cao uy tín với cử tri.
Từ kinh nghiệm hoạt động đại biểu HĐND, nguyên Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Thị Quyết Tâm nhấn mạnh, trong hoạt động TXCT và tiếp công dân, kỹ năng cứng là nền tảng. Đó là kiến thức pháp luật, chuyên môn, quy trình và quy định liên quan. Nếu không có nền tảng này thì rất khó vận dụng kỹ năng mềm để xử lý tình huống. Đơn cử, nếu tiếp nhận khiếu nại về đất đai nhưng không nắm Luật Đất đai hay quy trình khiếu nại, tố cáo thì đại biểu sẽ khó hướng dẫn và trao đổi hiệu quả với người dân.
Trên cơ sở kỹ năng cứng, đại biểu cần vận dụng linh hoạt kỹ năng mềm trong từng tình huống cụ thể. Bởi, hoạt động TXCT và tiếp công dân không đơn thuần là nghe và ghi chép mà còn là nghệ thuật giao tiếp, để người dân cảm nhận được rằng đại biểu thực sự lắng nghe, thấu hiểu và có trách nhiệm với những vấn đề họ gửi gắm.
“Quan trọng hơn cả là tâm thế của người đại biểu. Đại biểu không tiếp xúc cử tri cho xong nhiệm vụ, mà phải xác định mình là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Khi tâm thế đúng, cách lắng nghe, ứng xử và phản hồi với người dân sẽ tự nhiên trở nên chân thành và thuyết phục hơn”, nguyên Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Thị Quyết Tâm chia sẻ.
Giám sát tới cùng vấn đề
Nhấn mạnh vai trò quan trọng của kỹ năng giám sát, chất vấn và phát biểu tại kỳ họp đối với đại biểu HĐND, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND thành phố Phạm Phương Thảo chia sẻ, có ý kiến cho rằng “giám sát ngoài da, thanh tra tới thịt, điều tra tới xương”. Trong đó, giám sát là hoạt động thường xuyên nhằm theo dõi việc thực hiện chủ trương, nghị quyết và đánh giá hiệu quả thực hiện trong thực tiễn. Thanh tra thường đi sâu vào các vụ việc cụ thể khi có dấu hiệu vi phạm, còn điều tra là mức độ xử lý cao hơn, liên quan đến vi phạm pháp luật cần xử lý theo quy định.
Tuy nhiên, nguyên Chủ tịch HĐND thành phố cho rằng nếu thực hiện đúng và hiệu quả, hoạt động giám sát cũng có thể “đi tới cùng vấn đề”. Giám sát là hoạt động độc lập của cơ quan bên ngoài đối với cơ quan khác; khác với kiểm tra là hoạt động nội bộ và thanh tra là hoạt động của chủ thể quản lý nhằm xem xét việc tuân thủ pháp luật.
Hoạt động giám sát được xác định là một trong hai chức năng cơ bản của HĐND, bên cạnh chức năng quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương. Đây cũng là biểu hiện trực tiếp của quyền lực do nhân dân trao cho đại biểu thông qua cơ chế đại diện. “Vì vậy, đại biểu phải thực hiện đầy đủ và thường xuyên chức năng giám sát”, nguyên Chủ tịch HĐND thành phố Phạm Phương Thảo nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, thực tiễn cuộc sống luôn đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát để đáp ứng kỳ vọng của người dân. Muốn làm tốt nhiệm vụ được Nhân dân ủy quyền, đại biểu cần chủ động, sâu sát và kiên trì hơn trong quá trình theo dõi, đôn đốc và phản ánh các vấn đề phát sinh. Đại biểu HĐND phải xem xét vấn đề, theo dõi quá trình thực hiện và đánh giá kết quả đạt được, những hạn chế, bất cập cũng như những nội dung cần cảnh báo hoặc điều chỉnh. Đây là những yêu cầu cơ bản nhưng có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng hoạt động giám sát của đại biểu.