Tăng cường hệ thống hỗ trợ đại biểu trong hoạch định chính sách
Tại tọa đàm “Hành trang và kỹ năng của đại biểu dân cử trong kỷ nguyên mới” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức chiều 27/3, các đại biểu Quốc hội cho rằng, bên cạnh việc tự nâng cao chuyên môn, đại biểu cần được hỗ trợ về thông tin, kỹ năng và công cụ phù hợp để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động hoạch định chính sách. Việc cân bằng giữa năng lực cá nhân và hệ thống hỗ trợ là yếu tố then chốt quyết định chất lượng nghị trường.
Phát huy vai trò Thư viện Quốc hội trong hỗ trợ đại biểu
Một trong những điểm đáng chú ý của Quốc hội khóa XV là việc đại biểu thực hiện quyền giám sát thông qua thảo luận các báo cáo về kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri. Tuy vậy, để đổi mới này đi vào thực chất, năng lực và điều kiện hỗ trợ đại biểu cần tiếp tục được nâng cao.
Theo ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Đức Hiếu, yêu cầu này đòi hỏi sự hỗ trợ chuyên môn bài bản, kịp thời trong quá trình đại biểu thực hiện nhiệm vụ.
Cụ thể, bên cạnh việc đại biểu tự rèn luyện, cần phát huy vai trò của Thư viện Quốc hội, đặc biệt là thư viện số - như một kênh cung cấp thông tin độc lập, chuyên sâu. Đây có thể trở thành đầu mối tổ chức các hội nghị, hội thảo, mời chuyên gia phân tích các vấn đề thời sự, qua đó giúp đại biểu cập nhật kiến thức và có thêm cơ sở khi tham gia thảo luận, giám sát.
"Với những vấn đề quốc tế phức tạp, nếu Quốc hội tổ chức các buổi trao đổi chuyên đề có sự tham gia của chuyên gia, đại biểu sẽ tiếp cận thông tin một cách hệ thống, thay vì phải tự tổng hợp từ nhiều nguồn rời rạc", đại biểu Phan Đức Hiếu dẫn ví dụ.
Để triển khai hiệu quả, ông Phan Đức Hiếu kiến nghị cần bảo đảm nguồn lực tương xứng, cả về tài chính và nhân lực cho các đơn vị hỗ trợ như Thư viện Quốc hội.
Chung quan điểm, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Anh Công cho rằng, kỹ năng là yếu tố quan trọng, nhưng đại biểu Quốc hội không thể là “bách khoa toàn thư”. Việc đào tạo, bồi dưỡng đại biểu là cần thiết, nhưng không thể thay thế vai trò của bộ máy tham mưu, hỗ trợ chuyên môn.
Phát huy vai trò của các thiết chế hỗ trợ
Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Anh Công, nhiều nghị viện trên thế giới, mỗi nghị sĩ đều có đội ngũ trợ lý, chuyên gia hỗ trợ trong quá trình xây dựng chính sách. Chẳng hạn, ở Hoa Kỳ, một nghị sĩ có thể có hàng chục trợ lý làm việc theo từng lĩnh vực.
Tương tự, ông dẫn kinh nghiệm quốc tế tại Nhật Bản, đại biểu có thể đề xuất sáng kiến lập pháp, trong khi việc nghiên cứu, soạn thảo dự luật được hỗ trợ bởi đội ngũ chuyên môn. Đại biểu đóng vai trò định hình ý tưởng chính sách, còn quá trình kỹ thuật được thực hiện bởi các cơ quan chuyên trách.
Ông Hoàng Anh Công kiến nghị, cần phát huy vai trò của các thiết chế hỗ trợ như Thư viện Quốc hội và các đơn vị chuyên môn thuộc Văn phòng Quốc hội. Các thiết chế này có thể là đầu mối cung cấp thông tin, tham mưu cho đại biểu khi tham gia thảo luận, giám sát và đề xuất chính sách.
"Trong bối cảnh đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, cách tiếp cận cũng cần linh hoạt hơn. Thay vì các dự thảo luật quá đồ sộ, việc tập trung vào các quy định trọng tâm, thiết thực có thể giúp đại biểu Quốc hội phát huy tốt hơn vai trò trong quy trình lập pháp", Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội nêu rõ.