Tín dụng xanh thúc đẩy chuyển đổi kinh tế bền vữngBài 2: Làm đẹp "bức tranh" đồi rừng
Những triền đồi ở Như Thanh, Xuân Du... trên mảnh đất xứ Thanh nay đã khác. Vẫn đồi đất ấy, vẫn cây keo ấy nhưng tất cả đã được quy hoạch bài bản và trồng, khai thác theo hướng thân thiện với môi trường gắn với đầu ra bền vững. Nhưng để có được "bức tranh đẹp" ấy là cả một cuộc cách mạng...
Liên kết cùng có lợi
Thiếu nguyên liệu sản xuất, thiếu đầu ra ổn định và nhất là thiếu vốn để sản xuất, kinh doanh dài hơi là tình trạng chung của các cơ sở sản xuất, chế biến gỗ cũng như người trồng rừng ở Như Thanh, Xuân Du. Để đối phó với những cái "thiếu" này, các bên đã bắt tay để cùng làm, cùng hưởng.
Giám đốc Công ty TNHH lâm sản Đại Phát, Vũ Đăng Bắc chia sẻ, giải quyết bài toán nguyên liệu, anh không tìm nguồn gỗ ở nơi khác mà quay về liên kết với chính người dân địa phương, phát triển rừng theo tiêu chuẩn FSC. Cách làm được hình thành theo chuỗi: Ngân hàng Agribank Chi nhánh Nam Thanh Hóa hỗ trợ vốn cho cả nông dân và doanh nghiệp; doanh nghiệp đứng ra tổ chức sản xuất, đồng thời hỗ trợ người dân trồng rừng FSC thông qua các đơn vị chuyên trách.
Tương tự, Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Bảo Thành, Đỗ Xuân Bình ở xã Xuân Du cũng ký kết thu mua nguyên liệu với người dân trên địa bàn để bảo đảm đầu vào cho nhà máy chế biến gỗ dăm của mình. Nhờ đó, từ năm 2024, doanh nghiệp đã phối hợp với hơn 1.000 hộ dân triển khai trên 3.300ha rừng tại Xuân Du và Mậu Lâm theo hướng này. Đến nay, toàn bộ diện tích trên đã được cấp chứng chỉ FSC.
Khi đầu ra ổn định, người dân cũng đầu tư bài bản hơn. Những mô hình trồng rừng liên kết với doanh nghiệp đạt chuẩn FSC ngày càng nhiều. Điều này không chỉ nâng giá trị kinh tế mà còn hướng tới phát triển bền vững, bảo vệ môi trường. Quan trọng hơn, sự liên kết này cũng đã hình thành tư duy, thói quen sản xuất mới: trồng có quy trình, trồng theo tiêu chuẩn và có đầu ra ổn định.
Trong chuỗi liên kết ấy, doanh nghiệp đóng vai trò "đầu kéo", hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn từ khâu giống, trồng, chăm sóc đến khai thác, đồng thời bao tiêu sản phẩm. Người dân yên tâm sản xuất vì có nơi bán; doanh nghiệp cũng yên tâm vì có vùng nguyên liệu ổn định, lâu dài.
Anh Đỗ Xuân Bình chia sẻ, nếu như trước đây, mỗi hecta rừng chỉ đạt khoảng 85 - 90 tấn gỗ, thì nay với quy trình trồng rừng FSC, trữ lượng có thể lên tới 140 tấn/ha sau 6 - 7 năm. Giá bán cũng cao hơn, mỗi tấn tăng thêm 20.000 - 30.000 đồng, tính ra mỗi ha nông dân tăng thu hơn 2 triệu đồng.
Chưa dừng lại, dự kiến năm 2026, Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Bảo Thành sẽ mở rộng thêm hơn 1.500ha rừng FSC tại Xuân Du. Ngoài mức hỗ trợ 300.000 đồng/ha từ Nhà nước, doanh nghiệp còn hỗ trợ thêm 350.000 đồng/ha cho người dân tham gia, giúp người dân yên tâm gắn bó với cách làm mới.
Lan tỏa và phát triển
Cách làm của các ông chủ Vũ Đăng Bắc hay Đỗ Xuân Bình đều xuất phát từ nhu cầu thực tế và sự sống còn của chính doanh nghiệp. Song, cũng là cách làm phù hợp với chủ trương của Đảng, Nhà nước cũng như xu hướng phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường của thế giới. Bởi thế, những mô hình của họ đã lan tỏa dần và trở thành hướng đi chung của nhiều địa phương trong tỉnh, nơi người dân không còn trồng rừng đơn lẻ, mà bắt đầu tham gia vào một chuỗi liên kết có tổ chức, có đầu ra.
Trong chuỗi liên kết đó, doanh nghiệp như Đại Phát hay Bảo Thành đảm nhiệm khâu sản xuất, tiêu thụ, còn chính quyền địa phương đóng vai trò kết nối, định hướng. Và Agribank Nam Thanh Hóa - thông qua các tổ vay vốn cơ sở đã kịp thời đưa nguồn vốn đến với người dân, doanh nghiệp, giúp họ yên tâm đầu tư sản xuất, kinh doanh, nhất là người dân có điều kiện đầu tư trồng rừng theo hướng dài hạn, thay vì khai thác sớm như trước.
Qua hơn 7 năm Chi nhánh Agribank Nam Thanh Hóa được thành lập sau chia tách từ Agribank Thanh Hóa, đến nay, tổng nguồn vốn và dư nợ của đơn vị đã đạt gần 41 nghìn tỷ đồng; tăng gấp 2,6 lần so với thời điểm thành lập. Riêng năm 2025, tổng dư nợ đạt 20.964 tỷ đồng, tăng hơn 2.400 tỷ đồng so với đầu năm, tỷ lệ nợ xấu chỉ ở mức 0,21%.
Chủ tịch UBND xã Như Thanh Hàn Văn Huyện cho biết, hiện nay, địa phương có hơn 5.327ha đất lâm nghiệp và ngành lâm nghiệp cũng được xác định là mũi nhọn phát triển kinh tế. Tuy nhiên, nếu vẫn giữ cách làm cũ, trồng ngắn ngày, khai thác sớm thì giá trị mang lại không cao, đời sống người dân khó cải thiện.
"Hiện nay, riêng lĩnh vực lâm nghiệp, trên địa bàn xã có gần 200 hộ vay, với tổng dư nợ khoảng 76 tỷ đồng. Chính quyền và ngân hàng luôn phối hợp giải quyết bài toán về vốn để bà con yên tâm sản xuất" - Chủ tịch Hàn Văn Huyện cho biết.
Trên thực tế, Nghị quyết Đại hội nhiệm kỳ 2026 - 2031 của xã Như Thanh đã xác định, trọng tâm phát triển rừng không chỉ là mở rộng diện tích, mà là nâng trữ lượng rừng trên mỗi hecta, kéo dài chu kỳ khai thác và hướng tới phát triển bền vững. Doanh nghiệp không chỉ thu mua mà còn cùng địa phương xây dựng vùng nguyên liệu, hướng tới chứng chỉ FSC. Khi đạt được, giá trị rừng sẽ tăng ít nhất 1,3 lần so với hiện nay.
Hiện nay, song song với trồng cây keo, các xã Như Thanh, Xuân Du cũng định hướng phát triển rừng gỗ lớn với chu kỳ 15 - 20 năm, thử nghiệm thêm các loại cây bản địa như lim xanh, từng bước đa dạng hóa hệ sinh thái và nâng cao giá trị sản xuất.
Trong công cuộc chuyển đổi này, dòng vốn tín dụng của Ngân hàng không chỉ đáp ứng kịp thời nhu cầu vay của người dân, doanh nghiệp mà còn là "mắt xích" giúp hoàn thiện chuỗi liên kết: Người dân có vốn để trồng rừng đạt chuẩn; doanh nghiệp có nguyên liệu ổn định để chế biến; chính quyền kết nối thị trường, đặc biệt là xuất khẩu... góp phần hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra.