Văn hóa tranh luận: Động lực nâng cao chất lượng hoạt động nghị trường

Từ thực tiễn hoạt động nghị trường, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển đánh giá không ít đại biểu còn e dè trong tranh luận, chưa phát huy đầy đủ vai trò của mình. Nguyên nhân không đến từ năng lực hạn chế, mà từ việc chưa quen áp lực nghị trường và yêu cầu phản ứng nhanh trong thời gian rất ngắn.

Phó Chủ nhiệm Nguyễn Văn Hiển cho biết, quy tắc nghị trường hiện nay đặt ra yêu cầu chặt chẽ về thời gian: phát biểu thường chỉ 5–7 phút, tranh luận 2–3 phút, thậm chí có trường hợp chỉ còn 1 phút cho lượt tranh luận tiếp theo. Trong điều kiện đó, không phải đại biểu nào cũng có thể lập luận kịp thời, nhất là khi chưa có ngay thông tin đã được kiểm chứng.

“Có những vấn đề đại biểu Quốc hội cho rằng đúng, nhưng chưa đủ dữ liệu thuyết phục để kiểm chứng ngay tại thời điểm tranh luận, nên việc phản biện bị hạn chế”, ông Hiển nêu thực tế, đồng thời nhấn mạnh đây là tình trạng phổ biến, đặc biệt ở các đại biểu mới tham gia nhiệm kỳ đầu.

Để cải thiện kỹ năng này, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng cần bắt đầu từ công tác đào tạo bài bản và có hệ thống. Theo đó, Ban Công tác đại biểu cần tăng cường tập huấn ngay từ đầu nhiệm kỳ, tập trung vào các nội dung cốt lõi như tư duy logic, kỹ năng lập luận, kỹ năng cung cấp và xử lý thông tin, kỹ năng diễn đạt, cùng việc nắm vững quy tắc vận hành nghị trường. Ông cũng lưu ý nhiều quốc gia đã triển khai hiệu quả mô hình đào tạo này.

Bên cạnh việc bồi dưỡng, đào tạo, vai trò tự rèn luyện của mỗi đại biểu cũng rất quan trọng. Đại biểu không chỉ dừng ở việc phát biểu theo hướng đồng thuận, mà cần chủ động phát hiện vấn đề trong quá trình xây dựng chính sách, lập pháp, thẩm tra để đưa ra quan điểm cá nhân. Đồng thời, phải dự liệu các kịch bản phản biện để chuẩn bị phương án bảo vệ lập luận của mình.

“Đặc biệt với đại biểu mới, cần tăng cường tham gia thảo luận tổ. Đây là môi trường rèn luyện tư duy logic, khả năng phản ứng nhanh và kỹ năng tranh luận trực diện, thay vì trình bày dài dòng. Khi tranh luận cần đi thẳng vào trọng tâm, sử dụng dữ liệu, chứng cứ và nguồn thông tin rõ ràng để tăng sức thuyết phục", Phó Chủ nhiệm Nguyễn Văn Hiển nhấn mạnh.

Về văn hóa nghị trường, ông Hiển cũng nhấn mạnh ba nguyên tắc: Tuân thủ quy tắc thời gian và điều hành của phiên họp; tranh luận làm rõ vấn đề khoa học, pháp lý, qua đó hướng tới hoàn thiện chính sách tốt hơn; tuyệt đối không công kích cá nhân.

Mai Quyên