Đại biểu phải theo đến cùng kiến nghị của cử tri
Trong mọi thiết chế dân cử, sự gắn bó với cử tri là thước đo căn bản của tính đại diện. Nhưng trong bối cảnh xã hội ngày càng đa dạng, lượng thông tin ngày càng lớn và kỳ vọng của người dân ngày càng cao, yêu cầu đặt ra với đại biểu không chỉ là lắng nghe, mà còn phải biết chắt lọc, phản ánh trung thực và giám sát việc giải quyết kiến nghị đến cùng. Đây cũng là một trong những thông điệp nổi bật tại tọa đàm “Hành trang và kỹ năng của đại biểu dân cử trong kỷ nguyên mới” do báo Đại biểu Nhân dân tổ chức.
Đại biểu trước hết phải biết lắng nghe
Tại tọa đàm, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Anh Công nhấn mạnh, đại biểu Quốc hội hay đại biểu dân cử nói chung, về bản chất là chính khách chứ không chỉ là người làm chuyên môn. Đã là chính khách thì phải hiểu vai trò đại diện của mình, phải biết lựa chọn thông tin, xử lý thông tin và lắng nghe thông tin để đi tới quyết định đúng đối với những vấn đề quan trọng của đất nước.
Theo ông Hoàng Anh Công, kỹ năng đầu tiên và quan trọng nhất của đại biểu là biết lắng nghe. “Người dân nói gì phải lắng nghe, phân tích, đánh giá. Vì dân là gốc, là đại biểu của dân, mà thoát gốc là không đúng”, ông nêu rõ.
Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của ông Hoàng Anh Công là khái niệm cử tri được hiểu theo nghĩa rộng. Không chỉ là những cuộc tiếp xúc cử tri trước và sau kỳ họp, cử tri còn hiện diện trong suốt quá trình đại biểu công tác, làm việc, dự tọa đàm, tiếp xúc chuyên gia, doanh nghiệp và các nhóm xã hội khác nhau. Chính từ nhiều kênh thông tin đó, đại biểu mới có thể hình thành một cái nhìn toàn diện, khách quan trước khi “bấm nút” đối với các quyết sách lớn.
Lắng nghe nhiều chiều để bấm nút đúng
Theo ông Hoàng Anh Công, đại biểu không thể nói theo bất cứ ai, mà phải tổng hợp, phân tích và lựa chọn từ nhiều nguồn thông tin, kể cả những nguồn trái chiều. Lắng nghe chuyên gia là cần, nhưng lắng nghe người dân cũng quan trọng không kém, bởi mọi quyết sách cuối cùng đều phải trở lại phục vụ cuộc sống. Quan điểm này cho thấy yêu cầu rất rõ đối với đại biểu trong giai đoạn mới: muốn đưa ra quyết định đúng, phải có đủ thông tin, phải biết xử lý khách quan, khoa học và toàn diện.
Bổ sung cho góc nhìn này, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Đức Hiếu đánh giá một điểm mới rất đáng chú ý của Quốc hội khóa XV là việc các đại biểu thực hiện quyền giám sát thông qua thảo luận báo cáo về kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri. Theo ông, đổi mới này được cử tri đánh giá cao, bởi nó giúp mối liên hệ giữa đại biểu với người dân không dừng ở khâu tiếp nhận ý kiến, mà được nối tiếp bằng trách nhiệm giám sát phản hồi của các cơ quan có thẩm quyền.
Kiến nghị của cử tri là trọng tâm hoạt động giám sát
Một nội dung được nhấn mạnh tại tọa đàm là thực tế vẫn còn tình trạng không ít kiến nghị của cử tri được giải quyết chậm, chưa triệt để. Theo ông Hoàng Anh Công, kiến nghị của cử tri là kênh thông tin rất quan trọng đối với hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, đồng thời là thước đo chất lượng đại biểu. Chính vì vậy, việc giải quyết kiến nghị không thể xem là khâu phụ, mà phải được đặt ở vị trí trọng tâm trong hoạt động giám sát.
Ông Công cho biết, tại mỗi kỳ họp, Quốc hội đều nghe báo cáo về việc giải quyết kiến nghị của cử tri; Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội có trách nhiệm theo dõi, giám sát và làm rõ bộ, ngành nào làm tốt, bộ, ngành nào chưa đạt yêu cầu. Nhưng cùng với đó, từng đại biểu cũng phải tự ý thức trách nhiệm của mình.
“Khi tiếp xúc cử tri, đại biểu hứa sẽ chuyển ý kiến của cử tri đến cơ quan có thẩm quyền và sẽ giám sát việc đó. Đại biểu đã hứa với cử tri thì phải có trách nhiệm bám sát đến cùng”, ông Hoàng Anh Công nhấn mạnh.
Thông điệp “theo đến cùng” cũng là một nội dung nổi bật trong trao đổi về hình ảnh “đại biểu số” tại tọa đàm. Theo ông Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, đại biểu trong thời đại công nghệ không phải là người nói nhiều trên mạng, mà là người để cử tri nhìn thấy quy trình và kết quả công việc trên môi trường số. Hình ảnh đại biểu số, theo ông Khải, được xây bằng ba chữ: “Công khai - Lắng nghe - Theo đến cùng”.
Tọa đàm “Hành trang và kỹ năng của đại biểu dân cử trong kỷ nguyên mới” cho thấy một yêu cầu ngày càng rõ ràng đối với đại biểu: càng trong bối cảnh số hóa, càng không được xa rời thực tiễn cuộc sống. Dữ liệu, công nghệ, nền tảng số có thể hỗ trợ rất nhiều cho hoạt động dân cử, nhưng không thể thay thế năng lực lắng nghe và cảm nhận đời sống xã hội. Khi đại biểu thực sự bám sát cử tri, biết đưa “hơi thở cuộc sống” vào chính sách và kiên trì theo đuổi lời hứa đến cùng, tính đại diện của Quốc hội mới được củng cố bằng những kết quả cụ thể.