Việc Mỹ phong tỏa Hormuz tác động thế nào đến dòng chảy dầu mỏ toàn cầu?
Quân đội Mỹ cho biết, bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz với việc chặn các tàu ra vào các cảng của Iran từ 10 giờ sáng ngày 13/4 (tối cùng ngày theo giờ Việt Nam). Động thái này có thể khiến khoảng gần 3 triệu thùng dầu Iran mỗi ngày không thể tiếp cận thị trường thế giới, một động thái càng siết chặt chiếc van cung dầu toàn cầu. Dưới đây là các chi tiết về kế hoạch phong tỏa và tác động đối với thị trường dầu mỏ.
Nội dung chính của quyết định phong tỏa
Sau khi các cuộc đàm phán hòa bình tại Islamabad giữa Mỹ và Iran kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, Tổng thống Donald Trump tuyên bố, Hải quân Mỹ “sẽ bắt đầu tiến trình phong tỏa tất cả các tàu cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz”.
Tuy nhiên sau đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết, lệnh phong tỏa chỉ áp dụng đối với các tàu đi đến hoặc rời khỏi Iran, bao gồm tất cả các cảng của nước này ở Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman. Các tàu đi qua eo biển Hormuz nhưng không liên quan đến Iran vẫn được đảm bảo quyền tự do hàng hải.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Cộng hòa của Iran cảnh báo rằng, các tàu quân sự tiếp cận khu vực sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn và sẽ bị đáp trả mạnh mẽ. Đô đốc về hưu Gary Roughead, cựu Tư lệnh tác chiến hải quân Mỹ cảnh báo, Iran có thể tấn công tàu thuyền trong Vịnh hoặc cơ sở hạ tầng của các quốc gia vùng Vịnh nơi có lực lượng Mỹ đồn trú.
Khóa dòng chảy dầu từ Iran
Việc chặn các chuyến hàng của Iran sẽ đồng nghĩa với việc loại bỏ một nguồn cung đáng kể khỏi thị trường dầu toàn cầu. Theo dữ liệu của Kpler, Iran đã xuất khẩu khoảng 1,84 triệu thùng/ngày trong tháng 3 và khoảng 1,71 triệu thùng/ngày trong tháng 4 tính đến nay, so với mức trung bình 1,68 triệu thùng/ngày trong năm 2025.
Tuy nhiên, trước khi chiến tranh bùng nổ vào ngày 28/2, Iran đã tăng mạnh sản lượng, khiến lượng dầu tích trữ trên các tàu đạt gần mức kỷ lục, với hơn 180 triệu thùng đang “trôi nổi” trên biển vào đầu tháng này.
Làm hẹp dòng chảy từ các nước khác
Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz - vốn đã bị hạn chế nghiêm trọng do phong tỏa của Iran kể từ khi chiến tranh bắt đầu - vẫn gần như tê liệt, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Washington và Tehran tuần trước.
Các tàu chở dầu tiếp tục tránh xa khu vực này. Một số tàu vẫn cố gắng hoạt động như hai tàu mang cờ Pakistan là Shalamar và Khairpur đã vào Vịnh để nhận hàng từ UAE và Kuwait; một tàu chở dầu cỡ lớn khác cũng đã đi qua eo biển. Tuy nhiên, một tàu siêu lớn khác dự định vận chuyển dầu Iraq sang Việt Nam đã phải quay đầu và neo đậu gần Vịnh Oman. Trước đó, ba tàu chở dầu siêu lớn đã rời vùng Vịnh vào ngày 11/4, được cho là những chuyến đầu tiên sau thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran.
Theo Kpler, có khoảng 187 tàu chở dầu với tổng cộng 172 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu đang ở trong khu vực vùng Vịnh tính đến tuần trước.
Những nước nhập khẩu chịu ảnh hưởng lớn nhất
Trước xung đột, khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz, trong đó phần lớn hướng tới châu Á - khu vực nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới.
Việc Mỹ phong tỏa các tuyến vận chuyển liên quan đến Iran, cùng với tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz, có nguy cơ làm trầm trọng thêm nguồn cung năng lượng toàn cầu, vốn đã trở nên khan hiếm kể từ cuộc chiến.
Trong bối cảnh nhu cầu vẫn cao, bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào cũng có thể đẩy giá dầu tăng mạnh, gia tăng áp lực lạm phát và tác động tiêu cực đến các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng, đặc biệt là tại châu Á.