Thảo luận tại Hội trường về tình hình kinh tế-xã hội và ngân sách nhà nước:Đặt năng suất, đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ làm động lực trung tâm

Chủ động xây dựng phương án, kịch bản khác nhau, điều hành linh hoạt, phù hợp với tình hình mới

ĐBQH Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) cho rằng, trong giai đoạn 2021-2025 dưới sự lãnh đạo toàn diện của Trung ương Đảng, sự đồng hành, trách nhiệm của Quốc hội, cả hệ thống chính trị và toàn dân, Chính phủ đã điều hành kinh tế, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát tốt lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn, an ninh, an toàn về tài chính quốc gia, vay và trả nợ công đều trong ngưỡng Quốc hội cho phép và thấp hơn. Quốc phòng, an ninh được tăng cường, an sinh xã hội được bảo đảm.

Đặc biệt, đối ngoại của Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân tiếp tục đạt nhiều thành tựu hết sức quan trọng, bảo đảm môi trường hòa bình, tạo nền tảng ổn định, trở thành kênh huy động tổng hợp các nguồn lực, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển KT-XH của đất nước.

Tuy nhiên, theo ĐBQH Nguyễn Đại Thắng (Hưng Yên), áp lực điều hành ổn định kinh tế vĩ mô còn lớn, chịu nhiều tác động bất lợi từ bên ngoài, hoạt động sản xuất kinh doanh ở một số lĩnh vực còn nhiều gặp nhiều khó khăn. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa thực sự trở thành động lực tăng trưởng chính.

Từ thực tế trên, đại biểu Nguyễn Đại Thắng đề nghị, Chính phủ, các bộ, ngành cần tiếp tục cập nhật kịp thời những biến động của tình hình thế giới và tình hình thực tế trong nước để xây dựng các phương án, kịch bản khác nhau, bảo đảm chủ động điều hành linh hoạt, phù hợp với tình hình mới, kịp thời ứng phó với những tình huống phát sinh, kiên định thực hiện hiệu quả mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, có giải pháp để kiểm soát tốt giá cả thị trường.

Cùng với đó, cần tiếp tục chuyển đổi mạnh mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, đặt năng suất đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ làm động lực trung tâm.

"Đề nghị Chính phủ tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển ít nhất 1,5% GDP, khuyến khích doanh nghiệp trích quỹ khoa học, công nghệ, miễn thuế cho hoạt động nghiên cứu ứng dụng. Cần có quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo quốc gia để hỗ trợ cho doanh nghiệp, công nghệ, công nghiệp hỗ trợ và chuyển đổi số. Có chính sách đột phá để thu hút được các chuyên gia, nhất là các chuyên gia giỏi, người nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài làm việc và phát triển khoa học đổi mới sáng tạo cho Việt Nam. Có giải pháp để đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực ngành nghề mới đáp ứng nhu cầu về nhân sự phục vụ sản xuất kinh doanh trước yêu cầu đòi hỏi mới của đất nước", đại biểu nêu rõ.

Về thu hút đầu tư nước ngoài, đại biểu Nguyễn Đại Thắng đề nghị, phải chuyển từ thu hút bằng số lượng sang chất lượng, cần có chính sách chọn lọc ưu tiên dự án có cam kết chuyển giao công nghệ, sử dụng nguồn nhân lực Việt Nam và liên kết với doanh nghiệp nội địa. Quan tâm và tiếp tục có cơ chế, chính sách đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Về nhân lực, tỉ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ hiện mới đạt trên 29%. Do đó, cần thúc đẩy hơn nữa hợp tác giữa doanh nghiệp, nhà trường, viện nghiên cứu, mở rộng các mô hình đào tạo gắn liền với nhu cầu thị trường lao động, đại biểu đề nghị.

Đất nước ta đang ở vào thời điểm bước ngoặt, đã bước vào một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, thịnh vượng của dân tộc như lời phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Nhấn mạnh điều này, đại biểu Nguyễn Đại Thắng tin rằng, với đường lối, khát vọng để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững dựa trên đổi mới sáng tạo, lấy người dân làm trung tâm, doanh nghiệp làm động lực, thể chế làm nền tảng, thì Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên mạnh mẽ trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI, theo mục tiêu định hướng chiến lược mà Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đề ra.

Phát triển nông nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng, bền vững

Cho rằng, sản xuất nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống con người, là nguồn cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp và dịch vụ khác, đại biểu Dương Khắc Mai khẳng định, nông nghiệp là cứu cánh, trụ đỡ cho kinh tế - xã hội của nước ta trong những giai đoạn khó khăn nhất.

Tuy nhiên, theo báo cáo của Chính phủ: “Phát triển nông nghiệp còn nhiều yếu tố thiếu bền vững, chậm chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, sản xuất hàng hóa tập trung, quy mô lớn và tiêu chuẩn cao của thị trường quốc tế”; hay “công nghiệp chế biến nông, lâm, thủy sản chưa phát triển mạnh, nhất là ở khâu bảo quản và chế biến sâu; đầu vào cho sản xuất còn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu, tổn thất sau thu hoạch còn cao”…

Chỉ rõ điều trên, đại biểu Dương Khắc Mai nêu thực tế, tuy nông nghiệp phát triển, nhưng thu nhập và đời sống của nông dân và những người làm nông nghiệp chưa cao. Nguyên nhân chính là do sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún, thiếu ổn định và dễ bị tổn thương do thiên tai, dịch bệnh và biến động của thị trường; các hình thức liên kết trong sản xuất còn chưa cao.

Do đó, để khắc phục những hạn chế trên, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị, Chính phủ cần quan tâm chỉ đạo phát triển các ngành, sản phẩm nông nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và bền vững. Mục tiêu phát triển bền vững phải được chú trọng xuyên suốt trong tái cơ cấu từng ngành, lĩnh vực, sản phẩm trên cả ba khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường. Tổ chức sản xuất theo chuỗi (liên kết sản xuất) nhằm huy động được nguồn lực, tạo ra sản phẩm tập trung, gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ.

Ưu tiên đầu tư phát triển công nghiệp, công nghiệp phụ trợ, công nghiệp chế biến nông sản, kết hợp với các biện pháp về tổ chức sản xuất, tiêu thụ hàng hóa nhằm nâng cao giá trị gia tăng các sản phẩm nông nghiệp; từng bước giảm và tiến đến ngừng xuất khẩu sản phẩm thô.

Tiếp tục tăng mạnh vốn đầu tư của ngân sách phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn cũng như các biện pháp để bảo đảm sử dụng hiệu quả các nguồn vốn. Có cơ chế, chính sách khuyến khích đầu tư để thu hút nguồn vốn đầu tư ngoài nhà nước vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn.

Nghiên cứu, bổ sung chính sách phù hợp để phát triển nhanh lĩnh vực bảo hiểm nông nghiệp nhằm tạo điều kiện cho người dân yên tâm sản xuất, được hỗ trợ khi có vấn đề rủi ro (thiên tai, dịch bệnh…).

Vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm đã chuyển sang quy mô lớn, có tổ chức

Trong thời gian qua, tình trạng vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm tiếp tục diễn biến phức tạp. Nhiều vụ việc nghiêm trọng xảy ra trên phạm vi cả nước và đáng lo ngại là các vi phạm không còn mang tính nhỏ lẻ mà đã chuyển sang quy mô lớn có tổ chức, liên quan đến cả các cơ sở doanh nghiệp có tên tuổi; nhiều lô hàng từ vài chục đến hàng trăm tấn thực phẩm không rõ nguồn gốc thực phẩm đã bị phát hiện, đặc biệt là vụ việc sử dụng hàng trăm tấn thịt lợn nhiễm dịch để chế biến thực phẩm đã gióng lên hồi chuông cảnh báo rất là nghiêm khắc.

Từ thực tiễn này, ĐBQH Hoàng Quốc Khánh (Lai Châu) cho rằng, nguyên nhân trực tiếp và mang tính chi phối là động cơ lợi nhuận. Một bộ phận tổ chức, cá nhân đã bất chấp pháp luật, coi nhẹ đạo đức kinh doanh, sẵn sàng đánh đổi sức khỏe của cộng đồng để thu lợi.

Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật hiện hành dù đã tương đối đầy đủ nhưng còn một số quy định bộc lộ hạn chế chưa theo kịp thực tiễn, nhất là trong bối cảnh kinh doanh trên môi trường mạng và chuỗi cung ứng phức tạp.

Từ thực trạng trên, đại biểu Hoàng Quốc Khánh đề nghị, Chính phủ khẩn trương rà soát tổng kết việc thi hành Luật An toàn thực phẩm và sớm trình Quốc hội sửa đổi, bổ sung ngay trong năm 2026, bảo đảm đồng bộ, phù hợp với thực tiễn. Đồng thời, tăng cường thanh tra, kiểm tra, nhất là việc kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm để bảo đảm tính răn đe.

Cùng với đó, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, giám sát, truy xuất nguồn gốc thực phẩm; tăng cường tuyên truyền để hình thành văn hóa sản xuất kinh doanh có trách nhiệm và tiêu dùng thông minh.

“Việc bảo đảm an toàn thực phẩm là vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của nhân dân. Vì vậy, cần có những giải pháp mạnh mẽ, đồng bộ và quyết liệt hơn nữa để kiểm soát hiệu quả, bền vững tình trạng này”, đại biểu Hoàng Quốc Khánh nhấn mạnh.

Trung Thành